II CZ 75/17

Sąd Najwyższy2017-12-07
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniarozgraniczenieskarżącainteres prawnynaruszenie prawsąd najwyższyzażalenienieruchomości

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, uznając, że współwłaścicielka nieruchomości nie wykazała, aby prawomocne postanowienie o rozgraniczeniu naruszyło jej prawa materialne.

M. i K. K. wnieśli skargę o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego, twierdząc, że toczyło się ono bez udziału M. K., która jest współwłaścicielką spornej nieruchomości. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że M. K. nie wykazała naruszenia jej praw. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że dla wznowienia postępowania konieczne jest wykazanie zarówno braku winy w niezgłoszeniu udziału, jak i naruszenia praw materialnych, czego skarżąca nie udowodniła, nie posiadając ujawnionego tytułu prawnego do nieruchomości.

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona przez M. i K. K. w sprawie o rozgraniczenie, która zakończyła się prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 30 maja 2012 r. Skarżący argumentowali, że postępowanie toczyło się bez udziału M. K., mimo iż jest ona współwłaścicielką spornej nieruchomości. Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. odrzucił skargę, stwierdzając, że M. K. nie wykazała, aby rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu w jakikolwiek sposób wpływało na jej materialnoprawną sytuację i naruszało jej prawa. M. K. zaskarżyła to postanowienie zażaleniem do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 401 pkt 2 w zw. z art. 524 § 2 k.p.c., poprzez błędne uznanie jej za osobę niezainteresowaną. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu wskazano, że pozbawienie możności działania w rozumieniu art. 524 § 2 k.p.c. wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek nieuczestniczenia w postępowaniu z przyczyn niezależnych od siebie oraz naruszenia praw. Skarżąca nie wykazała braku winy w swojej bezczynności ani nie udowodniła, że posiada tytuł prawny do nieruchomości, który uzasadniałby jej udział w postępowaniu. Nieruchomość ta weszła do majątku odrębnego jej męża na mocy umowy darowizny przed zawarciem małżeństwa, a M. K. nie była ujawniona w księdze wieczystej. Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu nieprocesowym samo niewzięcie udziału nie jest wystarczające do wznowienia, a kluczowe jest naruszenie praw materialnych, a nie proceduralnych. W związku z tym zażalenie zostało oddalone, a koszty postępowania zażaleniowego ponosi każdy uczestnik.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale pod warunkiem kumulatywnego spełnienia przesłanek: nieuczestniczenia w postępowaniu z przyczyn niezależnych od siebie oraz naruszenia praw materialnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dla wznowienia postępowania na podstawie art. 524 § 2 k.p.c. konieczne jest wykazanie zarówno braku winy w niezgłoszeniu udziału, jak i naruszenia praw materialnych. Sama bezczynność procesowa nie jest wystarczająca.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy w P.

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznaskarżąca
K. K.osoba_fizycznaskarżąca/uczestnik
A. M.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 524 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pozbawieniem możności działania jest nieuczestniczenie przez zainteresowanego w postępowaniu z przyczyn niezależnych od niego i wydanie orzeczenia naruszającego jego prawa. Obie przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie. Na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania braku winy w niezgłoszeniu swego udziału lub braku wiedzy o wszczęciu postępowania. Przez prawo w rozumieniu tego przepisu rozumie się prawo materialne, a nie uprawnienie o charakterze proceduralnym.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 401 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu udziału w postępowaniu. Skarżąca nie wykazała posiadania tytułu prawnego do nieruchomości. Prawomocne postanowienie o rozgraniczeniu nie naruszyło praw materialnych skarżącej.

Odrzucone argumenty

Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się bez udziału M. K., pomimo że jest ona właścicielką spornej nieruchomości. Sąd Okręgowy błędnie uznał skarżącą za osobę niezainteresowaną.

Godne uwagi sformułowania

Pozbawieniem możności działania w rozumieniu art. 524 § 2 zd. 2 k.p.c. jest nieuczestniczenie przez zainteresowanego w postępowaniu z przyczyn niezależnych od niego i wydanie orzeczenia, które narusza jego prawa. Obie przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie. Przede wszystkim jednak M. K. nie zdołała wykazać przysługującego jej tytułu prawnego do nieruchomości, który uzasadniałby uprawnienie do udziału w zakończonym prawomocnie postępowaniu. Przedmiotowa nieruchomość weszła do majątku odrębnego jej męża na mocy umowy darowizny zawartej przed zawarciem związku małżeńskiego. W postępowaniu nieprocesowym samo niewzięcie przez zainteresowanego udziału sprawie nie jest przesłanką wystarczającą do żądania wznowienia postępowania i stanowi jedynie uchybienie procesowe. Przyjmuje się bowiem, że przez prawo w rozumieniu art. 524 § 2 k.p.c. rozumie się prawo materialne, a nie uprawnienie o charakterze proceduralnym.

Skład orzekający

Katarzyna Tyczka-Rote

przewodniczący

Jan Górowski

członek

Zbigniew Kwaśniewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania cywilnego, w szczególności wymogu wykazania naruszenia praw materialnych przez osobę niebędącą stroną postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku udziału w postępowaniu nieprocesowym i konieczności wykazania praw materialnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z wznowieniem postępowania i ochroną praw osób trzecich, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Kiedy można wznowić postępowanie, w którym nie brałeś udziału? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 75/17
POSTANOWIENIE
Dnia 7 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)
‎
SSN Jan Górowski
‎
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi M. K. i K. K.
‎
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I Ns (…) wydanym
‎
w sprawie z wniosku A. M.
‎
przy uczestnictwie K. K.
‎
o rozgraniczenie,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 7 grudnia 2017 r.,
‎
zażalenia skarżącej M. K.
na postanowienie Sądu Okręgowego w P.
‎
z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II Ca (…),
oddala zażalenie i orzeka, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania zażaleniowego związane ze swym udziałem w sprawie.
UZASADNIENIE
Dnia 12 maja 2017 r. M. i K. K. wnieśli skargę o wznowienie postępowania w sprawie o rozgraniczenie, prowadzonego z wniosku A. M. z udziałem K. K., zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 30 maja 2012 r.
Skarżący wskazali, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się bez udziału M. K., pomimo że jest ona właścicielką spornej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił powyższą skargę o wznowienie postępowania, wskazując że M. K. nie wykazała, iż rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu w jakikolwiek sposób wpływa na jej materialnoprawną sytuację i narusza jej prawa.
Postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 14 czerwca 2017 r. M. K. zaskarżyła w całości zażaleniem do Sądu Najwyższego na podstawie art. 394
1
§ 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 401 pkt 2 w zw. z art. 524 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą zainteresowaną, która nie była uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy, podczas gdy należy zaliczyć ją do kręgu zainteresowanych jako współwłaścicielkę spornej nieruchomości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Pozbawieniem możności działania w rozumieniu art. 524 § 2 zd. 2 k.p.c. jest nieuczestniczenie przez zainteresowanego w postępowaniu z przyczyn niezależnych od niego i wydanie orzeczenia, które narusza jego prawa. Obie przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2012 r., IV CZ 51/12, niepubl.). Oznacza to, że na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania braku winy w niezgłoszeniu swego udziału przed zakończeniem postępowania lub braku wiedzy o jego wszczęciu. Skarżąca nie podjęła próby wskazania, jakie przyczyny uzasadniały jej bezczynność w postępowaniu toczącym się przy uczestnictwie jej małżonka.
Przede wszystkim jednak M. K. nie zdołała wykazać przysługującego jej tytułu prawnego do nieruchomości, który uzasadniałby uprawnienie do udziału w zakończonym prawomocnie postępowaniu. Wbrew przekonaniu skarżącej, nie jest ona ujawniona w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w R. Natomiast przedmiotowa nieruchomość weszła do majątku odrębnego jej męża na mocy umowy darowizny zawartej przed zawarciem związku małżeńskiego. M. K. nie posiada zatem praw do tej nieruchomości, a w konsekwencji prawomocnie zakończone postępowanie rozgraniczeniowe nie naruszyło jej praw.
W postępowaniu nieprocesowym samo niewzięcie przez zainteresowanego udziału sprawie nie jest przesłanką wystarczającą do żądania wznowienia postępowania i stanowi jedynie uchybienie procesowe (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2016 r., I CZ 91/16, niepubl.), dopiero spełnienie przesłanki naruszenia praw osoby zainteresowanej może uzasadniać potrzebę wznowienia postępowania. Przyjmuje się bowiem, że przez prawo w rozumieniu art. 524 § 2 k.p.c. rozumie się prawo materialne, a nie uprawnienie o charakterze proceduralnym (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r., II CZ 27/15; z dnia 13 maja 2010 r., IV CZ 26/10; z dnia 29 stycznia 2003 r., IV CK 399/02 - niepubl.).
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 398
14
w zw. z art. 394
1
§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 520 § 1.
aj
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI