II CZ 72/07

Sąd Najwyższy2007-10-02
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaskład sądunieprawidłowy skład sądunowe dowodyart. 401 k.p.c.art. 403 k.p.c.Sąd Najwyższypostanowieniezażalenie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że skład sądu w pierwotnej sprawie nie był podstawą do wznowienia, a odnalezione dokumenty nie stanowiły nowych dowodów.

Powód R.G. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P. z 1998 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając ją za nieopartą na ustawowej podstawie. Powód wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwą wykładnię art. 401 pkt 1 i art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że skład sądu w pierwotnej sprawie (ławniczy zamiast jednoosobowego) nie stanowił podstawy do wznowienia, a odnalezione dokumenty nie spełniały wymogów nowego środka dowodowego.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda R.G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Skarga dotyczyła prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1998 r. w sprawie o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Celnemu w P. Powód zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie prawa procesowego, w szczególności niewłaściwą wykładnię art. 401 pkt 1 oraz art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał stanowisko Sądu Apelacyjnego za prawidłowe. Wskazał, że zgodnie z art. 401 pkt 1 k.p.c., podstawą wznowienia postępowania jest m.in. udział osoby nieuprawnionej w składzie sądu. Jednakże, sprzeczny z prawem skład sądu (ławniczy zamiast jednoosobowego) nie stanowi podstawy do wznowienia, jeśli uczestniczą w nim osoby uprawnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 379 pkt 4 k.p.c. definiuje nieważność postępowania w przypadku sprzecznego z prawem składu sądu, ale art. 401 pkt 1 k.p.c. ogranicza podstawę wznowienia do sytuacji udziału osoby nieuprawnionej. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do art. 403 § 2 k.p.c., który pozwala na wznowienie postępowania w razie późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że odnalezione przez powoda dokumenty, których był wystawcą lub adresatem, nie stanowiły nowych środków dowodowych w rozumieniu tego przepisu, ponieważ powód posiadał o nich wiedzę. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 1 k.p.c. jest udział osoby nieuprawnionej w składzie sądu, a nie sam fakt, że skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa (np. ławniczy zamiast jednoosobowego), jeśli uczestniczą w nim osoby uprawnione.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił sytuację udziału osoby nieuprawnionej (podstawa wznowienia) od sytuacji, gdy skład sądu jest sprzeczny z przepisami prawa, ale uczestniczą w nim osoby uprawnione (nie stanowi podstawy wznowienia na podstawie art. 401 pkt 1 k.p.c.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono zażalenie

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Urząd Celny w P.

Strony

NazwaTypRola
R.G.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Urząd Celny w P.organ_państwowypozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 401 § pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawą wznowienia postępowania jest udział osoby nieuprawnionej w składzie sądu, a nie sam fakt, że skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, jeśli uczestniczą w nim osoby uprawnione.

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, muszą być takie, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ były nieznane lub niedostępne.

Pomocnicze

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

k.p.c. art. 3941 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skład sądu w pierwotnej sprawie (ławniczy zamiast jednoosobowego) nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 1 k.p.c. Odnalezione dokumenty, których powód był wystawcą lub adresatem, nie stanowiły nowych środków dowodowych w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwa wykładnia art. 401 pkt 1 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny. Niewłaściwa wykładnia art. 403 § 2 k.p.c. przez Sąd Apelacyjny. Skład sądu w pierwotnej sprawie był sprzeczny z przepisami prawa i stanowił podstawę do wznowienia.

Godne uwagi sformułowania

Osoba nieuprawniona uczestnicząca w składzie sądu, to zarówno osoba niemająca w ogóle kompetencji do orzekania, a więc niebędąca sędzią lub ławnikiem, niemająca kompetencji do orzekania w sądzie, w którym sprawa jest rozpatrywana i nieposiadająca wymaganej przepisami prawa delegacji do orzekania w tym sądzie. Zestawienie tego przepisu z art. 401 pkt 1 k.p.c. wynika, jak słusznie przyjął Sąd Apelacyjny, że ustawodawca ograniczył podstawę wznowienia postępowania tylko do sytuacji, w której w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodziła. Wykrycie, o którym mowa w powołanym art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych.

Skład orzekający

Helena Ciepła

przewodniczący-sprawozdawca

Irena Gromska-Szuster

członek

Marian Kocon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podstaw wznowienia postępowania cywilnego (art. 401 pkt 1 i art. 403 § 2 k.p.c.), w szczególności rozróżnienie między nieprawidłowym składem sądu a udziałem osoby nieuprawnionej oraz wymogów dla nowych dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych podstaw wznowienia postępowania, a nie ogólnych zasad procesowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z możliwością wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Kiedy nie można wznowić postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 72/07 POSTANOWIENIE Dnia 2 października 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Marian Kocon w sprawie ze skargi R.G. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. akt [...] wydanego w sprawie z powództwa R.G. przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Celnemu w P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 października 2007 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 czerwca 2007 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie.- 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 czerwca 2007 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez powoda R.G. od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1998 r., jako nie opartą na ustawowej podstawie wznowienia. Powód w zażaleniu na to postanowienie zarzucił, naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwą wykładnię art. 401 pkt 1 oraz art. 403 § 2 k.p.c. i wniósł o jego uchylenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stanowisko Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi nie może być skutecznie zwalczane, bowiem jest ono zgodne z prawem. Nie ma racji skarżący, że postępowanie na jednym terminie rozprawy przeprowadzone w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania w składzie ławniczym, zamiast jednoosobowym, a więc w składzie sprzecznym z przepisami prawa, uzasadnia wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 401 pkt 1 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia. Osoba nieuprawniona uczestnicząca w składzie sądu, to zarówno osoba niemająca w ogóle kompetencji do orzekania, a więc niebędąca sędzią lub ławnikiem, niemająca kompetencji do orzekania w sądzie, w którym sprawa jest rozpatrywana i nieposiadająca wymaganej przepisami prawa delegacji do orzekania w tym sądzie. W myśl zaś art. 379 pkt 4 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. 3 Z zestawienia tego przepisu z art. 401 pkt 1 k.p.c. wynika, jak słusznie przyjął Sąd Apelacyjny, że ustawodawca ograniczył podstawę wznowienia postępowania tylko do sytuacji, w której w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodziła. Natomiast podstawy wznowienia nie stanowi sprzeczny z prawem, bo ławniczy zamiast jednoosobowego składu sądu orzekającego, w którym uczestniczą osoby uprawnione. Również wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c., uzasadniana przypadkowym odnalezieniem utraconych dokumentów nie spełnia wymogu określonego w tym przepisie, a tym samym nie może odnieść skutku. Stosownie do art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zarówno nowe okoliczności, jak i nowe środki dowodowe muszą być tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazując zatem te okoliczności lub dowody, podać trzeba równocześnie, w jakim zakresie ich uwzględnienie mogło zmienić podstawę orzekania, wpływając tym samym na treść samego rozstrzygnięcia. Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy to takie fakty, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym. Wykrycie, o którym mowa w powołanym art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych. W przedmiotowej sprawie, jak trafnie uznał Sąd Apelacyjny, skarżący był wystawcą odnalezionych dokumentów lub ich adresatem, zatem posiadał wiedzę o ich istnieniu i treści. W związku z tym powołany przez niego środek dowodowy w postaci przypadkowo odnalezionych dokumentów nie stanowi nowego środka w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. 4 Zatem w konfrontacji z treścią uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia należy stwierdzić, że Sąd Apelacyjny słusznie skargę o wznowienie postępowania, jako nie opartą na ustawowej podstawie wznowienia odrzucił, co przesądza o bezzasadności zażalenia. Z tych przyczyn zażalenie oddalono (art. 3941 § 1 i 3 oraz art. 39814 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI