II CZ 72/07

Sąd Najwyższy2007-10-02
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaskład sądunieważność postępowaniapodstawa wznowieniak.p.c.Sąd Najwyższyzażalenie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że wadliwy skład sądu w poprzednim postępowaniu (ławniczy zamiast jednoosobowego) nie stanowi podstawy do wznowienia, jeśli uczestniczyły w nim osoby uprawnione.

Powód R.G. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P. z 1998 r., zarzucając nieważność postępowania z powodu orzekania przez sąd w składzie ławniczym zamiast jednoosobowym. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając brak ustawowej podstawy. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda, stwierdzając, że sprzeczny z prawem skład sądu (ławniczy zamiast jednoosobowego) nie stanowi podstawy do wznowienia, jeśli uczestniczyły w nim osoby uprawnione. Sąd Najwyższy odrzucił również argumentację powoda dotyczącą odnalezienia dokumentów jako nowej podstawy wznowienia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda R.G. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jego skargę o wznowienie postępowania. Skarga dotyczyła prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1998 r. w sprawie o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Celnemu w P. Głównym zarzutem powoda było to, że postępowanie, które doprowadziło do wydania wyroku, zostało przeprowadzone w składzie ławniczym, zamiast w jednoosobowym, co miało stanowić podstawę do wznowienia postępowania z powodu nieważności (art. 401 pkt 1 k.p.c.). Powód powołał się również na art. 403 § 2 k.p.c., wskazując na przypadkowe odnalezienie utraconych dokumentów. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego, oddalił zażalenie. Sąd uznał, że zgodnie z art. 401 pkt 1 k.p.c. podstawą wznowienia jest udział w składzie sądu osoby nieuprawnionej, a nie sprzeczny z prawem skład orzekający w składzie ławniczym, jeśli uczestniczyły w nim osoby uprawnione. Sąd podkreślił, że art. 379 pkt 4 k.p.c. stanowi o nieważności postępowania w przypadku sprzecznego z przepisami prawa składu sądu, jednak art. 401 pkt 1 k.p.c. ogranicza podstawę wznowienia do sytuacji udziału osoby nieuprawnionej. Ponadto, Sąd Najwyższy odrzucił argumentację dotyczącą odnalezienia dokumentów, wskazując, że powód jako wystawca lub adresat dokumentów posiadał wiedzę o ich istnieniu i treści, co wyklucza uznanie ich za nowe środki dowodowe w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, orzekanie przez sąd w składzie ławniczym zamiast jednoosobowego, przy udziale osób uprawnionych, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z powodu nieważności w rozumieniu art. 401 pkt 1 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 401 pkt 1 k.p.c. ogranicza podstawę wznowienia postępowania do sytuacji, w której w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona. Sprzeczny z prawem skład sądu (ławniczy zamiast jednoosobowego), jeśli składa się z osób uprawnionych, nie jest podstawą do wznowienia postępowania, chociaż może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na innej podstawie (art. 379 pkt 4 k.p.c.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Urząd Celny w P.

Strony

NazwaTypRola
R.G.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Urząd Celny w P.organ_państwowypozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 401 § pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawą wznowienia postępowania jest udział w składzie sądu osoby nieuprawnionej, a nie sprzeczny z prawem skład orzekający w składzie ławniczym, jeśli uczestniczyły w nim osoby uprawnione.

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawą wznowienia postępowania mogą być późniejsze okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Nie dotyczy to dokumentów, o których istnieniu strona wiedziała wcześniej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nieważność postępowania zachodzi, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa.

k.p.c. art. 3941 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzekanie przez sąd w składzie ławniczym zamiast jednoosobowego, przy udziale osób uprawnionych, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z powodu nieważności. Odnalezienie dokumentów, o których istnieniu i treści strona wiedziała wcześniej, nie stanowi nowej podstawy dowodowej w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Postępowanie w składzie ławniczym zamiast jednoosobowym stanowi podstawę do wznowienia postępowania z powodu nieważności. Przypadkowe odnalezienie utraconych dokumentów stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Osoba nieuprawniona uczestnicząca w składzie sądu, to zarówno osoba niemająca w ogóle kompetencji do orzekania, a więc niebędąca sędzią lub ławnikiem, niemająca kompetencji do orzekania w sądzie, w którym sprawa jest rozpatrywana i nieposiadająca wymaganej przepisami prawa delegacji do orzekania w tym sądzie. Natomiast podstawy wznowienia nie stanowi sprzeczny z prawem, bo ławniczy zamiast jednoosobowego składu sądu orzekającego, w którym uczestniczą osoby uprawnione. Wykrycie, o którym mowa w powołanym art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych.

Skład orzekający

Helena Ciepła

przewodniczący, sprawozdawca

Irena Gromska-Szuster

członek

Marian Kocon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podstaw wznowienia postępowania w Kodeksie postępowania cywilnego, w szczególności rozróżnienie między udziałem osoby nieuprawnionej a sprzecznym z prawem składem sądu, a także rozumienie pojęcia 'nowego środka dowodowego' w kontekście art. 403 § 2 k.p.c."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych podstaw wznowienia postępowania w polskim postępowaniu cywilnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne niuanse proceduralne dotyczące wznowienia postępowania, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego, choć nie zawiera przełomowych ani powszechnie interesujących kwestii.

Czy skład sądu ma znaczenie dla wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe różnice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 72/07 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 2 października 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
SSN Marian Kocon 
 
 
w sprawie ze skargi R.G. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu  
Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. akt [...] 
wydanego w sprawie z powództwa R.G. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi Celnemu w P. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 2 października 2007 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 11 czerwca 2007 r., sygn. akt [...], 
 
 
oddala zażalenie.- 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 czerwca 2007 r. odrzucił skargę o 
wznowienie postępowania wniesioną przez powoda  R.G. od prawomocnego 
wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 24 lutego 1998 r., jako nie opartą na 
ustawowej podstawie wznowienia. 
Powód w zażaleniu na to postanowienie zarzucił, naruszenie prawa 
procesowego przez niewłaściwą wykładnię art. 401 pkt 1 oraz art. 403 § 2 k.p.c. 
i  wniósł o jego uchylenie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Stanowisko Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi nie może być skutecznie 
zwalczane, bowiem jest ono zgodne z prawem. 
Nie ma racji skarżący, że postępowanie na jednym terminie rozprawy 
przeprowadzone w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania w składzie 
ławniczym, zamiast jednoosobowym, a więc w składzie sprzecznym z przepisami 
prawa, uzasadnia wznowienie postępowania. 
Zgodnie z art. 401 pkt 1 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania 
z  powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona 
albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed 
uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia.  
Osoba nieuprawniona uczestnicząca w składzie sądu, to zarówno osoba 
niemająca w ogóle kompetencji do orzekania, a więc niebędąca sędzią lub 
ławnikiem, niemająca kompetencji do orzekania w sądzie, w którym sprawa jest 
rozpatrywana i nieposiadająca wymaganej przepisami prawa delegacji do 
orzekania w tym sądzie. 
W myśl zaś art. 379 pkt 4 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi 
wówczas, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo 
jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. 

 
3 
Z zestawienia tego przepisu z art. 401 pkt 1 k.p.c. wynika, jak słusznie 
przyjął Sąd Apelacyjny, że ustawodawca ograniczył podstawę wznowienia 
postępowania tylko do sytuacji, w której w składzie sądu uczestniczyła osoba 
nieuprawniona, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodziła. Natomiast 
podstawy wznowienia nie stanowi sprzeczny z prawem, bo ławniczy zamiast 
jednoosobowego składu sądu orzekającego, w którym uczestniczą osoby 
uprawnione. 
Również wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia z art. 403 § 2 
k.p.c., uzasadniana przypadkowym odnalezieniem utraconych dokumentów nie 
spełnia wymogu określonego w tym przepisie, a tym samym nie może odnieść 
skutku. 
Stosownie do art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania 
w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków 
dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona 
nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. 
Zarówno nowe okoliczności, jak i nowe środki dowodowe muszą być tego 
rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazując zatem 
te okoliczności lub dowody, podać trzeba równocześnie, w jakim zakresie ich 
uwzględnienie mogło zmienić podstawę orzekania, wpływając tym samym na treść 
samego rozstrzygnięcia. 
Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć 
wpływ na wynik sprawy to takie fakty, z których strona nie mogła skorzystać 
w  postępowaniu 
prawomocnie 
zakończonym. 
Wykrycie, 
o 
którym 
mowa 
w  powołanym art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów 
w  poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, 
bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych. W przedmiotowej sprawie, jak 
trafnie uznał Sąd Apelacyjny, skarżący był wystawcą odnalezionych dokumentów 
lub ich adresatem, zatem posiadał wiedzę o ich istnieniu i treści. W związku z tym 
powołany przez niego środek dowodowy w postaci przypadkowo odnalezionych 
dokumentów nie stanowi nowego środka w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.  

 
4 
Zatem w konfrontacji z treścią uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia 
należy stwierdzić, że Sąd Apelacyjny słusznie skargę o wznowienie postępowania, 
jako nie opartą na ustawowej podstawie wznowienia odrzucił, co przesądza 
o  bezzasadności zażalenia. 
Z tych przyczyn zażalenie oddalono (art. 3941 § 1 i 3 oraz art. 39814 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI