II CZ 652/17

Sygnatura akt II Cz 652/17 POSTANOWIENIE K. , dnia 30 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO. Wojciech Vogt – spr. po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko M. A. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanej od postanowienia Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 8 września 2017 r. , sygn.. akt I C 5657/16 postanawia: oddalić zażalenie Wojciech Vogt UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Jarocinie oddalił wniosek pozwanej o zwolnienie jej od kosztów sądowych Ustalił, że pozwana utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.183,37 zł miesięcznie i nie ma nikogo na utrzymaniu. Stałe wydatki pozwanej związane są z kosztami utrzymania i ze spłatą pięciu kredytów gotówkowych. W tej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie jej wniosek o zwolnienie od kosztów. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożyła pozwana wskazując, że Sąd oparł się na całkowicie błędnym założeniu iż zobowiązania z tytułu kredytów bankowych i innych nie mają wpływu na sytuację materialna pozwanej. Wniosła o zwolnienie jej od opłaty od apelacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że dochody pozwanej umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Natomiast jej problemy finansowe są związane ze spłata zaciągniętych kredytów. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) strona dokonująca czynności procesowej, od której należy pobrać opłatę sądową, co do zasady obowiązana jest ponieść te koszty, gdyż sprawy cywilne są prowadzone na koszt stron. W sytuacjach wyjątkowych, a w stosunku do osób fizycznych, taką sytuację wyjątkową opisuje art. 102 ust. 1 cytowanej ustawy, może się ona ubiegać o zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest fakt, iż w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje to na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP . Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645 oraz z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, LEX nr 493855). W swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób najuboższych, które bez drastycznego ograniczenia bieżących kosztów związanych z ich egzystencją nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie tylko wykaże, że nie posiada bieżących dochodów, czy też jakichkolwiek oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, ale również nie jest w stanie w żaden sposób takich środków zdobyć w oparciu o majątek, którego jest właścicielem. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84). Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80). Wskazać również należy, że instytucja zwolnienia od kosztów nie służy utrzymaniu dotychczasowego poziomu życia, skoro granicą określoną w art. 102 u.k.s.c. jest utrzymanie konieczne wnioskującego i jego rodziny, lecz ma uczynić realną drogę sądową, na skutek indywidualizacji opłaty sądowej. W związku z powyższym należy podkreślić, że wnioskodawca wnosi o zwolnienie jej od kosztów sądowych dlatego, że zaciągnęła zobowiązania kredytowe, które utrudniają jej uzyskanie środków na opłacenie kosztów. W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Do niezbędnych kosztów utrzymania nie można bowiem wliczać konieczności spłaty kredytów zaciągniętych celem osiągnięcia wyższego poziomu konsumpcji . Każdy obywatel ma prawo dążyć do osiągnięcia tego wyższego poziomu ale nie kosztem kredytowania jego wydatków w zakresie kosztów sądowych przez Państwo. Zwolnienie powódki - od kosztów sądowych – z uwagi na obciążenia kredytowe – byłoby nadużyciem przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało zgodnie z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. , orzec jak w sentencji. Wojciech Vogt