II CZ 63/10

Sygn. akt II CZ 63/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 17 września 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) 
 
z wniosku J. S., B. S., J. G. i A. G. 
o rozgraniczenie nieruchomości, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 września 2010 r., 
zażalenia J. G. i A. G. 
na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt V Ca (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r. odrzucił apelację J. 
G. i A. G. od postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 16 grudnia 2009 r. z uwagi 
na nienależyte opłacenie tego środka odwoławczego. 
Sąd Okręgowy wskazał, że – zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 
2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.; 
dalej: „u.k.s.c.”) – od wniosku o rozgraniczenie nieruchomości pobiera się opłatę stałą w 
kwocie 200 zł. Tymczasem pełnomocnik skarżących (adwokat), wnosząc apelację, uiścił 
opłatę w kwocie 40 zł, a więc w niepełnej wysokości. Apelacja ta – stosownie do art. 
1302 § 3 k.p.c., mającego zastosowanie do postępowań wszczętych przed uchyleniem 
tego przepisu ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania 

 
2 
cywilnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571), tj. z dniem 9 lipca 2009 
r. – powinna zatem zostać odrzucona przez Sąd pierwszej instancji, a skoro tak się nie 
stało, podlega ona odrzuceniu przez sąd drugiej instancji (art. 373 k.p.c.). 
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. G. i A. G. wnieśli o jego uchylenie 
podnosząc, że postępowanie rozgraniczeniowe przed Sądem Rejonowym zostało 
wszczęte z urzędu. Według skarżących, Sąd Okręgowy wadliwie uznał, że w takim 
przypadku apelacja podlega opłacie przewidzianej w art. 39 ust. 1 pkt 2, a nie w art. 23 
pkt 2 u.k.s.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozgraniczenia nieruchomości dokonuje się w postępowaniu administracyjnym 
wszczynanym i prowadzonym z urzędu lub na wniosek strony (art. 30 ust. 1 ustawy z 
dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze 
zm.; dalej: „u.p.g.k.”). Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 36 u.p.g.k. 
Zgodnie z tym przepisem, sąd przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie 
nieruchomości 
albo 
jej 
części, 
jest 
właściwy 
również 
do 
przeprowadzenia 
rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia 
rozpatrywanej sprawy. 
W sprawach podlegających trybowi administracyjnemu przewidziane zostały 
sytuacje, w których postępowanie rozgraniczeniowe przechodzi na drogę sądową. 
Przekazanie sprawy administracyjnej do rozpoznania sądowi następuje z urzędu w razie 
braku podstaw do wydania decyzji lub gdy strony nie zawarły ugody, bądź na wniosek 
strony niezadowolonej z decyzji o rozgraniczeniu. (art. 33 ust. 3 i art. 34 ust. 2 u.p.g.k.). 
We wszystkich tych przypadkach sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości 
w trybie postępowania nieprocesowego (art. 34 ust. 3 u.p.g.k.). 
W rozpoznawanej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte z 
urzędu przez Burmistrza Miasta S., który - wobec niezawarcia przez strony ugody 
granicznej – przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Wbrew 
odmiennemu zapatrywaniu skarżących, zainicjowanego w ten sposób sądowego 
postępowania rozgraniczeniowego nie można uznać za wszczęte z urzędu. 
Postępowanie nieprocesowe może bowiem zostać wszczęte z urzędu tylko w 
wypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie (art. 506 k.p.c.). Ustawodawca nie przyjął 
takiego rozwiązania w odniesieniu do spraw o rozgraniczenie. Nałożył jedynie na organ 
administracji – w przypadkach przewidzianych w art. 34 ust. 2 u.p.g.k. – obowiązek 
przekazanie sprawy sądowi z urzędu. Treść tego unormowania nie usprawiedliwia 

 
3 
wniosku, że w takiej sytuacji sąd wszczyna postępowanie z urzędu. Wprawdzie w 
sprawach o rozgraniczenie nieruchomości postępowanie sądowe stanowi kontynuację 
postępowania administracyjnego, ale obie te fazy postępowania są – jak podkreśla się w 
judykaturze i w piśmiennictwie – samoistne i ściśle wyodrębnione. Z tego względu 
przyjmuje się, że postępowanie sądowe toczy się na nowo, według przewidzianych dla 
niego reguł (por. uzasadnienia: uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1966 r., III 
CZP 23/66, OSNCP 1966, nr 11, poz. 185 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 
dnia 19 lutego 1971 r., III CRN 470/70, RPEiS 1971, nr 4, s. 255). 
Brak podstawy do przyjęcia, że postępowanie rozgraniczeniowe przed sądem 
może zostać wszczęte z urzędu, stawia na porządku dziennym pytanie, której ze stron 
poprzedniej fazy tego postępowania należy przypisać przymiot wnioskodawcy. 
W uchwale z dnia 18 lutego 1983 r. III CZP 2/83 (OSNCP 1983, z. 10, poz. 152), 
podjętej pod rządem dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości 
(Dz. U. Nr 53, poz. 298 ze zm.), Sąd Najwyższy przyjął, że w wypadku, gdy sprawa o 
rozgraniczenie została wszczęta przed organem administracyjnym na wniosek osoby 
zainteresowanej, osoba ta pozostaje nadal wnioskodawcą w postępowaniu przed 
sądem. Pogląd ten, podtrzymany przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 marca 
1998 r., III CKU 112/97, OSNC 1998, nr 10, poz. 169), wydanym na gruncie 
obowiązującego obecnie art. 34 ust. 2 u.p.g.k., podziela skład orzekający w niniejszej 
sprawie. 
Osoba 
zainteresowana, 
inicjująca 
administracyjne 
postępowanie 
rozgraniczeniowe, musi wszakże liczyć się z możliwością rozstrzygnięcia zgłoszonego 
wniosku dopiero w fazie postępowania sądowego. 
Reguły powyższej nie można – rzecz jasna – zastosować, gdy przejście 
postępowania rozgraniczeniowego do fazy postępowania sądowego następuje po 
przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu. W takim 
przypadku wnioskodawcą w rozumieniu art. 506 k.p.c. jest ten, kto swoim zachowaniem 
się, zwłaszcza – niedopuszczeniem do zawarcia ugody przed geodetą spowodował, że 
powołanym do rozpoznania sprawy o rozgraniczenie stał się sąd rejonowy (por. 
powołane wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1971 r., III CRN 
470/70). 
W rozpoznawanej sprawie nie chodzi jednak o rozstrzygnięcie kwestii, z czyjego 
wniosku doszło do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego przed sądem, lecz o 
wskazanie właściwej podstawy prawnej pobrania opłaty od apelacji wniesionej przez 
skarżących. Skoro postępowanie to nie zostało – i nie mogło zostać – wszczęte z 

 
4 
urzędu, to stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z którym pełnomocnik skarżących, 
wnosząc apelację, zobowiązany był uiścić opłatę w wysokości określonej w art. 39 ust. 1 
pkt 2 w związku z art. 18 ust. 2 u.k.s.c. (200 zł), trzeba uznać za trafne. 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. art. 3941 § 3 w związku z art. 
39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.