I CZ 5/12

Sygn. akt I CZ 5/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 6 września 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
 
 
w sprawie z powództwa M. J. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego  
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 6 września 2012 r., 
zażalenia powoda na postanowienie o kosztach zawarte  
w pkt. II wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 10 czerwca 2011 r.,  
 
 
1. odrzuca zażalenie, 
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania zażaleniowego 
na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu 
Państwa. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację 
powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 września 2010 r. oddalającego 
powództwo o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez 
Prezesa Sądu Okręgowego kwoty 100 000 zł, zasądził od powoda na rzecz Skarbu 
Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2 700 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania apelacyjnego i przyznał adw. P. O. od Skarbu Państwa (Sąd 
Okręgowy) kwotę 2 700 zł podwyższoną o należny podatek VAT tytułem 
wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej w postępowaniu 
apelacyjnym. Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Apelacyjny 
przyjął przepisy art. 98 k.p.c., § 2, § 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 
1349 ze zm.) oraz art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.). Podkreślił przy tym, 
że w sprawie brak podstaw do zastosowania innej zasady orzekania o kosztach 
procesu niż zasada odpowiedzialności za wynik procesu. 
 
Powód wniósł od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wraz 
z zażaleniem na zawarte w tym wyroku postanowienie o kosztach procesu 
zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 
 
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy odmówił 
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie obciążył powoda kosztami 
postępowania kasacyjnego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej 
Skarbu Państwa i przyznał radcy prawnemu P. O.od Skarbu Państwa (Sąd 
Apelacyjny) kwotę 2 700 zł powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu kasacyjnym. 
 
W zażaleniu na zawarte w wyroku z dnia 10 czerwca 2011 r. postanowienie 
o kosztach procesu powód zarzucił, że Sąd Apelacyjny nie uwzględnił jego 
szczególnej sytuacji życiowej i materialnej, która przemawiała za odstąpieniem od 

 
3 
zasady odpowiedzialności za wynik procesu i zastosowaniem art. 102 k.p.c. 
Podniósł, że od siedmiu lat jest pozbawiony wolności i ze względu na brak 
możliwości podjęcia pracy zarobkowej nie ma żadnych źródeł dochodu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W wyniku przeprowadzonej kontroli zachowania wymagań formalnych 
zażalenia trzeba stwierdzić, że nie został zachowany termin do jego wniesienia. 
 
Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 16 września 2011 r. 
o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw 
(Dz.U. Nr 233, poz. 1381 – dalej: „ustawa nowelizująca”), do zaskarżenia 
zawartego w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r. postanowienia 
o kosztach procesu ma zastosowanie art. 3941 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w 
życie powołanej ustawy. Artykuł 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. stanowił wówczas, że 
zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej 
instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu 
pierwszej instancji. Stosownie do § 3 tego artykułu, do postępowania przed Sądem 
Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia miał przy tym odpowiednie 
zastosowanie art. 394 § 2 k.p.c. Według tego przepisu, termin do wniesienia 
zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia, a gdy strona nie 
zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na 
rozprawie – od ogłoszenia postanowienia.   
W niniejszej sprawie wyrok Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem, 
obejmujący również zaskarżone postanowienie o kosztach procesu, został 
doręczony pełnomocnikowi powoda w dniu 10 października 2011 r. (k. 191), 
a w dniu 8 grudnia 2011 r. tenże pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną, w której 
zawarł także zażalenie na postanowienie o kosztach procesu. Nie ulega zatem 
wątpliwości, że zażalenie zostało wniesione po upływie przepisanego terminu. 
Zażalenie na zawarte w wyroku sądu drugiej instancji postanowienie o kosztach 
procesu powinno być wniesione w terminie określonym w art. 394 § 2 k.p.c. także 
wtedy, gdy strona wnosi od tego wyroku skargę kasacyjną.  
Odmiennie kwestia ta została uregulowana w art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. 
w odniesieniu do postanowienia o kosztach procesu zawartego w wyroku sądu 

 
4 
pierwszej instancji. W wypadku zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji 
apelacją strona zaskarża jednocześnie orzeczenie o kosztach, bez potrzeby 
wnoszenia zażalenia, a termin do wniesienia apelacji odnosi się również do 
zaskarżenia kosztów. Artykuł 394 § 1 pkt 9 k.p.c. nie miał jednak zastosowania 
do zaskarżenia postanowienia o kosztach procesu zawartego w wyroku sądu 
drugiej instancji.  
Z tych względów zażalenie powoda, jako wniesione po upływie przepisanego 
terminu, podlega odrzuceniu (art. 373 w związku z art. 370, art. 39821 i art. 3941 § 3 
k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej). Ze względu na 
szczególną sytuację życiową i materialną żalącego Sąd Najwyższy nie obciążył go 
kosztami postępowania zażaleniowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa (art. 102 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 
§ 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej). 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw