II CZ 59/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że do wznowienia na podstawie podrobionego dokumentu nie jest wymagany wyrok karny skazujący.
Skarżąca A.P. wniosła o wznowienie postępowania o zasiedzenie, twierdząc, że wyrok oparty był na sfałszowanym dokumencie darowizny. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że do wznowienia na podstawie podrobionego dokumentu wymagany jest wyrok karny skazujący. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że wymóg wyroku karnego dotyczy innej podstawy wznowienia (art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.), a nie oparcia wyroku na podrobionym dokumencie (art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Skarżąca A.P. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie o zasiedzenie. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., twierdząc, że dowiedziała się o możliwości sfałszowania dokumentu umowy darowizny, na którym widniała adnotacja Urzędu Miejskiego. Sąd Okręgowy w P. zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2019 r. odrzucił skargę, opierając się na art. 410 § 1 k.p.c. i uznając, że możliwość oparcia skargi o wznowienie na podstawie art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga przedstawienia wyroku karnego skazującego, chyba że postępowanie karne nie jest możliwe lub zostało umorzone. Sąd Okręgowy dodał również, że treść dokumentu była stronie znana w toku postępowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uchylił zaskarżone postanowienie w części odrzucającej skargę. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., wystarczającą podstawą wznowienia jest wykazanie, że wyrok został oparty na podrobionym lub przerobionym dokumencie, a wymóg istnienia prawomocnego wyroku skazującego dotyczy jedynie podstawy z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. (uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa). Sąd Najwyższy podkreślił, że fakt podrobienia dokumentu można udowodnić w toku postępowania wznowieniowego za pomocą wszelkich środków dowodowych, a nie tylko wyrokiem karnym. Ponadto, Sąd Najwyższy nie zgodził się z twierdzeniem Sądu Okręgowego, że okoliczność podrobienia dokumentu powinna być stronie znana już w toku postępowania, wskazując, że skarżąca dowiedziała się o tym fakcie dopiero po zakończeniu postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wymaganie wyroku karnego skazującego dotyczy jedynie podstawy wznowienia z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. (uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa), a nie podstawy z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że brzmienie art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. nie uzależnia możliwości wznowienia od wyroku karnego, a jedynie od wykazania, że wyrok został oparty na podrobionym lub przerobionym dokumencie. Wymóg ten odnosi się wyłącznie do podstawy z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. (przestępstwo).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
skarżąca A. P.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 403 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać wznowienia na tej podstawie, że wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 403 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać wznowienia na tej podstawie, że wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa.
k.p.c. art. 404
Kodeks postępowania cywilnego
Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów.
k.p.c. art. 410 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuca skargę o wznowienie postępowania, jeżeli jej braki uniemożliwiają jej rozpoznanie.
k.p.c. art. 524 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymóg wyroku karnego skazującego nie dotyczy podstawy wznowienia z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. Fakt podrobienia dokumentu można wykazać w postępowaniu wznowieniowym innymi środkami dowodowymi. Informacja o podrobieniu dokumentu mogła być uzyskana po zakończeniu pierwotnego postępowania.
Odrzucone argumenty
Skarga o wznowienie postępowania na podstawie podrobionego dokumentu wymaga wyroku karnego skazującego. Okoliczność podrobienia dokumentu powinna być znana stronie w toku pierwotnego postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Analiza powyższych przepisów prowadzi do oczywistej konkluzji, że wymaganie istnienia wyroku karnego skazującego za przestępstwo odnosi się tylko do podstawy z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., a nie do podstawy określonej w punkcie 1 tego przepisu. Tym samym uznanie przez Sąd Okręgowy, że niezbędne jest wykazanie faktu podrobienia umowy darowizny wyrokiem karnym skazującym, nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa.
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania na podstawie podrobionego dokumentu, w szczególności rozróżnienie między art. 403 § 1 pkt 1 a pkt 2 k.p.c. oraz wymogów dowodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania cywilnego na podstawie podrobionego dokumentu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu cywilnym – możliwości wznowienia postępowania na podstawie podrobionego dokumentu bez konieczności posiadania wyroku karnego. Jest to istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Podrobiony dokument w sprawie cywilnej? Nie zawsze potrzebujesz wyroku karnego, by wznowić postępowanie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 59/19 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Roman Trzaskowski w sprawie ze skargi A. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt II Ca (…) wydanym w sprawie z wniosku M. K. przy uczestnictwie A. P. o zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 listopada 2019 r., zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej skargę (pkt 2 postanowienia) i w tym zakresie przekazuje skargę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Skarżąca A.P. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z 20 lutego 2015 r. w sprawie o zasiedzenie z wniosku M. K. Jako podstawę wznowienia podała art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż, jak podniosła, w wyniku przesłuchania świadka W. J. i poczynionych już po zakończeniu postępowania wywołanego pierwszą jej skargą o wznowienie dowiedziała się o możliwości sfałszowania dokumentu umowy darowizny, w zakresie naniesionej na nim adnotacji Urzędu Miejskiego w U. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w P. odrzucił na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. skargę o wznowienie postępowania przyjmując, że możliwość oparcia skargi o wznowienie postępowania w oparciu o podstawę z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga przedstawienia wyroku karnego skazującego, chyba że wszczęcie postępowania nie jest możliwe lub postępowanie zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 404 k.p.c.). Ponadto Sąd wskazał, że treść dokumentu i naniesionej adnotacji była stronie znana w toku postępowania i wtedy powinna ona wskazywać na potrzebę kontroli autentyczności dokumentu. W zażaleniu pozwana zarzuciła naruszenie art. 403 § 1 pkt 1, 404 w zw. z art. 524 § 1 k.p.c. wobec odrzucenia skargi, mimo że ustawa w przypadku podstawy wznowienia z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wymaga, aby czyn podrobnienia lub przerobienia został ustalony w prawomocnym wyroku skazującym za przestępstwo. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie 2. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest w pełni zasadne. Zgodnie z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. można żądać wznowienia na tej podstawie, że wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Jak wynika z brzmienia przepisu, wystarczającą podstawą wznowienia jest wykazanie, że wyrok został oparty na dokumencie, który był podrobiony lub przerobiony. Niezależnie od tego w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. wyszczególniono inną podstawę a mianowicie uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa. Wedle art. 404 k.p.c. z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Analiza powyższych przepisów prowadzi do oczywistej konkluzji, że wymaganie istnienia wyroku karnego skazującego za przestępstwo odnosi się tylko do podstawy z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., a nie do podstawy określonej w punkcie 1 tego przepisu. Tylko bowiem przy tej podstawie mowa jest o przestępstwie. Również w doktrynie i w orzecznictwie dominuje pogląd, że w wypadku wznowienia postępowania opartego na dokumencie podrobionym lub przerobionym nie ma zastosowania art. 404 k.p.c. Okoliczność fałszu podlega udowodnieniu w toku postępowania wznowionego i nie musi być wykazywana wyrokiem karnym (por. orzeczenie SN z dnia 1 września 1948 r., Kr. C. 501/48, PN 1949, nr 3-4, s. 326 i orzeczenie SN z dnia 14 czerwca 1963 r., II CZ 63/63, NP 1965, nr 6, s. 709; postanowienie SN z dnia 16 maja 2008 r., III CZ 20/08, LEX nr 420807; wyrok SN z dnia 14 lipca 2010 r., V CSK 28/10, LEX nr 852595). Fakt podrobienia lub przerobienia dokumentu można wykazać w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania za pomocą wszelkich środków dowodowych, w tym także na podstawie akt postępowania karnego, jeśli takie zostało wszczęte (por. wyrok SN z dnia 14 lipca 2010 r., V CSK 28/10, LEX nr 852595). Tym samym uznanie przez Sąd Okręgowy, że niezbędne jest wykazanie faktu podrobienia umowy darowizny wyrokiem karnym skazującym, nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa. Nie można także zgodzić się, że okoliczność podrobnienia lub przerobienia dokumentu powinna być stronie znana już w toku postępowania. Skarżąca wskazała, że o podrobnieniu dokumentu dowiedziała się dopiero z pisma Urzędu Miasta i Gminy U. z dniu 6 kwietnia 2018 r., a więc już po zakończeniu postępowania. Okoliczność ta powinna być oceniona samodzielnie w ramach postępowania ze skargi o wznowienie postępowania i nie uzasadnia jej odrzucenia. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 w zw. z art. 394 1 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego. aj
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI