II CZ 56/10

Sygn. akt II CZ 56/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 27 lipca 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Dariusz Dończyk 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
w sprawie z wniosku K. C. 
przy uczestnictwie R. B. i H. B. 
o wpis hipoteki przymusowej zwykłej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 lipca 2010 r., 
zażalenia wnioskodawczyni  
na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II Ca 
(…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w S. zmienił 
zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nakazał wpisać w dziale IV księgi 
wieczystej Kw (…) hipotekę przymusową zwykłą w kwocie 1000 zł na częściach 
ułamkowych w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości rolnej działki (...)/2 
należących do dłużników solidarnych - R. B. i H. B., na prawach wspólności ustawowej 
małżeńskiej - na rzecz K. C. i stwierdził, że koszty postępowania przed Sądami obu 
instancji oraz Sądem Najwyższym wnioskodawca i uczestnicy ponoszą we własnym 
zakresie. 

 
2 
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnił zastosowaniem zasady określonej w art. 
520 k.p.c. Wskazał, że co prawda interesy wnioskodawcy i uczestników były sprzeczne 
jednak właściciele nieruchomości nie dali żadnych podstaw do wystąpienia z wnioskiem, 
a poza tym występujący w sprawie problem wyjaśniło dopiero zapadłe w sprawie 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r. 
W zażaleniu na rozstrzygnięcie o kosztach wnioskodawca, zarzucając naruszenie 
art. 520 § 2 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy 
w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zasadą jest, że w postępowaniu nieprocesowym każdy biorący w nim udział 
ponosi koszty z nim związane (art. 520 § 1 k.p.c.). Wynika z niej, że zwrot kosztów może 
być pomiędzy uczestników postępowania nieprocesowego orzeczony tylko wtedy, gdy 
ich prawa, lub obowiązki względem przedmiotu sprawy są nawzajem sprzeczne. 
Przeciwstawność taka przedstawia się różnie - w zależności od przedmiotu sprawy - a w 
niektórych postępowaniach w ogóle nie występuje. W tym ostatnim wypadku bez 
względu na to jakie stanowisko procesowe prezentowali zainteresowani w jej toku i jak 
kończyły się poszczególne stadia, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie 
istnieje podstawa do zastosowania wskazanej zasady, z tego względu, że zawarte w art. 
520 § 2 i 3 wyjątki nie mogą być interpretowanie w sposób rozszerzający. Innymi słowy 
z założenia przepisy te, nie mogą być stosowane wtedy, gdy w sprawie nie występuje 
sprzeczność praw lub interesów wnioskodawcy i uczestników. 
Ze względu na to, że w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i 
hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.) brak odmiennych 
uregulowań w przedmiocie kosztów, wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, w 
sprawie miał zastosowanie art. 520 k.p.c. Dopiero gdy w postępowaniu nieprocesowym, 
ze względu na jego nietypowy charakter, okoliczności mające znaczenie dla 
rozstrzygnięcia o kosztach nie mieszczą się w hipotezach art. 520 § 1, 2 i 3 k.p.c. 
znajdują odpowiednie zastosowanie (art. 13 § 2 k.p.c.) reguły dotyczące zwrotu kosztów 
procesu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 1987 r., III CZP 37/87, OSNCP, 
1988, nr 10, poz. 138). 
W judykaturze zostało już wyjaśnione, że w sprawie o wpis hipoteki przymusowej 
nie występuje sprzeczność interesów pomiędzy żądającym wpisu tego ograniczonego 
prawa rzeczowego wnioskodawcą, a uczestnikami właścicielami nieruchomości. 
Ustanowienie bowiem hipoteki przymusowej leży tylko w interesie wnioskodawcy (por. 

 
3 
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1973 r., III CZP 96/72, OSNC 1973, nr 9, 
poz. 146). W takiej sprawie ma zastosowanie zasada wyrażona w art. 520 § 1 k.p.c. i 
brak podstaw do stosowania z wyjątków uregulowanych w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. 
Na marginesie trzeba zauważyć, że sentencja zaskarżonego postanowienia nie 
została do końca poprawnie sformułowana, gdyż uznanie przez sąd w postępowaniu 
nieprocesowym, że wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania nie 
uzasadnia odstąpienia od reguły określonej w art. 520 § 1 k.p.c. powoduje oddalenie 
tego wniosku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., III CKN 
497/98, OSNC 2000, nr 6, 116). 
Z tych względów zażalenie oddalono (art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 
k.p.c.).