I CZ 136/12

Sygn. akt I CZ 136/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 25 października 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) 
SSN Kazimierz Zawada 
 
w sprawie z powództwa A. P. i B. P. 
przeciwko Miastu W. 
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 25 października 2012 r., 
zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego  
z dnia 29 maja 2012 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie, pozostawiając Sądowi Okręgowemu w W. 
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia 29 maja 2012 r., działając na podstawie 
art. 386 § 4 k.p.c., uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał mu 
sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu odwoławczego, Sąd pierwszej 
instancji  dopuścił się błędnej wykładni  przepis art. 207 ust. 1a u.g.n., która skutkowała 
oddaleniem powództwa. 
 
Sąd Apelacyjny dokonał  odmiennej  wykładni  tego przepisu, przyjmując, że to 
już wniosek powodów z 1996 r. kreował ich roszczenie, oparte na wskazanym 
przepisie, a nie dopiero późniejsze wniesienie powództwa w 2009 r. 
 
Sąd ten jednoznacznie przyjął, że w okolicznościach tej sprawy należało uznać, 
iż po stronie powodów powstało roszczenie o zawarcie umowy a Sąd Okręgowy uchylił 
się od merytorycznej oceny jego przesłanek. Zadaniem Sądu pierwszej instancji 
powinno być przeprowadzenie dowodów na okoliczność ustalenia  wartości  
nieruchomości, rozważenie wielkości pierwszej opłaty z tytułu użytkowania 
wieczystego (wobec przesądzenia jej zasadności) oraz wysokości dalszych opłat 
rocznych i zasadności żądania w kontekście okresu, na jaki ma zostać zawarta 
umowa.   
Powyższy  wyrok  strona  pozwana  zaskarżyła zażaleniem wniesionym do 
Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., wnosząc o uchylenie  
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego 
rozpoznania.  
Żaląca zarzuciła naruszenie, przez nieprawidłowe zastosowanie, art. 386 § 4 
k.p.c. w zw. z art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. przez: „bezzasadne 
przyjęcie powództwa za udowodnione w całości i pominięcie, że konieczność  
przeprowadzenia… postępowania dowodowego w całości – implikuje konieczność  
przeprowadzenia postępowania dowodowego również na okoliczność przesłanek  
powództwa…”. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. zw. z art. 386 
§ 6 k.p.c.   
W uzasadnieniu zażalenia pozwana wywodzi, że konieczne jest merytoryczne  
zbadanie  zasadności  roszczenia, zwłaszcza z uwzględnieniem przesłanki z art. 207 
ust. 1a u.g.n.,  tj. zgodności lokalizacji warsztatu z ustaleniami  planu miejscowego 

 
3 
obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania, rozumianego zgodnie z wiążącą 
wykładnią Sądu drugiej instancji.    
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Ocena zasadności zażalenia opartego na przepisie art. 3941 § 11 k.p.c. wymaga 
wyłącznie zbadania przez Sąd Najwyższy, czy wystąpiła co najmniej jedna z alternatywnie  
określonych  w art. 386 § 4 k.p.c. przesłanek, pozwalających  Sądowi drugiej instancji na 
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do 
ponownego rozpoznania. Innymi słowy, Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie ocenia, 
czy  doszło do nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy, albo czy 
wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.   
W sprawie niniejszej Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, 
oddalił powództwo wyrokiem z dnia 24 listopada 2001 r., po   dokonaniu  merytorycznego 
zbadania i oceny braku wystąpienia wszystkich niezbędnych przesłanek określonych 
w art. 207 ust. 1a) u.g.n. Przesądził w ten sposób o bezzasadności żądania oddania 
nieruchomości w drodze umowy w  użytkowanie wieczyste z przeniesieniem własności 
budynków. Sąd ten rozpoznał więc istotę sprawy, pomimo uznania zgłoszenia żądania 
powodów za  spóźnione, w następstwie dokonania takiej interpretacji powołanego 
przepisu, że  zgłoszeniem żądania  jest  dzień wniesienia  pozwu do  sądu w  2009 r., 
a nie  dzień  pierwszego zgłoszenia żądania przez powodów do uprawnionego organu 
w 1996  r.  
Sąd 
drugiej 
instancji 
dokonał 
odmiennej 
wykładni 
ustawowej 
przesłanki „dnia zgłoszenia  żądania” i przyjął, że powodowie zgłosili swoje żądanie 
już z chwilą złożenia wniosku w 1996 r., a nie dopiero w dacie wniesienia powództwa. 
W  konsekwencji Sąd odwoławczy uznał, że po stronie powodów powstało roszczenie 
wymagające merytorycznej oceny przez Sąd Okręgowy wystąpienia  przesłanek 
rozstrzygających o zastosowaniu art. 207 ust. 1a) u.g.n., a w szczególności  przesądzenia  
o zgodności lokalizacji czasowej nieruchomości z   ustaleniami planu miejscowego 
obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania, tj. w dniu wystąpienia przez powodów 
ze stosownym wnioskiem w 1996 r.       
Sąd odwoławczy zasadnie uznał, że Sąd pierwszej instancji uchylił się od 
dokonania merytorycznej oceny przesłanek przesądzających o zasadności  

 
4 
przysługującego powodom i dochodzonego przez nich roszczenia, ponieważ  - 
w następstwie przyjętej błędnej wykładni powołanego przepisu - bezzasadnie uznał 
powództwo za spóźnione. Przesądziło to o jego oddaleniu, bez zbadania i oceny 
istniejącego stosunku prawnego, a to wymaga przeprowadzenia postępowania  
dowodowego w całości.    
Trafnie zatem przyjął Sąd drugiej instancji, że obowiązkiem Sądu pierwszej 
instancji było zbadanie i dokonanie merytorycznej oceny przesłanek powstałego  po 
stronie powodów roszczenia, a uchylenie się od wykonania tego obowiązku 
przesądza o istnieniu wymogu przeprowadzenia przez Sąd postępowania  
dowodowego w całości dla osiągnięcia celu w postaci wydania wyroku.      
W tej sytuacji, wobec wystąpienia drugiej spośród obu alternatywnie ujętych  
ustawowych 
przesłanek 
uchylenia 
zaskarżonego 
wyroku, 
zasadnym 
było 
zastosowanie przez Sąd odwoławczy art. 386 § 4 k.p.c. i wydanie na jego  
podstawie zaskarżonego orzeczenia.    
W tym stanie rzeczy, zaskarżony zażaleniem wyrok wydany został  bez 
naruszenia art. 386 § 4 k.p.c., co skutkowało oddaleniem przez Sąd Najwyższy  
zażalenia na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz  
orzeczeniem o kosztach postępowania administracyjnego na podstawie art. 108 § 2 
k.p.c.    
  
 
 
jw