I SA/Sz 267/23

I SA/Sz 267/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 50/24 - Wyrok NSA z 2025-05-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1 pkt 1, art. 6 par. 1, art. 15, art. 59 par. 1 pkt 1 i par. 4, art. 64c par. 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 1, art. 119 pkt 3, art. 133 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 23 lutego 2023 r. nr 3201-IEE2.7113.15.2023.2, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2023 r., nr 3215 SEE3.7113.8.1347.2023.ERWH, którym umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku K. G. o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144, art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 t.j. ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), w następującym stanie sprawy.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: "organ egzekucyjny", "organ I instancji") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. G. (dalej: "zobowiązany", "skarżący"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2022 r., nr [...], obejmującego należność z tytułu niezapłaconego podatku od towarów i usług za II kwartał 2022 r.
Zawiadomieniem z dnia 2 września 2022 r., nr [...] [...], organ egzekucyjny skierował zajęcie do innej wierzytelności pieniężnej w "P. " S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego
zostało wysłane na adres do doręczeń zgłoszony przez zobowiązanego i doręczone 6 września 2022 r.
Pismem z dnia 13 września 2022 r. zobowiązany złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W związku z tym postanowieniem z 15 września 2022 r., nr [...], organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów oraz wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności.
Pomimo wstrzymania realizacji zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 19 października 2022 r. zrealizował zajęcie w całości, przekazując kwotę [...]zł.
Pismem z dnia 24 października 2022 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na przesłankę określoną w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na brak podstaw do przyjęcia, że skarżący uchyla się od zapłaty zobowiązania.
Po uzyskaniu informacji o uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 13 października 2022 r., nr [...], o oddaleniu zgłoszonych zarzutów, 3 listopada 2022 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne i 4 listopada 2022 r. rozksięgował kwotę, która wpłynęła na poczet dokonanego zajęcia (uwzględniając datę jej uzyskania).
W zaistniałej sytuacji, stwierdzając, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, postanowieniem z 13 stycznia 2023 r., nr 3215 SEE3.7113.8.1347. 2023.ERWH, organ egzekucyjny umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie wniosku złożonego przez zobowiązanego pismem z 24 października 2022 r. W uzasadnieniu wskazał organ, że meritum wniosku pokrywa się z argumentacją podniesioną przez zobowiązanego przy skardze i zarzutach. Postanowienie w sprawie zarzutów wyjaśnia i rozstrzyga dlaczego wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i przekazał go do organu egzekucyjnego.
Pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. zobowiązany, reprezentowany przez doradcę podatkowego, złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji, wnosząc o uchylenie tego aktu oraz merytoryczne rozpatrzenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniu organu I instancji zobowiązany zarzucił bezpodstawną odmowę rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz brak odniesienia się do podnoszonej we wniosku kwestii umorzenia i zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego w związku z jego bezpodstawnym wszczęciem.
Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, odwołując się do brzmienia art. 105 § 1
i art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., wskazał, że w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania w postaci bezprzedmiotowości przedmiotowej, albowiem wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wpłynął do organu egzekucyjnego po uzyskaniu środków, które to postępowanie zakończyły (tj. gdy egzekwowane należności w całości wygasły wskutek ich zaspokojenia w wyniku realizacji zajęcia).
Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia ta została rozstrzygnięta przez wierzyciela w postanowieniu z dnia 13 października 2022 r., nr [...], o oddaleniu zgłoszonych zarzutów. Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji, gdyż nie narusza ono obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z zawartym w nim pouczeniu, zobowiązany miał prawo do wniesienia na nie zażalenia, z którego to prawa nie skorzystał.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonemu aktowi naruszenie:
a) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez uznanie przez organy obu instancji za bezprzedmiotowe postępowania w zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego;
b) art. 59 § 4 u.p.e.a., poprzez pozostawienie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego bez rozpatrzenia.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący uszczegółowił stawiane zarzuty. Wskazał, że organ odwoławczy całkowicie pominął fakt, iż dłużnik zajętej wierzytelności przekazał kwotę wierzytelności nie tylko w okresie zawieszenia prowadzenia postępowania, ale również w okresie wstrzymania realizacji zajęcia. Zdaniem skarżącego, dochodzona należność nie mogła zostać pokryta wpłatami dokonanymi przez dłużnika zajętej wierzytelności w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymania realizacji zajęcia. Mogło to nastąpić dopiero po zakończeniu okresu zawieszenia i po ponownym podjęciu postępowania. Ponadto skarżący wskazał, że nawet jeśli w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymania realizacji zajęcia wierzytelności dłużnik zajętej wierzytelności dokonał wpłaty na poczet zajęcia, to kwota ta powinna zostać przyjęta do depozytu i przekazana na pokrycie dochodzonego zobowiązania dopiero po ponownym podjęciu postępowania.
Skarżący podniósł, że art. 59 u.p.e.a. odnosi się do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne na moment złożenia przez skarżącego wniosku o jego umorzenie (24 października 2022 r.) bezspornie było w toku, gdyż zostało ponownie podjęte 3 listopada 2022 r., natomiast pokrycie zobowiązania nastąpiło następnego dnia po jego podjęciu, tj. 4 listopada 2022 r. Według skarżącego, przepis art. 56 § 5 u.p.e.a. nie stoi na przeszkodzie rozpoznawaniu wniosków w okresie zawieszenia postępowania. Złożony wniosek winien więc zostać rozpatrzony przed przekazaniem kwoty należności wierzycielowi.
Ponadto skarżący zwrócił uwagę na fakt, że organ egzekucyjny w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji zawarł stwierdzenie, zgodnie z którym: "Po uzyskaniu informacji o uprawomocnieniu się postanowienia [...] o oddaleniu zgłoszonych zarzutów, wydaliśmy 3 listopada 2022 r. postanowienie znak: [...] o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, nie znajdując podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, będąc jednocześnie zobowiązani do jego podjęcia". Z tego wynikałoby, zdaniem skarżącego, że organ jednak zastanowił się nad kwestią ewentualnego umorzenia postępowania, ale mimo to nie umorzył postępowania egzekucyjnego, a umorzył postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania. Według skarżącego, organ egzekucyjny nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania zważywszy na powoływany we wniosku przepis art. 6 ust. 1 u.p.e.a. Kwestia ta nie została również przeanalizowana w zaskarżonym postanowieniu wydanym w drugiej instancji, pomimo wskazywania na ten fakt w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
Skarżący wskazał również, że podnoszona przesłanka niedopuszczalności egzekucji w niniejszej sprawie, wynikająca wprost z brzmienia art. 6 ust. 1 u.p.e.a., została wymieniona wyłącznie w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jako podstawa do umorzenia postępowania. Zatem kwestia ta nie mogła być podnoszona ani w zarzucie w sprawie egzekucji administracyjnej (w związku z czym skarżący absolutnie nie miał podstaw do wnoszenia zażalenia na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów), ani w skardze na czynność egzekucyjną (tutaj również skarżący nie znalazł podstaw do dalszego skarżenia postanowień o oddaleniu skargi).
Według skarżącego, jedyną możliwość skutecznego zakwestionowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego miał wyłącznie w oparciu o przepisy art. 59 u.p.e.a. dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek w tej kwestii został wniesiony przed zakończeniem postępowania, w związku z czym powinien zostać przez organ egzekucyjny rozpatrzony. W innym przypadku należy uznać, że organ egzekucyjny odmawia zobowiązanemu prawa do obrony własnych interesów pomimo oczywistej niedopuszczalności egzekucji, gdyż, jak wykazano we wniosku, skarżący nigdy nie uchylał się od obowiązku zapłaty dochodzonego zobowiązania.
Zdaniem skarżącego, wierzyciel nie tylko nadużył swojego władztwa administracyjnego wystawiając tytuł wykonawczy z pogwałceniem art. 6 ust. 1 u.p.e.a., ale przede wszystkim nie uszanował zasady zaufania określonej w art. 8 § 1 k.p.a., a działania organu egzekucyjnego dalekie były od postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Te właśnie okoliczności zostały dokładnie opisane w złożonym wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, którego organy obu instancji, wbrew obowiązującym przepisom, zdecydowały nie rozpatrywać.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Jak stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Sąd rozpoznając sprawę orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.)
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Postępowanie w sprawie zainicjowane zostało pismem skarżącego z dnia 24 października 2022 r., którym zobowiązany, powołując się na dyspozycję art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 1 września 2022 r. dotyczący należności VAT za II kwartał 2022 r., wskazując, że egzekucja jest niedopuszczalna. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na brak podstaw do uznania, że zobowiązany uchyla się od zapłaty zobowiązania (art. 6 §1 u.p.e.a.). We wniosku uzasadnił przyczynę wystąpienia zaległości ponadto wskazał, że wystąpił z wnioskiem o odroczenie terminu płatności zaległości w VAT oraz, że 21 października 2022 r. dokonał zapłaty zobowiązania za III kwartał 2022 r. pomimo, że ciążą na nim inne zobowiązania.
Organ wskazał, że pomimo wstrzymania realizacji zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 19 października 2022 r. zrealizował zajęcie w całości. Przy czym rozliczenie wyegzekwowanej kwoty nastąpiło 4 listopada 2022 r. tj. po podjęciu zawieszonego dnia 15 września 2022 r. postępowania. Zawieszenie nastąpiło w związku z wniesieniem dnia 13 września 2022 r. zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji organy uznały, że wniosek skarżącego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy i umorzyły postępowanie w zakresie tego wniosku uznając, że wniosek o umorzenie wpłynął do organu egzekucyjnego po uzyskaniu środków z zajęcia, zaś wpływ środków zakończył to postępowanie - należności w całości wygasły wskutek ich zaspokojenia w wyniku realizacji zajęcia. Ponadto organ odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wskazał, że kwestia ta dotyczy działań wierzyciela i została rozstrzygnięta przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym w postanowieniu z 13 października 2022 r. a organ I instancji dodatkowo wskazał na rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ostatecznie rozstrzygniętą 28 listopada 2022 r. Zdaniem organów wszystkie te okoliczności sprawiają, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowy.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że art. 59 u.p.e.a. reguluje kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując obligatoryjne i fakultatywne jego przesłanki. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpią przeszkody o trwałym charakterze, uniemożliwiające dalsze prowadzenie postępowania, bądź powodujące, że jego dalsze prowadzenie jest niecelowe, następuje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania, gdyż przepis art. 59 u.p.e.a. nie wyznacza terminu do złożenia takiego wniosku. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany i wierzyciel mogą wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.
W realiach rozpatrywanej sprawy za zasadne uznać należy stanowisko organów, że egzekucja uległa zakończeniu, gdyż wyegzekwowano całość dochodzonej należności.
Dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie ma natomiast, czy zakończenie egzekucji poprzez wyegzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym rodzi równoczesny skutek w postaci zakończenia postępowania egzekucyjnego. Tylko bowiem w takim przypadku uzasadnione byłoby stanowisko organów, że istniały podstawy umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie takie się nie toczy. Istotne zatem jest określenie wzajemnych relacji pomiędzy postępowaniem egzekucyjnym, a egzekucją administracyjną. Egzekucja administracyjna jest czynnością dokonywaną w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Należy zatem rozróżnić, jak zasadnie wskazał to skarżący te dwa pojęcia: stricte egzekucji administracyjnej, jako czynności faktycznej oraz postępowania egzekucyjnego, jako procedury w ramach której czynności takie są dokonywane. Egzekucja jest jednym z elementów tej procedury, częścią składową całego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest natomiast pojęciem szerszym niż sama egzekucja. Egzekucja administracyjna, jako element postępowania egzekucyjnego, stanowi jego najważniejszą, istotną i zasadniczą część, ale nie jedyną. Tak jak wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wcześniej niż sama egzekucja, tak i jego zakończenie nie musi nastąpić wraz z zakończeniem egzekucji, choć może. Nie można zatem stwierdzić, iż zakończenie egzekucji, jako czynności faktycznej, części składowej postępowania egzekucyjnego skutkuje automatycznie jego zakończeniem (por. wyrok WSA w Olsztynie z 22 maja 2014r., sygn. akt I SA/Ol 353/14). Samo zakończenie postępowania egzekucyjnego nie zawsze następuje w sposób formalny, czyli poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie jego umorzenia. Gdy jest ono wydawane, nie ma zasadniczych wątpliwości co do faktu i daty zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Inna sytuacja występuje wówczas, gdy organ egzekucyjny wyegzekwował obowiązek, czyli zakończył egzekucję, lecz do rozpoznania pozostały określone środki zaskarżenia, bądź wnioski stron postępowania.
W niniejszej sprawie skarga na czynność egzekucyjną została rozpoznana dnia 30 września 2022 r. i na skutek zażalenia przez organ II instancji dnia 28 listopada 2022 r. Zarzuty wniesione dnia 13 września 2022 r. zostały rozpoznane dnia 13 października 2022 r. Kwota z tytułu zajęcia wpłynęła do organu egzekucyjnego dnia 19 października 2022 r. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wpłynął do organu dnia 24 października 2022 r.
Błędne jest zatem stanowisko organów, że zakończyło się postępowanie egzekucyjne w dacie wpływu kwoty z zajęcia wierzytelności albowiem toczyło się jeszcze postępowanie przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z zażalenia na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, które zakończyło się dnia 28 listopada 2022 r.
Zasadne jest zatem stanowisko skarżącego, że wniosek o umorzenie wpłynął w trwającym postępowaniu egzekucyjnym.
Zauważyć jednak należy, że rozstrzygnięcie organu w przedmiocie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego obok uznania, że doszło do zakończenia postępowania egzekucyjnego, zawiera także odniesienie się do meritum wniosku z 24 października 2022 r. tj. zarzutu niedopuszczalności egzekucji tj. bezpodstawnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, co do zasady nie zamyka drogi do rozpoznania wniosku zobowiązanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wcześniejsze wydanie postanowienia w sprawie zarzutów zobowiązanego wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tych samych tytułów wykonawczych czy rozpoznanych w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Nie mniej zaznaczyć należy, że mamy do czynienia z jednym postępowaniem – egzekucyjnym, w ramach którego zobowiązanemu służą różne środki skarżenia. Zauważyć też należy, że w przypadku tożsamości przesłanek zgłoszonych przez zobowiązanego zarówno w postępowaniu zarzutowym jak i we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w obu przypadkach, uznanie zarzutów za uzasadnione bądź wniosku o umorzenie prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z akt sprawy wynika, że w skardze na czynność egzekucyjną z 5 września 2022 r. skarżący zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i naruszenie prawa (naruszenia prawa do wywiązania się we własnym zakresie z ciążących obowiązków w sytuacji nie uchylania się od obowiązku zapłat). O skardze tej rozstrzygnięto w postanowieniu z 30 września 2022 r. i po rozpoznaniu zażalenia w którym skarżący wprost nazwał naruszenie przepisów jako art. 1 ust. 1 i art. 6 u.p.e.a. rozstrzygnięto dnia 28 listopada 2022 r. Oba rozstrzygnięcia uznały zarzuty skargi na czynność egzekucyjną za nieuzasadnione.
Postanowieniem z dnia 13 października 2022 r. organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem) uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez skarżącego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i lit. c u.p.e.a., tj.: brak wymagalności obowiązku z uwagi na złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności oraz wystąpienia innej przyczyny tj. naruszenia prawa do wywiązania się we własnym zakresie z ciążących obowiązków w sytuacji nie uchylania się od obowiązku zapłaty. Skarżący nie złożył zażalenia na powyższe postanowienie.
Przypomnieć należy, że we wniosku z 24 października 2022 r. skarżący zarzucił naruszenia prawa do wywiązania się we własnym zakresie z ciążących obowiązków w sytuacji nie uchylania się od obowiązku zapłaty.
Orzekając na gruncie tak ustalonego stanu faktycznego, przyjętego za podstawę wyrokowania przez Sąd, wyjaśnić należy, o czym była mowa, że wcześniejsze wydanie postanowienia w sprawie skargi na czynność egzekucyjną i zarzutów zobowiązanego wniesionych w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego samego tytułu wykonawczego, co do zasady nie zamyka drogi do rozpoznania wniosku zobowiązanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać jednak należy, że w przypadku tożsamości przesłanek zgłoszonych przez zobowiązanego zarówno w postępowaniu zarzutowym, jak i we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wobec braku wystąpienia nowych okoliczności uzasadnione jest odniesienie się do postępowań wywołanych przez skarżącego w trwającym postępowaniu egzekucyjnym.
W postanowieniu z dnia 13 października 2022 r. (w sprawie zarzutów egzekucyjnych), jak wynika to z akt sprawy, organy uznały za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i lit. c u.p.e.a., jak i za nieuzasadnioną skargę na czynności egzekucyjne (które to rozstrzygnięcie nie ma jednak wpływu na wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na inny skutek uznania zasadności wniosków).
Skarżący formułując zarzuty egzekucyjne wskazał na złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności przedmiotowego zobowiązania. Podkreślił, że organ całkowicie zignorował przesłanki złożonego wniosku, które znane były mu z urzędu wobec przekazania wyegzekwowanych od skarżącego dla francuskiego organu podatkowego, czym pozbawił skarżącego możliwości wywiązania się z obowiązków zapłaty podatku. Uzyskiwane bieżące dochody w związku z zajęciem egzekucyjnym uniemożliwiają odrobienie tej kwoty. Wiedza ta, którą posiada organ i zdaje sobie sprawę, prowadzi do wniosku, że skarżący nie uchyla się od obowiązku zapłaty należnych kwot.
Wskazać należy, że we wniosku o umorzenie postępowania skarżący podnosząc zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wskazał na naruszenie art. 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 6 § 1 u.p.e.a. tj., że wszczęto postępowanie egzekucyjne pomimo, że skarżący nie uchyla się od obowiązku zapłaty podatku VAT. Skarżący wskazał, że zajęcie przez organ egzekucyjny praktycznie całych przychodów i przekazanie tej kwoty zagranicznemu organowi podatkowemu, uniemożliwiło zapłatę bieżącego zobowiązania. W tych okolicznościach skarżący zwrócił się o odroczenie terminu płatności zobowiązania za II kwartał 2022 r. Wykazał zatem wolę zapłaty.
W takim stanie faktycznym organ I instancji a w ślad za nim organ II instancji uznał, że meritum wniosku z dnia 24 października 2022 r. powiela zgłoszone i rozpatrzone stanowisko uprzednio w ramach zarzutów gdzie wyjaśniono i rozstrzygnięto dlaczego wierzyciel wystawił tytuł egzekucyjny a do pozostałych argumentów organ odniósł się przy skardze na czynność egzekucyjną.
Nieuzasadniony jest wobec powyższego także zarzut skargi pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpatrzenia, albowiem organy rozstrzygnęły o wniosku uznając, że wyjaśnienie przyczyn wszczęcia egzekucji nastąpiło w ramach postępowania wywołanego złożeniem zarzutów, gdzie wyjaśniono i rozstrzygnięto dlaczego wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i przekazał go do organu egzekucyjnego.
Z rozstrzygnięcia tego wynika, że wykazane w złożonej dnia 25 lipca 2022 r. deklaracji VAT 7K za II kwartał 2022 r. zobowiązanie nie zostało zapłacone w terminie płatności, czego skarżący nie kwestionuje. Wobec braku wpłaty dnia 5 sierpnia 2022r. wystawiono upomnienie, które doręczono skarżącemu dnia 11 sierpnia 2022 r., czego skarżący nie kwestionuje. Wobec braku reakcji na upomnienie wystawiono tytuł wykonawczy i skierowano tytuł do egzekucji dnia 1 września 2022 r. czego skarżący nie kwestionuje. Decyzją z dnia 22 września 2022 r. organ podatkowy odmówił odroczenia terminu płatności, na co powołuje się skarżący. Działanie organu zatem, polegające na dochodzeniu należności na drodze przymusu egzekucyjnego ma oparcie w obowiązujących przepisach (art. 6 u.p.e.a., art. 15 u.p.e.a.).
Zgodzić się należy z organem, że zasadniczo przyjmuje się, że w każdym przypadku nieuregulowania przez zobowiązanego – po uprzednim doręczeniu mu upomnienia – ciążącego na nim obowiązku o charakterze pieniężnym wierzyciel jest zobowiązany do niezwłocznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Odstąpienie od tej reguły jest dopuszczalne wyłącznie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa (por. P.M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 6 i powołane tam orzeczenia, np. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II FSK 3197/14). Złożenie wniosku o zastosowanie ulgi nie stanowi obligatoryjnej przesłanki odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań, o których mowa w art. 6 § 1 u.p.e.a., oraz nie wpływają na dopuszczalność kontynuowania już wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego. Podobnie okoliczność braku środków na zapłatę należności z uwagi na prowadzenie egzekucji innych należności (obowiązek z roku 2017 na rzecz francuskiego organu podatkowego) nie stanowi podstawy do odstąpienia przez wierzyciela od egzekwowania należności z deklaracji VAT 7K złożonej dnia 25 lipca 2022r.
Odnosząc się do formuły w jakiej organ zakończył postępowanie z wniosku z 24 października 2022 r. poprzez jego umorzenie wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że "przepisami odrębnymi" w rozumieniu art. 18 u.p.e.a. nie może być - art. 105 § 1 K.p.a. Przepis art. 105 § 1 K.p.a. dotyczy postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, którego przesłanką umorzenia jest bezprzedmiotowość. Z kolei art. 59 u.p.e.a. wskazuje na konkretne przypadki obligatoryjnego i fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, uwzględniające specyfikę tego postępowania. Obydwa te przepisy dotyczą więc podstaw do umorzenia zupełnie innych procedur i nie mogą być dowolnie i wymiennie stosowane.
Bezspornie w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 4 u.p.e.a. organ winien stosować formułę "odmawia umorzenia".
Dostrzegając powyższe uchybienia, dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skoro istniała podstawa tak prawna (art. 6, art. 15, art. 59 § 4 u.p.e.a.) jak i faktyczna do orzeczenia o braku zasadności podniesionych argumentów we wniosku z 24 października 2022 r. tj. skarżący zadeklarował podatek, skarżący został wezwany do zapłaty – upomnienie, skarżący nie uiścił należności, nie został odroczony termin płatności zadeklarowanego podatku, stąd umorzenie postępowania z wniosku skarżącego zamiast odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji wskazania na argumentację co do meritum wniosku tj. co do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego zawartą w postanowieniu z dnia 13 listopada 2022 r., nie wpływa zdaniem sądu na legalność podjętego rozstrzygnięcia.
Również wpłata dokonana 21 października 2022 r. na poczet zobowiązania za III kwartał 2022 r. czyli na poczet kolejnego okresu rozliczeniowego, nie niweczy zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dacie 1 września 2022 r. Skarżący dokonując wpłaty w dacie 21 października 2022 r. nie uchyla się od zapłaty należności ale za inny okres rozliczeniowy i w innej dacie niż data wystawienia tytułu wykonawczego dnia 1 września 2022 r.
Wbrew zarzutom skargi organ nie pozostał bezczynny wobec podnoszonych argumentów skarżącego co do braku podstaw do wszczęcia postępowania tj. początkowego momentu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co do których to argumentów odniósł się wierzyciel pełniący rolę organu egzekucyjnego.
Zagadnienie sygnalizowane przez skarżącego, co wskazywanych okoliczności wskazujących na niedopuszczalność egzekucji jako przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, była już przedmiotem ocen i rozważań w kilku poprzednio prowadzonych postępowaniach wobec skarżącego (zarzuty, skarga na czynność egzekucyjną).
Skoro zatem nie było podstaw do odstąpienia przez wierzyciela do wystawienia tytułu wykonawczego co do należności za II kwartał 2022 r. i skierowania do egzekucji tego tytułu, to wskazać należy, że argumentacja odnośnie nieuzasadnionego obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi na tym etapie postępowania nie może być przedmiotem kontroli sądu. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 64 c § 9 u.p.e.a.
organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych: 1) na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia: (...), na które przysługują odpowiednie środki zaskarżenia w tym możliwość wnioskowania o umorzenie tych należności.
W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Zauważyć należy, że Sąd może uchylić zaskarżony akt w sytuacji stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – co jak wykazano nie miało miejsca w niniejszej sprawie lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, co jak wykazano wobec nie pozostania organu bezczynnym wobec wniosku skarżącego o umorzeniu postępowania, nie wpływa, nie tylko w sposób istotny ale w ogóle na wynik sprawy.