I CZ 185/12

Sygn. akt I CZ 185/12 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 stycznia 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
SSN Barbara Myszka 
 
 
 
w sprawie z wniosku W. S. 
przy uczestnictwie X. S. 
o podział majątku wspólnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 23 stycznia 2013 r., 
zażalenia uczestniczki na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 27 sierpnia 2012 r., , 
 
 
 
odrzuca 
zażalenie 
uczestniczki 
dotyczące 
zwolnienia 
od kosztów sądowych; oddala zażalenie w pozostałym zakresie. 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2012 r. odrzucił zażalenie 
uczestniczki X. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie V 
Ca 2854/12 dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych tj. od opłaty od 
skargi kasacyjnej (pkt. 1 rozstrzygnięcia), oraz odrzucił skargę kasacyjną 
uczestniczki postępowania jako nieopłaconą w ustawowym terminie. 
W zażaleniu na to postanowienie uczestniczka wniosła o jego uchylenie oraz 
uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z treścią art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2010, Nr 90, poz. 594), w razie 
prawomocnego 
oddalenia 
wniosku 
o 
zwolnienie 
od 
kosztów 
sądowych, 
przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma, na  podstawie art. 
130 k.p.c., a zatem strona obowiązana jest uiścić opłatę dopiero na wezwanie 
przewodniczącego. 
Jednakże treść art. 112 ust. 3 tej ustawy wskazuje, że przepisu ust. 2 nie 
stosuje się, jeżeli pismo podlegające opłacie stałej lub stosunkowej zostało 
wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego. W takim 
przypadku, jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed 
upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do 
opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia; jeżeli jednak 
o zwolnieniu od kosztów sądowych orzekał sąd pierwszej instancji, a strona wniosła 
zażalenie w przepisanym terminie, termin do opłacenia pisma biegnie od dnia 
doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie 
sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego 
ogłoszenia. 
W rozpoznawanej sprawie postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów 
zostało wydane przez sąd drugiej instancji i nie podlegało zaskarżeniu do Sądu 
Najwyższego. Należy podkreślić, że możliwość zaskarżenia do Sądu Najwyższego 
orzeczeń sądu drugiej instancji dotyczy jedynie tych rozstrzygnięć, które zostały 
wymienione w art. 3941 k.p.c., a postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie 

 
3 
zwolnienia od kosztów sądowych nie mieści się w ramach tego przepisu (por. m.in. 
postanowienia: z 16 lipca 2008 r., II CZ 40/08, niepubl. oraz z 3 marca 2000 r., 
III CZ 192/99, niepubl.). 
Z tych względów zażalenie w tym zakresie podlegało odrzuceniu, jako 
niedopuszczalne. 
Skarżąca 
podniosła 
w 
zażaleniu 
zarzuty 
przeciwko 
prawidłowości 
postanowienia z dnia 5 lipca 2012 r., odmawiającego jej zwolnienia od opłaty od 
skargi 
kasacyjnej 
i 
wniosła 
o 
dokonanie 
kontroli 
prawidłowości 
tego, 
niezaskarżalnego odrębnie postanowienia, co jest dopuszczalne na podstawie art. 
3941 § 3 k.p.c. w  zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 380 k.p.c. Postanowienie odmowne 
z  dnia 5 lipca 2012 r. nie zostało uzasadnione, z braku takiego obowiązku. 
Utrudnia to wprawdzie kontrolę motywów rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia od 
opłaty kasacyjnej, ale nie czyni jej niemożliwą. 
Zestawienie zobowiązań skarżącej i jej wydatków z dochodami (6000 zł. 
miesięcznie plus udziały w ½ w domu mieszkalnym i mieszkaniu) prowadzi do 
wniosku, że z posiadanych środków jest w stanie wygospodarować potrzebną 
sumę na pokrycie opłaty od skargi kasacyjnej (830,60 zł) i to uszczuplenie nie 
wpłynie radykalnie na sytuację finansową rodziny. 
Należy ponadto wskazać, że w toku całego postępowania skarżąca 
korzystała z profesjonalnego pełnomocnika z wyboru i na żadnym etapie 
postępowania nie wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych. 
Z tych względów trzeba przyjąć, że Sąd zasadnie oddalił wniosek 
uczestniczki postępowania o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej. 
W konsekwencji, jak już o tym wspomniano, termin na uiszczenie opłaty od 
skargi kasacyjnej, od której obowiązku uiszczenia zwolnienia domagała się 
uczestniczka postępowania, rozpoczął bieg z momentem doręczenia postanowienia 
oddalającego jej wniosek, a zatem w dniu 18 lipca 2012 r. Termin ten upłynął 
z dniem 25 lipca 2012 r., a skoro do tego momentu opłata od skargi kasacyjnej nie 
została uiszczona, skarga kasacyjna, jako dotknięta brakiem fiskalnym, podlegała 
odrzuceniu, o czym Sąd Okręgowy prawidłowo orzekł w oparciu o treść art. 3986 
§ 2 k.p.c.  

 
4 
Należy dodać, że prezentowany przez skarżącą pogląd, z odwołaniem się do 
wskazanych w zażaleniu orzeczeń Sądu Najwyższego, zgodnie z którym, w razie 
oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych strony reprezentowanej 
przez zawodowego pełnomocnika, przewodniczący powinien na podstawie 
stosowanego odpowiednio art. 130 § 1 k.p.c. wezwać pełnomocnika do opłacenia 
środka zaskarżenia w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia tego środka, 
był aktualny przed nowelizacją art. 112 u.k.s.c. Od dnia 19 kwietnia 2010 r. (Ustawa 
z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2010 r., Nr 7, poz. 45), w ustępie 3 tego przepisu 
wyraźnie wykluczono możliwość stosowania w takiej sytuacji art. 130 k.p.c. 
i  wzywania pełnomocnika do uiszczenia opłaty (porównaj między innymi 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2011r. V CZ 30/11, z dnia 
23 marca 2011 r. V CZ 7/11, z dnia 28 września 2011 r. I CZ 86/11 oraz 
uzasadnienie uchwały tego Sądu z dnia 9 lutego 2012 r. III CZP 92/11, niepubl.). 
Z uwagi na powyższe, zażalenie kwestionujące odrzucenie skargi kasacyjnej 
uczestniczki postępowania było bezzasadne i podlegało oddaleniu (art. 39814 w zw. 
z art. 3941 § 3 k.p.c.).