II CZ 37/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanego A.M. na wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2020 r., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 21 sierpnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu braku uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Sąd Okręgowy uznał, że brak uzasadnienia uniemożliwia kontrolę instancyjną i uzasadnia uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, analizując zakres kognicji w postępowaniu zażaleniowym, podkreślił, że ocenie podlega wyłącznie wystąpienie przesłanek wydania orzeczenia kasatoryjnego. Przywołał jednolite orzecznictwo wskazujące, że nierozpoznanie istoty sprawy może wynikać z wad uzasadnienia, jeśli są one kardynalne i uniemożliwiają odtworzenie toku rozumowania sądu. Sąd Najwyższy podzielił pogląd, że kwalifikowana wada uzasadnienia może stanowić podstawę do wydania wyroku kasatoryjnego. Jednakże, w niniejszej sprawie uznał uchylenie wyroku przez Sąd Okręgowy za przedwczesne. Wskazał, że długotrwała choroba sędziego, na którą powołał się Sąd Okręgowy, nie została należycie udokumentowana ani oceniona pod kątem możliwości sporządzenia uzasadnienia. Ponadto, obecność sędziego, który wydał wyrok w I instancji, na liście sędziów do losowania w II instancji, sugerowała, że stan niemożliwości sporządzenia uzasadnienia nie był trwały. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu braku uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji oraz zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z brakiem uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji i procedurą zażaleniową.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, mimo wniosku strony, stanowi podstawę do uchylenia tego wyroku przez sąd drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z powodu wad uzasadnienia jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy wady te są kardynalne i uniemożliwiają kontrolę instancyjną. W tym przypadku uchylenie było przedwczesne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie wyroku przez Sąd Okręgowy było przedwczesne, ponieważ brak uzasadnienia nie był stanem trwałym i zupełnym, a czas na jego sporządzenie był wystarczający. Długotrwała choroba sędziego nie stanowiła automatycznej podstawy do uchylenia, zwłaszcza gdy istniały sugestie, że sędzia ten mógłby sporządzić uzasadnienie.
Jaki jest zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym prowadzonym na podstawie art. 394^1 § 1^1 k.p.c. przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie, czy wystąpiły wskazane przez sąd II instancji przesłanki wydania orzeczenia kasatoryjnego, takie jak nieważność postępowania, nierozpoznanie istoty sprawy lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości przez sąd II instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zażalenie na postanowienie uchylające wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania jest skierowane przeciwko kwalifikacji sytuacji procesowej przez sąd odwoławczy jako odpowiadającej podstawie kasatoryjnego rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.M. | osoba_fizyczna | powód |
| L.M. | osoba_fizyczna | powód |
| A.M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy sąd II instancji stwierdzi nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd I instancji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku, których naruszenie może, w wyjątkowych przypadkach, prowadzić do nierozpoznania istoty sprawy.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchylenie wyroku przez Sąd Okręgowy było przedwczesne, ponieważ brak uzasadnienia nie był stanem trwałym i zupełnym. • Czas pomiędzy wydaniem wyroku w I instancji a rozpoznaniem sprawy w II instancji pozwalał na zweryfikowanie możliwości sporządzenia uzasadnienia. • Obecność sędziego, który wydał wyrok w I instancji, na liście sędziów do losowania w II instancji sugeruje, że nie było przeszkód do sporządzenia uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Brak uzasadnienia wyroku sądu I instancji uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej i uzasadnia uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Zakresem kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym [...] objęta jest wyłącznie ocena, czy wystąpiły wskazane przez sąd II instancji przesłanki wydania orzeczenia kasatoryjnego • nierozpoznanie istoty sprawy jest kwalifikowane jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd I instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie • Uchybienia muszą być kardynalne, o wyjątkowym nasileniu. • Dopiero zatem stan niemożliwości sporządzenia uzasadnienia pozwala na uczynienie wzmianki w aktach sprawy, którą to sytuacje należy rozpatrywać w kategoriach, gdy stan ten ma charakter trwały i zupełny.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Mariusz Łodko
sprawozdawca
Tomasz Szanciło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu braku uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji oraz zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z brakiem uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji i procedurą zażaleniową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania cywilnego – prawidłowości uzasadniania orzeczeń i kontroli instancyjnej. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji w stosowaniu przepisów proceduralnych.
“Czy brak uzasadnienia wyroku zawsze oznacza jego uchylenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 388 231,14 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.