II CZ 11/13

Sygn. akt II CZ 11/13 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Marian Kocon 
SSN Kazimierz Zawada 
 
 
w sprawie z wniosku H. J. 
przy uczestnictwie T. G. i Skarbu Państwa - Prezydenta  
Miasta S. 
o zasiedzenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2013 r., 
zażalenia uczestniczki postępowania T. G.  
na postanowienie Sądu Okręgowego w S. 
z dnia 12 listopada 2012 r.,  
 
 
 
1. oddala zażalenie; 
2. przyznaje adw. M. M. od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w S.) 
kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) zwiększoną o należny 
podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconych kosztów 
pomocy prawnej udzielonej uczestniczce postępowania T. G. 
w  postępowaniu zażaleniowym. 
 
Uzasadnienie. 

 
2 
 
 
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w S. odrzucił 
apelację uczestniczki postępowania T. G. od postanowienia Sądu Rejonowego w S. 
z dnia 26  kwietnia 2011 r., którym Sąd ten stwierdził zasiedzenie przez 
wnioskodawczynię nieruchomości bliżej opisanej w sentencji.  
 
Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 2 maja 2011 r. uczestniczka założyła 
wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 26 kwietnia 2011 r. 
i  doręczenie go wraz z uzasadnieniem. Doręczenie przesyłki zawierającej 
postanowienie z uzasadnieniem nastąpiło w sposób przewidziany w art. 139 § 1 
k.p.c. Po raz pierwszy przesyłka była awizowana w dniu 27 maja 2011 r., po raz 
drugi w dniu 6 czerwca 2011 r., a w dniu 14 czerwca 2011 r. urząd pocztowy 
opatrzył przesyłkę adnotacją „nie podjęto w terminie” i datą 14 czerwca 2011 r., 
po  czym zwrócił ją organowi wysyłającemu.  
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 
10  maja 1971 r., III CZP 10/71 (OSNCP 1971, nr 11, poz. 187), datą doręczenia 
pisma sądowego w wypadku przewidzianym w art. 139 § 1 k.p.c. jest data, w której 
upłynął termin do odbioru złożonego pisma w oddawczym urzędzie pocztowym, 
jeżeli przed upływem tego terminu adresat nie zgłosił się po odbiór. Trzeba więc 
przyjąć, że doręczenie przesyłki uczestniczce T. G. nastąpiło w dniu 13 czerwca 
2011 r. Oznacza to, że przewidziany w art. 369 § 1 k.p.c. dwutygodniowy termin do 
wniesienia apelacji upłynął z dniem 27 czerwca 2011 r. Uczestniczka natomiast 
wniosła apelację dopiero w dniu 31 sierpnia 2011 r., a więc po upływie terminu. W 
tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, zgodnie z  art. 370 w  związku z art. 373 i art. 13 
§ 2 k.p.c., orzekł, jak w sentencji. 
Zażalenie uczestniczki na postanowienie odrzucające apelację zostało 
postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 7 sierpnia 2012 r. odrzucone z powodu 
naruszenia ustanowionego w art. 871 § 1 k.p.c. przymusu adwokacko – 
radcowskiego.  
Kolejnym postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. Sąd Okręgowy 
odrzucił wniosek uczestniczki o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na 
postanowienie z dnia 27 czerwca 2011 r. oraz zażalenie na to postanowienie 

 
3 
również z powodu naruszenia art. 871 § 1 k.p.c. Równocześnie postanowieniem 
z  dnia 12 października 2012 r. ustanowił dla uczestniczki adwokata z urzędu. 
W dniu 31 października 2012 r. uczestniczka, reprezentowana przez 
adwokata z urzędu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia 
zażalenia na postanowienie o odrzuceniu apelacji oraz zażalenie na to 
postanowienie. 
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek 
o  przywrócenie terminu i odrzucił zażalenie. Stwierdził, że jedynym argumentem 
mającym przemawiać za zasadnością wniosku o przywrócenie terminu było 
wskazanie na brak wiedzy o konieczności podejmowania czynności przez 
profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Postanowienie odrzucające apelację 
zostało ogłoszone na rozprawie, jednak ani uczestniczka, ani będąca jej 
pełnomocnikiem córka R. S. nie były obecne przy ogłoszeniu. Zgodnie z art. 327 § 
1 k.p.c., stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego 
lub radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, obecnej przy ogłoszeniu 
wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i  terminów wniesienia 
środka zaskarżenia. Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców 
prawnych jest obowiązkowe, poucza również o treści przepisów o obowiązkowym 
zastępstwie 
oraz 
o 
skutkach 
niezastosowania 
się 
do 
tych 
przepisów. 
Niestawiennictwo uczestniczki, która nie skorzystała z  przysługującego jej prawa 
udziału w rozprawie, skutkowało brakiem odnośnych pouczeń. Jednakże strona 
należycie dbająca o swoje interesy powinna sama poszukiwać stosownych 
informacji. Przy doręczaniu na wniosek strony wyroku z  uzasadnieniem Sąd nie 
ma bowiem obowiązku udzielania wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia 
środka zaskarżenia stronie, która – pomimo prawidłowego zawiadomienia o 
rozprawie – nie była obecna przy ogłoszeniu wyroku. W tym stanie rzeczy trzeba 
przyjąć, że uczestniczka nie dochowała należytej staranności o swoje życiowe 
sprawy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, 
uchybienie nastąpiło bowiem z winy uczestniczki.  
Wobec 
oddalenia 
wniosku 
o 
przywrócenie 
terminu 
zażalenie 
na 
postanowienie o odrzuceniu apelacji ulega odrzuceniu jako wniesione po upływie 

 
4 
przepisanego terminu. Postanowienie o odrzuceniu apelacji wraz z uzasadnieniem 
zostało bowiem doręczone pełnomocnikowi uczestniczki w dniu 23 lipca 2012 r., 
a  zażalenie na to postanowienie zostało wniesione dopiero w dniu 31 października 
2012 r. (art. 394 § 2 i art. 370 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.). 
W zażaleniu na postanowienie z dnia 12 listopada 2012 r. uczestniczka 
wniosła o jego uchylenie w części odrzucającej zażalenie, zarzucając Sądowi 
Okręgowemu naruszenie art. 370 w związku z art. 397 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c. oraz 
art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu 
apelacji zostało złożone po terminie i z tej przyczyny ulega odrzuceniu, mimo że 
wraz z zażaleniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu, w którym 
uczestniczka uprawdopodobniła brak swojej winy i uczyniła to w terminie 
tygodniowym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o przywrócenie 
terminu do wniesienia środka odwoławczego nie jest postanowieniem kończącym 
postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c., w związku z czym na 
postanowienie to nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Postanowieniem 
kończącym postępowanie jest dopiero postanowienie odrzucające środek 
odwoławczy z powodu nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. 
Rozpoznając zażalenie na postanowienie o odrzuceniu środka odwoławczego Sąd 
Najwyższy, może jednak, na wniosek strony – na podstawie art. 380 w związku 
z  art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. – rozpatrzyć także te postanowienia sądu drugiej 
instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na 
rozstrzygnięcie sprawy. Z tego względu kontroli Sądu Najwyższego w niniejszej 
sprawie podlega również postanowienie Sądu Okręgowego oddalające wniosek 
uczestniczki o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie 
tego Sądu z dnia 27 czerwca 2012 r. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego 
z  dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99, OSNC 2000, nr 3, poz. 48, uchwały 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, 
OSNC 2001, nr 1, poz. 1, i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC 

 
5 
2001, nr 2, poz. 22 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., 
III  CZP 119/07, OSNC-ZD 2008, nr D, poz. 98). 
 
W świetle art. 168 § 1 k.p.c., przywrócenie terminu może nastąpić tylko 
wtedy, gdy niedokonanie czynności procesowej w terminie nastąpiło bez winy 
strony. Brak winy podlega przy tym ocenie z uwzględnieniem obiektywnego 
miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje 
interesy. Żaląca, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na 
postanowienie o odrzuceniu apelacji, powołała się jedynie na brak wiedzy 
o  konieczności podejmowania czynności przez profesjonalnego pełnomocnika 
procesowego. Okoliczność ta – jak niewadliwie ocenił Sąd Okręgowy – nie 
świadczy o dołożeniu przez żalącą wymaganej staranności. W sytuacji, w której 
z  powodu nieobecności przy ogłoszeniu postanowienia o odrzuceniu apelacji 
żaląca nie uzyskała wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka 
zaskarżenia oraz pouczenia o treści przepisów o obowiązkowym zastępstwie 
i  o  skutkach niezastosowania się do tych przepisów, powinna była zasięgnąć w tej 
sprawie stosownych informacji. Skoro tego nie uczyniła, nie może powoływać się 
na brak winy w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c.  
 
Konkludując, trzeba stwierdzić, że Sąd Okręgowy zasadnie oddalił wniosek 
o  przewrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 
27  czerwca 2012 r. Konsekwencją oddalenia wniosku było natomiast odrzucenie 
zażalenia, ponieważ zostało ono złożone po upływie terminu przewidzianego w art. 
394 § 2 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. 
 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 
3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie i zgodnie z § 15 w związku z § 7 pkt 1, § 6 pkt 6, 
§  2 ust. 3 i § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013, 
490) przyznał adw. M. M. od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej uczestniczce w postępowaniu zażaleniowym.