II CZ 337/13

Sygn. akt II Cz 337/13 POSTANOWIENIE Dnia 5 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Sławomir Krajewski (spr.) Sędziowie: SO Marzenna Ernest SO Zbigniew Ciechanowicz po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 roku w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. S. w G. przy udziale dłużników G. Ś. , K. Ś. (1) i K. Ś. (2) o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko następcy prawnemu dłużnika na skutek zażalenia dłużników na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 29 marca 2012 roku, w sprawie III Co 29/12 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w jego punkcie 1 o tyle tylko, że zastrzec następcom prawnym dłużnika A. G. Ś. , K. Ś. (1) i K. Ś. (2) prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, II. w pozostałej części zażalenie oddalić. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie (sygn. akt III Co 29/12): 1. nadał prawomocnemu nakazowi zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanemu przez Sąd Rejonowy w Szczecinie w dniu 2 grudnia 2005 roku, w sprawie XVI Nc 9132/05 z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im F. S. w G. przeciwko A. Ś. klauzulę wykonalności przeciwko następcom prawnym dłużnika - G. Ś. , K. śmigielskiemu i K. Ś. (2) , w brzmieniu następującym: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia 29 marca 2012 r. Sąd Rejonowy Szczecin- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości oraz poleca wszystkim urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy. Orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne”. 2. zasądził solidarnie od G. Ś. , K. Ś. (1) t K. Ś. (2) na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im F. S. w G. kwotę 127 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 2 grudnia 2005 roku Sąd Rejonowy w Szczecinie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, na skutek pozwu wniesionego przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową im F. S. w G. przeciwko A. Ś. (sygn. akt XVI Nc 9132/05). W dniu 19 września 2011 roku wnioskodawca wniósł o nadanie ww. nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności przeciwko G. Ś. , K. Ś. (1) i K. Ś. (2) wskazując, że są oni spadkobiercami zmarłego w dniu 26 października 2007 roku dłużnika A. Ś. . Do wniosku wierzyciel załączył odpis postanowienia sygn. akt II Ns 2898/09 z dnia 3 grudnia 2009 roku z treści, którego wynika, że spadek po A. Ś. przyjęli w 1/3 części G. Ś. , K. Ś. (1) i K. Ś. (2) . Zdaniem Sądu przejście uprawnień na wnioskodawcę zostało przez niego wykazane dokumentem spełniającym warunki, o których mowa w art. 788 kpc , wobec czego sąd orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc , w zw. z art. 99 kpc i art. 770 kpc . Wskazał, że na koszty w niniejszej sprawie składała się opłata od wniosku w kwocie 50 zł, wynagrodzenie pełnomocnika wierzyciela, którego wysokość ustalonej na podstawie § 8 pkt 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zmianami) na kwotę 60 zł oraz kwotę 17 tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli dłużnicy i zaskarżając je w całości, wnieśli o jego uchylenie i zasądzenie od wierzyciela na swoją rzecz zwrotu kosztów. W uzasadnieniu podali, że w dniu 9 czerwca 2011 roku zostało sprostowane postanowienie o nabyciu spadku po A. Ś. sygn. akt II Ns 2351/10 - na nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Stosownie do jego treści sporządzony został spis inwentarza w celu ustalenia majątku po zmarłym. Protokół z dnia 30 marca 2012 roku wykazał, że czystą masę spadkową stanowią długi - zmarły nie pozostawił majątku. Wierzyciel powziął wiadomość 8 lutego 2012 roku (w trakcie trwania postępowania o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercom) od Komornika Skarbowego o prowadzonych czynnościach przez niego i spadkobierców i dnia 21 lutego 2012 roku pismem poinformował o wielkości zadłużenia zmarłego na dzień zgonu. Zdaniem dłużników wierzyciel powinien był powiadomić sąd o zaistniałych innych okolicznościach, czego jednak nie uczynił. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się częściowo zasadnym. Zgodnie z art. 792 kpc , jeżeli następca ponosi odpowiedzialność tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości, należy w klauzuli wykonalności zastrzec mu prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, o ile prawo to nie jest zastrzeżone już w tytule egzekucyjnym. Przepis ten dotyczy zarówno przypadków następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, jak i szczególnym. Odnosi się on do sytuacji następców ponoszących odpowiedzialność tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości. Orzeczenie o ograniczeniu jest obligatoryjne i sąd powinien o nim orzec nawet bez wniosku, z urzędu, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Dalej przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 1031 § 2 kc w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nie istniejące długi. Jak wynika z powyższego, odpowiedzialność ta jest, więc ograniczona (odpowiedzialność pro viribus hereditatis ) do ustalonej wysokości. Ograniczenie to nie ma natomiast znaczenia przy określaniu, czym spadkobierca odpowiada. Jako dłużnik osobisty zawsze odpowiada całym swoim majątkiem, ale z jej ograniczeniem do wysokości stanu czynnego spadku. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2011 roku Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w sprawie o sygn. akt II Ns 2351/10 zatwierdził oświadczenie złożone przez G. Ś. , K. Ś. (1) i K. Ś. (2) o uchyleniu się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadki po A. Ś. i zmienił prawomocne postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w dniu 3 grudnia 2009 roku, sygn. akt II Ns 2898/09, w jego punkcie I w ten sposób, że stwierdził, że spadek po A. Ś. , na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza żona K. Ś. (2) , oraz synowie G. Ś. i K. Ś. (1) po 1/3 części. Postanowienie to uprawomocniło się z dniu 19 lipca 2011 roku. W tym stanie rzeczy zmiana prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia przez dłużników spadku, obligowała Sąd Okręgowy do częściowego uwzględnienia zażalenia. Jeżeli bowiem następca ponosi odpowiedzialność tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości, postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności stanowi, niejako filtr, za pomocą, którego sąd obowiązany jest ustalić zakres odpowiedzialności. W rezultacie sąd powinien w klauzuli wykonalności umieścić zastrzeżenie o ograniczeniu odpowiedzialności (E. Wengerek: Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Warszawa 1972, s. 155). Stwierdzenie, że w klauzuli wykonalności należy zastrzec prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, należy zaś rozumieć jako nałożenie na sąd obowiązku w tym zakresie. Argumentując jak powyżej, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 kpc , w zw. z art. 397 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc , orzekł jak w punkcie I sentencji. W pozostałej części zażalenie, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu, o czym na podstawie art. 385 kpc , w zw. z art. 397 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc , orzeczono w punkcie II sentencji. Zarządzenia: - odnotować, zakreślić, - odpisy postanowienia doręczyć stronom, - zwrócić akta sprawy SR.