I CZ 38/13

Sygn. akt I CZ 38/13 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
 
w sprawie z powództwa L. S. 
przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. K. […] 
w W. 
z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej C. P. 
o ustalenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 maja 2013 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 31 stycznia 2013 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. odrzucił skargę 
kasacyjną powódki L. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r. 
wskazując, że nie została ona opłacona w terminie przewidzianym w art. 112 ust. 3 
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 
Nr 167, poz. 1398 ze zm.; dalej: „u.k.s.c.”). Postanowienie zwalniające powódkę 
częściowo od kosztów sądowych, tj. od opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 
500 zł, zostało doręczone pełnomocnikowi powódki w dniu 15 stycznia 2013 r. 
Tygodniowy termin do uiszczenia opłaty, od której powódka nie została zwolniona 
upłynął w dniu 22 stycznia 2013 r. zaś pełnomocnik brakującą część opłaty uiścił w 
dniu 30 stycznia 2013 r.  
W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art. 
3986 § 2 k.p.c., oraz art. 112 ust. 3 u.k.s.c. i wniosła o jego uchylenie w całości. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.k.s.c. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 
17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 7, poz. 45), która weszła w życie z dniem 
19 kwietnia 2010 r. – jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub 
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub 
wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę 
prawnego lub rzecznika patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych 
złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy 
termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy 
postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. 
Wyłączona została przy tym zasada przewidziana w art. 112 ust. 2 u.k.s.c., wedle 
której, jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem 
terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa 
stronę do opłacenia złożonego pisma na podstawie art. 130 k.p.c.  
Zmiana treści art. 112 u.k.s.c. dokonana wzmiankowaną ustawą miała na 
celu przyspieszenie postępowania w sytuacji, w której czynności za stronę 
wykonuje  profesjonalny  pełnomocnik, a charakter tych czynności nie wymaga 

 
3 
dodatkowych wskazówek ze strony sądu.  Pełnomocnik taki ma - co do zasady - 
obowiązek samodzielnego określenia i wniesienia opłaty stałej lub stosunkowej, 
obliczonej od podanej przez stronę wartości przedmiotu sporu (art. 1302 § 1 k.p.c.). 
Artykuł 112 ust. 3 u.k.s.c. nie tylko wyznacza termin do uiszczenia opłaty 
w razie prawomocnego oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, ale 
jednocześnie 
wyłącza 
możliwość 
wdrożenia 
postępowania 
naprawczego 
określonego w art. 130 § 1 k.p.c., co oznacza, że profesjonalny pełnomocnik 
powinien sam obliczyć i uiścić należną opłatę (zob. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 30/11, niepubl.).  
Powódka reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w niniejszej 
sprawie została zwolniona od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej 
ponad kwotę 500zł, a w pozostałym zakresie jej wniosek o zwolnienie od kosztów 
sądowych został oddalony. 
Wobec częściowego oddalenia wniosku zobowiązana była zatem z mocy 
ustawy do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej  w terminie tygodniowym od dnia 
doręczenia postanowienia Sądu Apelacyjnego tj. od dnia 15 stycznia 2013 r. 
(k. 594), czego nie dopełniła. 
Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 112 u.k.s.c. nie ograniczył 
zastosowania normy w nim wyrażonej do całkowitego albo częściowego oddalenia 
wniosku o  zwolnienie od kosztów sądowych. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że szczególna 
regulacja zawarta w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. dotyczy zarówno oddalenia wniosku 
o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jak i w części (zob. postanowienia 
Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZ 70/10, niepubl., z dnia 
23 marca 2011 r., V CZ 116/10, niepubl., z dnia 2 czerwca 2011 r., I CZ 51/11, 
niepubl., z dnia 6 lipca 2011 r., I CZ 72/11, niepubl., z dnia 28 września 2011 r., 
I CZ 86/11, niepubl., z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 88/11, niepubl. i z dnia 
9 listopada 2011 r., II CZ 100/11, niepubl.). 
Ponadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca 
2011 r. (I CZ 51/11, nie publ.) za takim rozumieniem art. 112 ust. 3 u.k.s.c. 
przemawia cel jego ustanowienia, aktualny także w razie częściowego oddalenia 
wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, polegający na przyspieszeniu 

 
4 
postępowań sądowych oraz odciążeniu sądów od dokonywania czynności 
związanych 
z 
wzywaniem stron reprezentowanych przez profesjonalnych 
pełnomocników o uiszczenie opłat sądowych w sytuacji, gdy konieczność 
uiszczenia opłaty i jej wysokość wynika jednoznacznie z przepisów u.k.s.c. oraz 
orzeczeń sądów w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od 
kosztów sądowych. 
Prezentowany przez skarżącą pogląd, zgodnie z którym, w razie oddalenia 
wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych strony reprezentowanej przez 
zawodowego pełnomocnika, przewodniczący powinien na podstawie stosowanego 
odpowiednio art. 130 § 1 k.p.c. wezwać pełnomocnika do opłacenia środka 
zaskarżenia w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia tego środka, był 
aktualny przed nowelizacją art. 112 u.k.s.c. Jednakże od dnia 19 kwietnia 2010 r. 
przepis ten w ustępie 3 wyraźnie wykluczył możliwość stosowania w takiej sytuacji 
art. 130 k.p.c. i wzywania pełnomocnika do uiszczenia opłaty (porównaj między 
innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2011r. V CZ 30/11, z dnia 
23 marca 2011 r. V CZ 7/11, z dnia 28 września 2011 r. I CZ 86/11 oraz 
uzasadnienie uchwały tego Sądu z dnia 9 lutego 2012 r. III CZP 92/11, niepubl.). 
Odwołanie się przez skarżącą do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 
2012 r. (III CZP 92/11) nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie bowiem stan 
faktyczny, na podstawie którego zapadła przedmiotowa uchwała dotyczył sytuacji, 
gdy strona, mimo iż reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła 
apelację osobiście. 
Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że zakres zastosowania art. 112 ust. 3 
u.k.s.c. ograniczony został do tych pism podlegających opłacie w wysokości stałej 
lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu 
lub wartości przedmiotu zaskarżenia, które zostały wniesione przez adwokata, 
radcę prawnego lub rzecznika patentowego. 
Ograniczenie dotkliwych dla strony skutków zaniechania opłacenia pisma 
a zwłaszcza środka odwoławczego tylko do czynności dokonanych przez 
pełnomocników, odpowiada przyjętym rozwiązaniom pozwalającym także stronom 
osobiście dokonywać wszelkich czynności procesowych, niezależnie od czynności 
podejmowanych przez ustanowionych pełnomocników procesowych (art. 86 k.p.c.). 

 
5 
Wskazał 
ponadto, 
że 
wniesienie 
osobiście 
przez 
stronę 
środka 
odwoławczego jest wyrazem realizacji przysługujących stronie uprawnień 
procesowych, których nie ogranicza ustanowienie pełnomocnika. Tym samym 
przyjął, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że w ustawie jednoznacznie 
przewiduje się surową sankcję właśnie w odniesieniu do pism wnoszonych przez 
pełnomocnika, natomiast brak jest podstaw do uznania, że tą samą sankcją objęte 
są pisma wniesione osobiście przez stronę, nawet jeśli strona ta jest 
reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. 
Z kolei w tezie uchwały z dnia 16 listopada 2012 r. (III CZP 56/12) wskazał, 
że przepis art. 112 ust. 3 u.k.s.c. ma zastosowanie także w razie częściowego 
oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartego w zarzutach od 
nakazu zapłaty wniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika 
będącego adwokatem lub radcą prawnym. W uzasadnieniu podkreślił, że skutków 
wynikających z art. 112 ust. 3 u.k.s.c. nie uchyla nawet bezpodstawne wezwanie 
strony do uiszczenia opłaty sądowej w razie nieuiszczenia opłaty w terminie 
określonym w tym przepisie. Odmienna wykładnia art. 112 ust. 3 u.k.s.c., za którą 
odpowiedział się Sąd Apelacyjny przedstawiający zagadnienie prawne i którą 
szeroko przytoczyła strona skarżąca w zażaleniu, musiałaby prowadzić do wniosku, 
że jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony przed 
wezwaniem przewodniczącego sądu do uiszczenia opłaty, to sytuacja powstała 
w następstwie negatywnego rozpoznania wniosku strony o zwolnienie od  kosztów 
sądowych nie podpadałaby nie tylko pod zakres regulacji zawartej w  art. 112 ust. 3 
u.k.s.c., ale także pod zakres normy zawartej w art. 112 ust. 2 u.k.s.c. 
Zaznaczył ponadto, że obowiązek uiszczenia przez stronę należnej opłaty po 
doręczeniu postanowienia wymaga jedynie jej obliczenia przez pełnomocnika 
strony. Zwrócił przy tym uwagę, że nałożenie przez ustawodawcę obowiązku 
samoobliczania przez profesjonalnych pełnomocników opłat w wysokości stałej lub 
stosunkowej 
od  środków 
odwoławczych 
lub 
środków 
zaskarżenia 
było 
przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który uznał rozwiązanie to za 
zgodne z Konstytucją. 

 
6 
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił skargę kasacyjną 
powódki jako nieopłaconą, co skutkuje oddalaniem zażalenia powódki jako 
bezzasadnego, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.