II CZ 32/10

Sygn. akt II CZ 32/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 22 kwietnia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) 
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
 
w sprawie ze skargi J. G. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem 
Sądu Apelacyjnego z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACz (…) 
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa 
przeciwko J. G. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r., 
zażalenia pozwanego  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego 
z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
1) 
oddala zażalenie, 
2) 
nie 
obciąża 
pozwanego 
kosztami 
postępowania 
zażaleniowego 
poniesionymi przez powoda. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 
410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę pozwanego J. G. o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 16 stycznia 

 
2 
2008 r. sygn. akt I ACz (...) w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Ministra Skarbu 
Państwa o zapłatę. Ponadto, Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia skarżącego 
obowiązkiem zwrotu kosztów na rzecz powoda. Sąd stwierdził, że art. 4798a § 5 k.p.c., 
wskazany przez pozwanego jako podstawa wznowienia postępowania, w związku z 
utratą jego mocy obowiązującej na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
15 kwietnia 2009 r., sygn. akt SK 28/08, nie stanowił podstawy prawnej wydania 
zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania orzeczenia. Postanowieniem tym Sąd 
Apelacyjny 
oddalił 
zażalenie 
pozwanego 
wniesione 
od 
postanowienia 
Sądu 
Okręgowego w Kaliszu z dnia 15 października 2007 r. (uzupełnionego postanowieniem 
dnia 12 listopada 2007 r.) odrzucającego wnioski pozwanego o przywrócenie terminu do 
uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od nakazu zapłaty i do wniesienia sprzeciwu 
oraz odrzucił sprzeciw pozwanego wniesiony od nakazu zapłaty w postępowaniu 
upominawczym z dnia 14 sierpnia 2007 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Kaliszu. 
Tylko postanowienie odrzucające sprzeciw podlegało zaskarżeniu, a rozpoznając 
zażalenie pozwanego Sąd drugiej instancji jedynie przesłankowo badał zasadność 
postanowienia Sądu Okręgowego w przedmiocie wniosków pozwanego o przywrócenie 
terminu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy regulujące przywrócenie 
terminu (art. 168 – 171 k.p.c.). 
Na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 25 listopada 2009 r., w części 
odrzucającej skargę o wznowienie postępowania, pozwany wniósł zażalenie, zarzucając 
naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie. 
Powód wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz 
Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania 
zażaleniowego według norm przepisanych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Badanie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie polega zarówno 
na kontroli, czy wskazane przez skarżącego okoliczności dają się zakwalifikować pod 
przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, jak również na ustaleniu, czy wskazana 
podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Samo powołanie się w skardze na 
odpowiedni przepis kodeksu postępowania cywilnego dopuszczający możliwość 
wznowienia postępowania, na przewidzianej w nim podstawie, nie czyni zadość 
wymaganiu w postaci oparcia skargi o ustawową podstawę wznowienia. W 
konsekwencji tego zapatrywania przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania 
podlega odrzuceniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy sprecyzowana przez 

 
3 
stronę podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona (por. m.in. postanowienia Sądu 
Najwyższego: z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 
133; z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZ 130/03, niepubl.; z dnia 26 marca 2004 r., IV CZ 
29/04, niepubl.; z dnia 31 marca 2004 r., III CZ 13/04, niepubl.; z dnia 22 lipca 2004 r., 
IV CO 10/04, niepubl.; dnia 19 maja 2005 r., II CZ 41/05, niepubl.; z dnia 14 grudnia 
2006 r., I CZ 103/06, niepubl.; z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 40/07, niepubl. oraz wyrok 
Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, niepubl.). 
Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o 
niezgodności z Konstytucją, aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane 
prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na 
zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W 
takim przypadku właściwym przepisem dla wznowienia postępowania cywilnego, 
zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jest art. 4011 k.p.c. Jakkolwiek w zażaleniu 
powołano się na naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji, to nie ulega wątpliwości, że 
argumentacja skarżącego wiąże się z art. 4011 k.p.c. jako podstawy wznowienia 
postępowania 
w sprawie 
w 
związku 
ze stwierdzeniem 
w 
wyroku 
Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt SK 28/08, niezgodności art. 4798a 
§ 5 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 oraz z art. 45 
ust. 1 w zw. z art. 78 Konstytucji. 
Zgodnie art. 4798a § 5 k.p.c. pisma procesowe złożone w postępowaniu przed 
sądem pierwszej instancji, które nie mogły otrzymać prawidłowego biegu wskutek 
niezachowania warunków formalnych, wniesione przez stronę reprezentowaną przez 
adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Skarbu 
Państwa podlegały zwrotowi bez wzywania do ich poprawienia lub uzupełnienia. 
Sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, sprzeciw od nakazu zapłaty 
sąd odrzucał. 
Według art. 4011 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania zakończonego 
prawomocnym orzeczeniem, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu 
normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Jak 
zasadnie przyjął Sąd Apelacyjny, wskazany w skardze o wznowienie postępowania art. 
4798a § 5 k.p.c. nie stanowił podstawy prawnej wydania zaskarżonego skargą 
postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 16 stycznia 2008 r. Podstawą prawną tego 
postanowienia, co wynika z analizy argumentacji prawnej zawartej w jego uzasadnieniu, 
stanowił art. 504 § 1 k.p.c., według którego sąd odrzuca sprzeciw od nakazu zapłaty w 

 
4 
postępowaniu upominawczym wniesiony po upływie terminu. Przesłanką zastosowania 
tego przepisu było uznanie przez Sąd Apelacyjny - w ramach kontroli dokonywanej 
w postępowaniu zażaleniowym na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. – 
że było prawidłowe stanowisko Sądu Okręgowego odrzucające wnioski pozwanego o 
przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu oraz do wniesienia 
tego sprzeciwu. Rozstrzygnięcie o tych wnioskach nastąpiło na podstawie przepisów 
regulujących problematykę przywrócenia terminu (art. 168 – 171 k.p.c.). W konsekwencji 
wniesiony przez pozwanego wraz z wnioskami o przywrócenie terminu, sprzeciw od 
nakazu zapłaty podlegał odrzuceniu z powodu jego wniesienia po terminie, a nie 
dlatego, że miał do niego zastosowanie art. 4798a § 5 k.p.c. Przepis ten stanowił 
podstawę wydania postanowienia Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 12 września 2007 
r., którego to postanowienia pozwany nie zaskarżył. 
Z tych przyczyn postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odrzucenia 
skargi jako niedopuszczalnej należy uznać za trafne. Samo sformułowanie podstawy 
wznowienia postępowania w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza bowiem, że 
skarga oparta została na ustawowej podstawie wznowienia. 
Wobec powyższego zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. 
w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na 
podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. 
zgodnie z zasadą przyjętą i niekwestionowaną przez strony w zaskarżonym 
postanowieniu Sądu drugiej instancji, który przyjął, że zastosowanie art. 102 k.p.c. było 
uzasadnione szczególnym charakterem sprawy.