II CZ 29/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu apelacyjnego o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy.
Prokurator Regionalny złożył zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które uchyliło postanowienie Sądu Okręgowego o oddaleniu wniosku o ubezwłasnowolnienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Prokurator zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy, a potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego nie uzasadnia orzeczenia kasatoryjnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.
Sprawa dotyczyła zażalenia Prokuratora Regionalnego na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które uchyliło postanowienie Sądu Okręgowego o oddaleniu wniosku o ubezwłasnowolnienie całkowite M. S. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Prokurator zarzucił sądowi drugiej instancji naruszenie art. 386 § 4 k.p.c., wskazując, że sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji, podkreślił, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi w ściśle określonych sytuacjach, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy, poczynił ustalenia faktyczne i ocenił je prawnie, a potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego nie stanowiła wystarczającej podstawy do wydania orzeczenia kasatoryjnego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nieprawidłowo uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, ponieważ poczynił ustalenia faktyczne i ocenił je prawnie. Potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego nie stanowiła wystarczającej podstawy do wydania orzeczenia kasatoryjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
Prokurator Regionalny
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Prokurator Regionalny w [...] | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji, w tym nierozpoznanie istoty sprawy.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zażalenia Prokuratora Regionalnego.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący uchylenia orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów do postępowań wszczętych przed wejściem w życie nowej ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy. Potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego nie uzasadnia orzeczenia kasatoryjnego.
Godne uwagi sformułowania
Ustawowe przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji zostały w art. 386 § 4 k.p.c. zakreślone wąsko. Do nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje okoliczność unicestwiająca roszczenie, rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona w pozwie; nie uwzględnił (nie rozważył) wszystkich zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretację pojęcia 'nierozpoznania istoty sprawy' w kontekście art. 386 § 4 k.p.c. oraz podstaw do uchylenia orzeczenia przez sąd drugiej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie precyzuje ważne zagadnienie procesowe dotyczące nierozpoznania istoty sprawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Kiedy sąd drugiej instancji nie może uchylić orzeczenia sądu pierwszej instancji? Sąd Najwyższy wyjaśnia pojęcie 'nierozpoznania istoty sprawy'.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 29/19 POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku A. S. przy uczestnictwie M. S. przy udziale Prokuratora Regionalnego w […] o ubezwłasnowolnienie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 maja 2019 r., zażalenia Prokuratora Regionalnego w […] na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I ACa […] , uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r., Sąd Okręgowy w Ł. oddalił wniosek A. S. o ubezwłasnowolnienie całkowite jej ojca M. S.. Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni od tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z dnia 8 marca 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania wskazując, że Sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy, a nadto postępowanie dowodowe wymaga przeprowadzenia w całości. W zażaleniu opartym na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c., Prokurator Regionalny w […] zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ustawowe przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji zostały w art. 386 § 4 k.p.c. zakreślone wąsko, stąd w przypadku wniesienia na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do kontroli prawidłowości zakwalifikowania określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej przyjętej podstawie uzasadniającej, w myśl właściwych przepisów procesowych, tego rodzaju rozstrzygnięcie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko zgodnie z którym, do nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje okoliczność unicestwiająca roszczenie, rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona w pozwie; nie uwzględnił (nie rozważył) wszystkich zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22, z dnia 15 lipca 1998 r. II CKN 838/97, niepubl., z dnia 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003 nr 3, poz. 36; z dnia 21 października 2005 r. III CK 161/05, niepubl. oraz z dnia 12 listopada 2007 r., I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 2). Sąd Okręgowy rozpoznał tak rozumianą istotę sprawy, albowiem po przeprowadzeniu postępowania dowodowego poczynił ustalenia faktyczne, poddał je ocenie prawnej z punktu widzenia wchodzących w grę przepisów prawa materialnego, w wyniku czego oddalił wniosek o całkowite ubezwłasnowolnienie uczestnika, wyjaśniając w uzasadnieniu wyroku przesłanki takiego rozstrzygnięcia. Nie stanowi okoliczności uzasadniającej orzeczenie kasatoryjne dostrzeżona przez Sąd drugiej instancji potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego, ponieważ nie zachodzi konieczność jego przeprowadzenia w całości; nie ziściła się zatem druga przesłanka uzasadniająca wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd drugiej instancji. W tym stanie rzeczy zażalenie podlegało uwzględnieniu jako uzasadnione, zaś zaskarżone nim orzeczenie uchyleniu (art. 394 1 § 3 w związku z art. 398 15 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). a jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI