II CZ 29/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że wpis roszczenia o hipotekę umowną ma charakter materialnoprawny i stanowi rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie sądu okręgowego, które odrzuciło skargę kasacyjną uczestnika postępowania. Sąd okręgowy uznał skargę za niedopuszczalną, twierdząc, że postanowienie dotyczące wpisu roszczenia o hipotekę nie jest postanowieniem co do istoty sprawy. Sąd Najwyższy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że wpis roszczenia o hipotekę ma charakter materialnoprawny i stanowi rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co czyni skargę kasacyjną dopuszczalną. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 2 lutego 2018 r., które odrzuciło skargę kasacyjną uczestnika od postanowienia tego samego sądu z 19 października 2017 r. Postanowienie Sądu Okręgowego z października 2017 r. oddalało apelację uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z 30 czerwca 2017 r., które utrzymywało w mocy wpis dokonany przez referendarza sądowego dotyczący roszczenia o ustanowienie hipotek umownych łącznych. Sąd Okręgowy uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną, argumentując, że zaskarżone postanowienie nie było postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 519¹ § 1 k.p.c., a wpis roszczenia o hipotekę nie ma charakteru ostatecznego. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, odwołał się do art. 519¹ § 1 k.p.c. i orzecznictwa, w tym postanowienia z 29 czerwca 2004 r. (II CK 541/03). Wyjaśniono, że „istotę sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis, a rozstrzygnięcia dotyczące wpisów w dziale III księgi wieczystej, wzmacniające skuteczność praw osobistych i roszczeń, należą do istoty sprawy. Podkreślono, że ujawnienie roszczenia o hipotekę, mimo że nie ogranicza właściciela w rozporządzaniu nieruchomością, ma charakter materialnoprawny, ponieważ kreuje stosunek prawny między uprawnionym a właścicielem. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna była dopuszczalna, uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 19 października 2017 r. dotyczące wpisu roszczenia o ustanowienie hipoteki umownej jest postanowieniem co do istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wpis roszczenia o hipotekę umowną, mimo że nie ogranicza właściciela w rozporządzaniu nieruchomością, ma charakter materialnoprawny, ponieważ kreuje stosunek prawny między uprawnionym a właścicielem. Dlatego rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do istoty sprawy w rozumieniu art. 519 § 1 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
uczestnik postępowania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „E.” Spółka Akcyjna w W. | spółka | wnioskodawca |
| „E.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 519¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie w sprawie, w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1 zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.w.h. art. 16
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Ujawnienie w księdze wieczystej roszczenia stosownie do art. 16 u.k.w.h. ma charakter materialnoprawny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis roszczenia o ustanowienie hipoteki umownej ma charakter materialnoprawny i stanowi rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, ponieważ zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem co do istoty sprawy, a wpis roszczenia o hipotekę nie ma charakteru ostatecznego.
Godne uwagi sformułowania
„istotę sprawy" w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis wpis roszczenia o ustanowienie hipoteki umownej ma charakter materialnoprawny
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Grzegorczyk
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wpis roszczenia o hipotekę umowną jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym, co wpływa na dopuszczalność skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu roszczenia o hipotekę umowną w postępowaniu wieczystoksięgowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach wieczystoksięgowych, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego.
“Kiedy skarga kasacyjna od wpisu hipoteki jest dopuszczalna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 29/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Grzegorczyk SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku ,,E.” Spółki Akcyjnej w W. przy uczestnictwie ,,E.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 czerwca 2018 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt III Ca (…), III WSC (…) uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygniecie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 2 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w Ł. odrzucił skargę kasacyjną uczestnika od postanowienia tego Sądu z 19 października 2017 r., oddalającego jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z 30 czerwca 2017 r., utrzymującego w mocy wpis dokonany 25 kwietnia 2017 r. przez referendarza sądowego w dziale IV księgi wieczystej o przysługującym wnioskodawcy roszczeniu o ustanowienie hipotek umownych łącznych w celu zabezpieczenia roszczeń przysługujących wnioskodawcy. Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 519 1 § 1 k.p.c., a wpis w dziale III księgi wieczystej roszczenia o ustanowienie hipoteki nie ma charakteru ostatecznego. W zażaleniu na postanowienie z 2 lutego 2018 r. uczestnik zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 398 6 § 2 w zw. z art. 519 1 § 1 k.p.c. oraz art. 16 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 1007, dalej: „u.k.w.h.") oraz wnosił o jego uchylenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 519 1 § 1 k.p.c. w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego skarga kasacyjna przysługuje między innymi od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie w sprawie. Ocena trafności zaskarżonego postanowienia wymaga zajęcia stanowiska wobec kwestii, czy postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z 19 października 2017 r., od którego wniesiona została skarga kasacyjna, jest postanowieniem co do istoty kończącym postępowanie, przy założeniu, że do kategorii spraw z zakresu prawa rzeczowego (dział III, rozdział 6 księgi drugiej k.p.c.) należą sprawy rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym wieczystoksięgowym. W postanowieniu z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03 (OSNC 2005, nr 6, poz. 112), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „istotę sprawy" w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzyganiu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 16 u.k.w.h. i w innych ustawach). Rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są natomiast wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia. Ujawnienie w księdze wieczystej roszczenia stosownie do art. 16 u.k.w.h. nie prowadzi wprawdzie do zmiany ujawnionych w księdze wieczystej praw podmiotowych, nie stanowi przeszkody do wpisu prawa własności na rzecz osoby trzeciej ani nie ogranicza właściciela nieruchomości w rozporządzaniu nią, a więc pełni tylko rolę swoistego zabezpieczenia tego ujawnianego roszczenia, ale tego rodzaju zabezpieczenie roszczenia przez wpis ma charakter materialnoprawny, ponieważ kreuje stosunek prawny między uprawnionym przez wpis a każdoczesnym właścicielem nieruchomości. Dlatego wniosek o wpis roszczenia zmierza do ochrony prawa obligacyjnego lub osobistego, wpływa na skutki rozporządzenia nieruchomością, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do istoty sprawy w rozumieniu art. 519 § 1 k.p.c. (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2009 r., I CZ 72/09 (nieopubl.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 15 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI