II CZ 22/09

Sygn. akt II CZ 22/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 kwietnia 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) 
SSN Grzegorz Misiurek 
 
 
w sprawie z powództwa R. M. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w K.  
oraz Sądowi Apelacyjnemu w […] 
o odszkodowanie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 29 kwietnia 2009 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 4 grudnia 2008 r.,  
 
 
 
oddala 
zażalenie 
i 
nie 
obciąża 
powódki 
kosztami 
postępowania 
zażaleniowego 
poniesionymi 
przez 
stronę 
pozwaną. 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny w […] odrzucił 
wniosek powódki R. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o 
sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku tegoż Sądu z dnia 12 maja 2008 r. o tej 
samej sygnaturze akt, wraz z uzasadnieniem, jak też odrzucił wniosek powódki o 
sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w tej sprawie. W 
uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wniosek powódki, reprezentowanej przez adwokata 
z urzędu, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie 
odpisu powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem wpłynął do Sądu Apelacyjnego 
dnia 2 października 2008 r. Jak podano motywując ten wniosek, powódka złożyła 
wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z dnia 12 maja 2008 r. wraz 
z uzasadnieniem z jednodniowym opóźnieniem, o czym dowiedziała się po 
otrzymaniu postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r., 
odmawiającego powódce doręczenia tegoż wyroku z uzasadnieniem. 
Odpis tego postanowienia powódka otrzymała dnia 27 czerwca 2008 r. wraz 
z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia. Trzy dni później przesłała 
do Sądu Apelacyjnego pismo procesowe z wnioskiem o ustanowienie dla niej 
pełnomocnika z urzędu, podnosząc, że jest zwolniona od kosztów sądowych. 
Zwalniając powódkę od kosztów sądowych w postępowaniu ze skargi kasacyjnej, 
wymieniony Sąd postanowieniem z dnia 16 lipca 2008 r. ustanowił dla niej 
pełnomocnika z urzędu. W dniu 28 lipca 2008 r. powódka otrzymała odpis tego 
postanowienia. Tego samego dnia Sąd Apelacyjny został poinformowany przez 
ORA o wyznaczeniu adwokata P. N. pełnomocnikiem z urzędu powódki R. M. 
Pełnomocnik otrzymał tę informację dnia 11 sierpnia 2008 r., a w dniu 13 sierpnia 
2008 r. wystąpił do Sądu Apelacyjnego o zgodę na wykonanie kserokopii kilku kart 
akt sprawy, co zostało tego samego dnia zarządzone i wydane pełnomocnikowi. 
Dopiero 10 września 2008 r. pełnomocnik powódki wystąpił do niej listownie 
o wyjaśnienie przyczyn opóźnienia złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie 
odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 12 maja 2008 r. 

 
3 
Faxem z dnia 29 września 2008 r. powódka te przyczyny wyjaśniła i dnia 
2 października 2008 r. jej pełnomocnik złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie 
odpisu wymienionego wyroku wraz z uzasadnieniem. Na rozprawie dnia 4 grudnia 
2008 r. powódka wyjaśniła przyczyny opóźnienia złożenia wniosku oraz podała, że 
„od 3 kwietnia 2008 r. był spisek, a w dniach 9 i 10 lipca 2008 r. zamach na jej 
życie, prawa i wolność przez prokuraturę, sąd i biegłych”. 
Odrzucając wnioski Sąd Apelacyjny powołał się na przesłanki wymienione 
w art. 169 § 1 k.p.c. Wskazał, że warunkiem przywrócenia terminu do dokonania 
czynności 
procesowej 
jest 
brak 
winy 
podmiotu 
składającego 
wniosek 
o przywrócenie terminu, co ocenia się obiektywnie, jako dołożenie staranności, 
jakiej można przeciętnie wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Tym 
bardziej tej staranności, ocenianej jako zawodowa należy oczekiwać od 
profesjonalnego pełnomocnika, którym w przypadku powódki był adwokat 
ustanowiony z urzędu. Termin tygodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie 
terminu liczy się dla tegoż pełnomocnika od dnia, w którym dowiedział się 
o uchybieniu terminu i mógł dokonać potrzebnej czynności procesowej. 
W rozpoznawanym przypadku pełnomocnik powódki dowiedział się dnia 
11 sierpnia 2008 r., zarówno o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, jak i nie 
dochowaniu przez nią terminów w dokonaniu czynności procesowych. Już dnia 
13 sierpnia 2008 r. zapoznał się z aktami sprawy, miał więc obowiązek podjąć 
wymagane czynności bez nieuzasadnionej zwłoki. Składając swoje wnioski dopiero 
2 października 2008 r. dopuścił się zwłoki, której nie usprawiedliwia udanie się na 
urlop wypoczynkowy w dniach 14 sierpnia – 3 września 2008 r. (w uzasadnieniu 
postanowienia Sądu Apelacyjnego jest pomyłkowo wpisana data 14 lipca), nie 
ustanowienie na czas urlopu substytucji i podjęcie obowiązków w niniejszej sprawie 
dopiero od 10 września 2008 r. Uznając brak należytej staranności po stronie 
pełnomocnika powódki, Sąd Apelacyjny odrzucił wnioski na podstawie art. 171 
k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., oddalając też wniosek o przyznanie 
pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. 
W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik powódki 
zarzucił obrazę art. 169 § 1 k.p.c., art.171 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. „oraz 

 
4 
błędne ustalenia faktyczne, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez 
zastosowanie instytucji odrzucenia zażalenia z uwagi na uchybienie terminowi do 
wniesienia środka odwoławczego, w sytuacji, gdy niedotrzymanie terminu było 
wynikiem nieodnalezienia akt w Sądzie Apelacyjnym w dniu 11 sierpnia 2008 r.” 
Wniósł zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia, sporządzenie i doręczenie 
odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 maja 2008 r. wraz z uzasadnieniem. 
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik powódki wskazał, „że być może 
powódka ma rację podając, że między innymi sąd ma się dopuścić zamachu na jej 
prawa”, a dowodem na to ma być, jego zdaniem, nieprzedstawienie mu do wglądu 
akt sprawy powódki w dniu 11 sierpnia 2008 r., tłumaczeniem się „że akta te gdzieś 
się zapodziały”, wreszcie nie odniesieniem się do tego w zaskarżonym 
postanowieniu. 
Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w odpowiedzi z dnia 16 stycznia 
2009 r. na zażalenie strony powodowej wniosła o jego odrzucenie, ewentualnie 
o oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano na 
brak interesu prawnego po stronie powódki we wniesieniu zażalenia skierowanego 
tylko przeciw części postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 4 grudnia 2008 r., 
jako że zażalenie nie objęło odrzucenia wniosku powódki o przywrócenie terminu 
do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem 
(pkt 1 postanowienia), a tylko samo sporządzenie i doręczenie tego wyroku wraz 
z uzasadnieniem (pkt 2 postanowienia). Ponadto wskazano, że zażalenie jest 
oczywiście niezasadne, pozbawione argumentacji prawnej, zaś powołanie w nim 
naruszenia art. 169 § 1 k.p.c. i art. 171 k.p.c. wadliwe, jako że nie mają one 
zastosowania do odrzucenia wniosku, o który chodzi w sprawie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest niezasadne. 
Z ustaleń faktycznych wynika, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik 
powódki miał możliwość podjęcia czynności procesowych, jakie legły u podstaw 
jego ustanowienia i wyznaczenia. Skoro dowiedział się dnia 11 sierpnia 2008 r. 
o ustanowieniu go pełnomocnikiem powódki i jej opóźnieniu w złożeniu stosownych 
wniosków, zaś dnia 13 sierpnia 2008 r., a więc tego samego dnia, kiedy o to wnosił 

 
5 
otrzymał kserokopie kart z akt sprawy, potrzebnych mu do podjęcia czynności, 
to nie było żadnych przeszkód, aby dochować terminu do złożenia wniosku 
o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w celu sporządzenia i dostarczenia 
odpisu wyroku z dnia 12 maja 2008 r. wraz z uzasadnieniem, jak i samego 
sporządzenia i dostarczenia tego wyroku z uzasadnieniem, po uprzednim 
skontaktowaniu się z powódką w celu ustalenia przyczyn opóźnienia. Jak wyjaśnił 
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie I CZ 62/00 
(OSNC 2001, nr 1, poz. 7), za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu należy 
uznać dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony dla strony z urzędu miał 
rzeczywistą możliwość - z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy - 
dokonania czynności. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik mógł to uczynić zaraz 
po jego ustanowieniu i wyznaczeniu oraz zapoznaniu się ze sprawą. Ma rację Sąd 
Apelacyjny twierdząc, że udanie się na urlop nie jest wystarczającym 
wytłumaczeniem zwłoki pełnomocnika powódki, który wykazał nienależytą 
staranność w wykonywaniu swoich obowiązków pełnomocnika z urzędu, skoro 
nawet zaniechał ustanowienia substytuta, mając taką prawną i faktyczną  
możliwość.  
Z kolei, dowodzenie w zażaleniu jakiegoś spisku po stronie sądu, za czym 
miałoby przemawiać, jak można wnosić z uzasadnienia rozmyślne lub co najmniej 
wynikające z rażącego niedbalstwa nieprzedstawienie akt powódce dnia 
11 sierpnia 2008 r. („akta te się gdzieś zapodziały”) brzmi dość szczególnie 
w piśmie procesowym sporządzonym przez adwokata. Zwłaszcza, że tenże 
pełnomocnik powódki otrzymał z tychże akt potrzebne mu kserokopie kart dwa dni 
później, 13 sierpnia 2008 r. Okoliczności te też dowodzą, że z powódką nie było 
chyba tak trudno się porozumieć, skoro, jak przypomina w swym piśmie 
Prokuratoria 
Generalna 
Skarbu 
Państwa, 
powódka 
składając 
wniosek 
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu miała jednak możność podejmowania 
czynności procesowych, starając się zaś o wgląd w akta sprawy dnia 11 sierpnia 
2008 r., a więc w dniu, w którym wiadome się stało dla Sądu, w którym była 
osobiście, kto jest jej pełnomocnikiem z urzędu, także tę informację, mogła 
uzyskać. W aktach sprawy brakuje jakiegokolwiek dowodu na okoliczności 
przytaczane w zażaleniu, jak również wskazania wpływu tych okoliczności, nawet 

 
6 
gdyby do akt nie było dostępu dnia 11 sierpnia 2008 r., na zaniechanie podjęcia 
w terminie czynności przez pełnomocnika powódki. 
W motywach zaskarżonego postanowienia nie można się dopatrzeć 
naruszenia art. 169 § 1 k.p.c. i art. 171 k.p.c., w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Pismo 
zawierające 
wniosek 
o 
przywrócenie 
terminu 
winno 
przedstawiać 
uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek (art. 169 § 2 k.p.c.). 
Mają to być okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, jak też 
okoliczności uzasadniające dopuszczalność tego wniosku ze względu na 
zachowanie tygodniowego terminu do jego złożenia od daty ustania przyczyny 
uchybienia terminowi (art. 169 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny zasadnie te przepisy 
zastosował, uznając zawinione przez pełnomocnika powódki nierespektowanie 
okoliczności i terminu dowiedzenia się o uchybieniu terminu przez powódkę. 
Dlatego też w pierwszej instancji podstawą do odrzucenia spóźnionego wniosku był 
art. 328 § 1 zd. 2 k.p.c., co podnosi w odpowiedzi na zażalenie Prokuratoria Skarbu 
Państwa. Nie można jednak podzielić jej stanowiska, że i samo to zażalenie 
należało odrzucić w rozpatrywanej sprawie, jako nie wyrażające interesu prawnego 
strony skarżącej. Dominuje pogląd, który podziela Sąd Najwyższy w obecnym 
składzie, że wniesienie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek 
o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem zawiera w sobie także 
wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tych czynności przez sąd. Istotą 
zamiaru strony jest przecież doprowadzenie do sporządzenia uzasadnienia wyroku, 
a następnie doręczenia tegoż wyroku z uzasadnieniem. Jeśli warunki prawne 
zostałyby spełnione, to zarzut niesłusznego odrzucenia wniosku o sporządzenie 
i doręczenie odpisu wyroku zostałby uwzględniony i zbędne byłoby uwzględnianie 
kolejnego wniosku, tym razem o przywracanie terminu do złożenia tamtego 
wniosku. Dlatego zażalenie pełnomocnika powódki nie podlegało odrzuceniu ze 
względu na jego niedopuszczalność, jak wnosiła Prokuratoria Generalna Skarbu 
Państwa, a oddaleniu ze względu na brak prawnych przesłanek do jego 
uwzględnienia. 
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 39414 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
orzeczono, jak w sentencji postanowienia, a co do kosztów, to zgodnie z art. 102 

 
7 
k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił nie obciążać 
powódki kosztami postępowania zażaleniowego.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
md