II CZ 21/08

Sygn. akt II CZ 21/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 18 kwietnia 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący) 
SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) 
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian 
 
w sprawie ze skargi G. L. 
o 
wznowienie 
postępowania 
zakończonego 
prawomocnym 
wyrokiem 
Sądu 
Apelacyjnego w z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt I ACa (…) 
wydanego w sprawie z powództwa G. L. 
przeciwko K. Z. 
o ochronę dóbr osobistych (nakazanie i zapłatę), 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 kwietnia 2008 r., 
zażalenia powódki (skarżącej) 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 3 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek powódki o 
przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w 
Sądzie Apelacyjnym z dnia 19 listopada 2007 r. oraz odrzucił zażalenie powódki na to 
postanowienie, wskazując, że na zarządzenie przewodniczącego w sądzie drugiej 
instancji o zwrocie skargi o wznowienie postępowania w związku z nieuzupełnieniem jej 
braków formalnych zażalenie nie przysługuje. Skarżąca w zażaleniu wniosła o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Literalna wykładnia art. 3941 § 2 k.p.c. wskazuje, że na zarządzenie 
przewodniczącego sądu drugiej instancji o zwrocie wniosku o wznowienie postępowania 
ze względu na nieuzupełnienie jego braków w wyznaczonym terminie, zażalenie do 

 
2 
Sądu Najwyższego nie przysługuje. W rozpoznawanej sprawie mamy jednak do 
czynienia ze szczególną sytuacją. Tego rodzaju zarządzenie przewodniczącego pełni w 
istocie tę samą funkcję co postanowienie kończące postępowanie w sprawie, w której 
skarga kasacyjna przysługuje, gdyż zamyka powódce drogę do rozpoznania jej sprawy 
przez Sąd Najwyższy. Ponadto powódka pozbawiona został możliwości obrony swoich 
praw bez żadnego zaniedbania ze swej strony. Pismem z dnia 2 listopada 2007 r., 
doręczonym powódce w dniu 9 listopada 2007 r., powódka wezwana została do 
uzupełnienia braków formalnych jej skargi o wznowienie postępowania zakończonego 
prawomocnym wyrokiem Sadu Apelacyjnego z dnia 6 listopada 2002 r. W piśmie z dnia 
15 listopada 2007 r., czyli złożonym w terminie, powódka podała że domaga się 
rozpoznania jej wniosku złożonego wraz ze skargą, o ustanowienie dla niej 
pełnomocnika z urzędu, gdyż nie jest w stanie samodzielnie uzupełnić braków 
formalnych skargi. Wniosek powódki o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został 
pozytywnie rozpoznany w dniu 19 listopada 2007 r., czyli w tym samy dniu, w którym 
wydano zarządzenie przewodniczącego w Sądzie Apelacyjnym o zwrocie powódce 
skargi ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych skargi. 
W przedstawionym stanie faktycznym, zważywszy, że ustanowiony dla powódki 
pełnomocnik wniósł niezwłocznie po zawiadomieniu go o tym przez Sąd, wniosek o 
przywrócenie terminu dla wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o 
zwrocie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, odrzucenie tego 
wniosku oraz odrzucenie zażalenia na wspomniane zarządzeni przewodniczącego 
prowadzi do pozbawienia powódki jej prawa do obrony. W tej sytuacji, zważywszy, że 
skarga o wznowienie dotyczy sprawy o naruszenie dóbr osobistych, w której skarga 
kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu sporu, należy uznać, że 
zażalenie na zarządzenie przewodniczącego sądu o zwrocie skargi o wznowienie 
postępowania przysługiwało powódce, gdyż pełniło ono taka sama funkcję jak 
postanowienie sądu kończące postępowanie w sprawie. Wprawdzie art. 3941 § 2 k.p.c. 
wprost nie przewiduje zażalenie na tego rodzaju postanowienie, to w okolicznościach 
rozpoznawanej sprawy uznać należy wyjątkowo jego dopuszczalność. Odmienne 
stanowisku prowadzi bowiem do ograniczenia prawa powódki do obrony, którego 
pozbawiona ona została na skutek zbyt późnego ustanowienia dla niej pełnomocnika z 
urzędu przez Sad rozpoznający jej wniosek o ustanowienie takiego pełnomocnika, 
złożony wraz ze skargą. Działanie Sądu Apelacyjnego formalnie zgodne z przepisami 
k.p.c. nie może zaś naruszać prawa do obrony powódki, która ze względu na brak 

 
3 
profesjonalnej wiedzy prawniczej nie była w stanie uzupełnić braków formalnych skargi o 
wznowienie postępowania w wyznaczonym terminie. 
Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815 
k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji.