II Cz 200/14
Podsumowanie
Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wierzycieli na postanowienie o oddaleniu wniosku o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, uznając, że oświadczenie o poddaniu się egzekucji zostało złożone w celu obejścia prawa.
Małoletni wierzyciele, reprezentowani przez matkę, domagali się nadania klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym dłużnik zobowiązał się do zapłaty zaległych alimentów. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, a Sąd Okręgowy utrzymał to postanowienie w mocy. Sąd uznał, że oświadczenie o poddaniu się egzekucji zostało złożone w celu obejścia prawa, co jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie małoletni wierzyciele A. M. i T. M., działając przez matkę L. M., wystąpili z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym dłużnik J. M. poddał się egzekucji w zakresie zapłaty kwoty 256.000 zł tytułem zaległych alimentów wraz z odsetkami. Sąd Rejonowy w Jarocinie oddalił ten wniosek, uznając, że akt notarialny został sporządzony w celu obejścia prawa. Wierzyciele zaskarżyli to postanowienie zażaleniem, domagając się jego zmiany i uwzględnienia wniosku. Sąd Okręgowy w Kaliszu, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko Sądu Rejonowego i oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że choć nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu dotyczącemu świadczeń alimentacyjnych jest dopuszczalne, to sąd może oddalić wniosek, jeśli z treści aktu i oświadczenia dłużnika wynika, że zostało ono złożone w celu obejścia prawa. W ocenie Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie taki cel był oczywisty, co potwierdzało powołanie się na „zaległe alimenty” jako podstawę zobowiązania, podczas gdy kluczowe dla poddania się egzekucji są niezaspokojone potrzeby uprawnionego. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 85/13.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może oddalić taki wniosek, jeżeli z treści aktu notarialnego i oświadczenia dłużnika wynika, że zostało ono złożone w celu obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oświadczenie o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym dotyczącym zaległych alimentów, gdy jego podstawą jest powołanie się na niezapłacone alimenty zamiast niezaspokojonych potrzeb uprawnionego, w sposób oczywisty wskazuje na próbę obejścia prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić zażalenie
Strona wygrywająca
dłużnik J. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | małoletni wierzyciel |
| T. M. | osoba_fizyczna | małoletni wierzyciel |
| L. M. | osoba_fizyczna | matka małoletnich wierzycieli, reprezentant |
| J. M. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (3)
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 137 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podstawa faktyczna zobowiązania do zapłaty zaległych alimentów w akcie notarialnym powinna odnosić się do niezaspokojonych potrzeb uprawnionego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oświadczenie o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym zostało złożone w celu obejścia prawa.
Odrzucone argumenty
Akt notarialny z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji powinien być podstawą do nadania klauzuli wykonalności.
Godne uwagi sformułowania
z oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji w sposób oczywisty wynika, że zostało ono złożone w celu obejścia prawa podstawą faktyczną zobowiązania się dłużnika do zapłaty „zaległych alimentów” jest tu powołanie się na to, że owe alimenty „do dnia podpisania niniejszego aktu notarialnego nie zostały zapłacone” ( § 2 . II aktu notarialnego), gdy tymczasem taką podstawą mogącą uzasadniać poddanie się egzekucji mogłyby być jedynie niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed „podpisaniem niniejszego aktu notarialnego” (por. art. 137 § 2 k.r.o. )
Skład orzekający
Henryk Haak
przewodniczący-sprawozdawca
Marian Raszewski
członek
Paweł Szwedowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadawania klauzuli wykonalności aktom notarialnym, w szczególności w kontekście świadczeń alimentacyjnych i celu złożenia oświadczenia o poddaniu się egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji próby obejścia prawa poprzez akt notarialny w kontekście alimentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy mogą interweniować, gdy próbuje się obejść prawo za pomocą pozornie prawidłowych dokumentów, co jest istotne dla zrozumienia granic swobody umów w kontekście świadczeń alimentacyjnych.
“Akt notarialny jako furtka do obejścia prawa? Sąd wyjaśnia, kiedy egzekucja alimentów nie będzie możliwa.”
Sektor
rodzinne
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II Cz 200/14 POSTANOWIENIE K. , dnia 26 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Henryk Haak – spr. SSO Marian Raszewski SSO Paweł Szwedowski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku małoletnich wierzycieli A. M. i T. M. , działających przez matkę L. M. z udziałem dłużnika J. M. o nadanie klauzuli wykonalności na skutek zażalenia wierzycieli na postanowienie Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt (...) p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Sygn. akt II Cz 200/14 UZASADNIENIE Wierzyciele małoletni A. M. i T. M. , działający przez matkę L. M. , wnieśli o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu z dnia (...) . nr rep. (...) sporządzonemu przez notariusza P. S. prowadzącego Kancelarię Notarialną w J. „i oznaczenie, że dłużnik J. M. powinien zapłacić wierzycielowi L. M. kwotę 256.000 zł stanowiącą zaległe alimenty i to wraz z ustawowymi odsetkami należnymi do dnia zapłaty”. Dłużnik J. M. poparł wniosek. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Jarocinie oddalił wniosek. Postanowienie to – zażaleniem z dnia 17 lutego 2014 r. – małoletni wierzyciele zaskarżyli w całości. Wnieśli oni o zmianę zaskarżonego przez siebie postanowienia poprzez uwzględnienie ich wniosku w całości. Równocześnie złożyli oni ewentualny wniosek o „przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia”. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Sąd Okręgowy podziela ustalenia i wywody Sądu Rejonowego. W tym miejscu należy podkreślić i dodać, co następuje. Wprawdzie jest dopuszczalne nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym dłużnik złożył oświadczenie o poddaniu się egzekucji świadczeń alimentacyjnych, to jednak sąd może oddalić wniosek o nadanie takiemu aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności, jeżeli z jego treści oraz oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji w sposób oczywisty wynika, że zostało złożone w celu obejścia prawa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2013 r., III CZP 85/13). Już z przyczyn wskazanych przez Sąd Rejonowy, w niniejszym wypadku z treści aktu notarialnego z dnia 21 listopada 2013 r. oraz zawartego w tym akcie oświadczenia dłużnika J. M. o poddaniu się egzekucji w sposób oczywisty wynika, że zostało ono złożone w celu obejścia prawa. Za zasadnością tego stwierdzenia przemawia również choćby to, iż podstawą faktyczną zobowiązania się dłużnika do zapłaty „zaległych alimentów” jest tu powołanie się na to, że owe alimenty „do dnia podpisania niniejszego aktu notarialnego nie zostały zapłacone” ( § 2 . II aktu notarialnego), gdy tymczasem taką podstawą mogącą uzasadniać poddanie się egzekucji mogłyby być jedynie niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed „podpisaniem niniejszego aktu notarialnego” (por. art. 137 § 2 k.r.o. ). Oczywiście, zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych może zobowiązać się do zapłaty „zaległych alimentów” także wtedy, gdy brak jest „niezaspokojonych potrzeb uprawnionego”, o których tu mowa, jednak w takim wypadku nie może to zostać objęte oświadczeniem dłużnika o poddaniu się egzekucji, i to ze skutkami wynikającymi ze złożenia takiego oświadczenia. Już wobec powyższego zażalenie podlega oddaleniu ( art. 385 k.p.c. w zw. z m.in. art. 397 § 2 k.p.c. ). K. , dnia 26 maja 2014 r.