II Cz 194/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy częściowo zmienił postanowienie sądu rejonowego, nakazując ściągnięcie opłaty za spis inwentarza z majątku spadkowego, a wydatków komornika od ZUS.
Sąd Okręgowy rozpatrywał zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie sądu rejonowego, które oddaliło skargę ZUS na czynność komornika obciążającą ZUS kosztami postępowania w sprawie spisu inwentarza spadku po dłużniku. Sąd Okręgowy częściowo uwzględnił zażalenie, wskazując, że ZUS, jako wierzyciel publicznoprawny inicjujący postępowanie egzekucyjne, jest zwolniony z opłat egzekucyjnych (w tym opłaty za spis inwentarza), ale nie z wydatków poniesionych przez komornika.
Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu, które oddaliło skargę ZUS na czynność Komornika Sądowego obciążającą ZUS kosztami postępowania za sporządzenie spisu inwentarza spadku po dłużniku. Sąd Rejonowy uznał, że ZUS nie jest zwolniony z ponoszenia tych kosztów. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, stwierdził, że zgodnie z art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS w zakresie swojej ustawowej działalności nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Inicjowanie postępowania o spis inwentarza w celu egzekucji należności publicznoprawnych mieści się w tej działalności. Sąd powołał się na uchwały Sądu Najwyższego wskazujące, że zwolnienie z kosztów sądowych rozciąga się na postępowanie egzekucyjne. Sąd Okręgowy rozróżnił opłatę egzekucyjną (za spis inwentarza), z której ZUS jest zwolniony, od wydatków poniesionych przez komornika (np. koszty przejazdu, doręczenia), których ZUS zasadniczo ponosi. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, nakazując ściągnięcie opłaty za spis inwentarza z majątku spadkowego, a zobowiązując ZUS do zapłaty wydatków komornika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, ZUS jest zwolniony z opłat egzekucyjnych (w tym opłaty za spis inwentarza), ale nie z wydatków poniesionych przez komornika.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym ZUS w zakresie swojej ustawowej działalności nie ponosi opłat sądowych i skarbowych. Uznał, że postępowanie egzekucyjne z majątku spadkowego mieści się w tej działalności. Powołano się również na uchwały SN dotyczące rozciągnięcia zwolnienia z kosztów sądowych na postępowanie egzekucyjne. Rozróżniono opłaty egzekucyjne od wydatków komornika, wskazując, że ZUS jest zwolniony z pierwszych, ale zasadniczo ponosi drugie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana postanowienia
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w części dotyczącej opłaty za spis inwentarza)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. | instytucja | wierzyciel |
| Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. | inne | organ egzekucyjny |
| P. B. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (10)
Główne
u.s.u.s. art. 114 § ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie nie ponosi opłat skarbowych i sądowych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 771
Kodeks postępowania cywilnego
Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne.
u.k.s.e. art. 39
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Koszty egzekucji komorniczej obejmują zwrot wydatków poniesionych przez komornika.
u.k.s.e. art. 43
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Koszty egzekucji komorniczej obejmują opłaty egzekucyjne.
u.k.s.e. art. 53
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Za dokonanie spisu inwentarza pobiera się stałą opłatę.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.
r.m.s.p.z.s.i.s.i. art. 5 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczeniu spadku i sporządzeniu spisu inwentarza
Jeżeli postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydane zostało na wniosek osoby nie mającej obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, sąd postanawia ściągnięcie tych kosztów z majątku spadkowego.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany orzeczenia sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie zażaleniowe.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
ZUS, jako wierzyciel publicznoprawny inicjujący postępowanie egzekucyjne, jest zwolniony z opłat egzekucyjnych na podstawie art. 114 ust. 4 u.s.u.s. Zwolnienie z kosztów sądowych rozciąga się na postępowanie egzekucyjne.
Odrzucone argumenty
ZUS jest zwolniony z ponoszenia wydatków poniesionych przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
inicjowanie postępowania o spis inwentarza majątku spadkowego pozostałego po zmarłej osobie, która jest dłużnikiem Zakładu z tytułu należności publicznoprawnych, dokonywane w celu przeprowadzenia egzekucji tych należności z tego majątku, mieści w się w granicach ustawowej działalności Zakładu. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, z którego strona korzysta z mocy ustawy, rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzone przez komornika.
Skład orzekający
Wojciech Vogt
przewodniczący
Barbara Mokras
sędzia-sprawozdawca
Janusz Roszewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu zwolnienia ZUS z kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym opłat egzekucyjnych i wydatków komornika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ZUS jako wierzyciela publicznoprawnego inicjującego egzekucję ze spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię dotyczącą kosztów postępowania egzekucyjnego dla instytucji takich jak ZUS, co jest istotne dla praktyków prawa i samych instytucji.
“Czy ZUS zawsze płaci za komornika? Wyjaśniamy, kiedy instytucja jest zwolniona z kosztów egzekucyjnych.”
Dane finansowe
opłata za spis inwentarza: 616,17 PLN
zwrot wydatków poniesionych przez komornika: 158,9 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II Cz 194/14 POSTANOWIENIE K. , dnia 6 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt Sędziowie : SSO Barbara Mokras – spr. SSO Janusz Roszewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. na skutek skargi wierzyciela na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. w postaci postanowienia z dnia 6 grudnia 2012 r. w przedmiocie obciążenia wnioskodawcy kosztami postępowania, sygn. akt (...) w przedmiocie zażalenia wierzyciela na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 31 stycznia 2014 r., I Co 4344/13 postanawia: 1. zmienić zaskarżone orzeczenie w ten tylko sposób, że postanowić ściągnąć z majątku spadkowego kwotę 616,17 zł (sześćset szesnaście złotych 17/100) tytułem opłaty za sporządzenie spisu inwentarza spadku po P. B. , zmarłym w dniu 1 grudnia 2008 r., oraz zobowiązać Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. do zapłaty na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. kwoty 158,90 zł (sto pięćdziesiąt osiem złotych 90/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych w toku postępowania prowadzonego pod sygnaturą akt (...) ; 2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił skargę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. z dnia 6 grudnia 2013 r., obciążającego wnioskodawcę kosztami postępowania za sporządzenie spisu inwentarza spadku po dłużniku P. B. , zmarłym w dniu 1 grudnia 2008 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd Rejonowy wskazał, że nie ma podstaw do uznania za zasadny zarzut skarżącego, iż jest zwolniony z mocy prawa od ponoszenia przedmiotowych kosztów postępowania, stanowiących wydatki w postępowaniu egzekucyjnym oraz opłatę egzekucyjną. Od powyższego postanowienia dłużnik wniósł zażalenie, podnosząc zarzut i argumenty na jego poparcie tożsame do wskazanych w skardze na czynność komornika, wnosząc o nieobciążanie w całości kosztami postępowania o spis inwentarza. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. ) w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. W ocenie Sądu Okręgowego inicjowanie postępowania o spis inwentarza majątku spadkowego pozostałego po zmarłej osobie, która jest dłużnikiem Zakładu z tytułu należności publicznoprawnych, dokonywane w celu przeprowadzenia egzekucji tych należności z tego majątku, mieści w się w granicach ustawowej działalności Zakładu. Stosownie do art. 771 k.p.c. zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, z którego strona korzysta z mocy ustawy, rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzone przez komornika (uchw. SN z 02.12.1994 r., III CZP 153/94, OSNCP 1995, nr 3, poz. 51; uchw. SN z 26.09.2000 r., III CZP 25/00. OSNC 2001, nr 3, poz. 35; uchw. SN z 28.04.2005 r., III CZP 22/05, OSNC 2006, nr 3, poz. 47). Koszty egzekucji komorniczej zostały uregulowane w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (j.t. Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376 ze zm.). Obejmują one zwrot wydatków poniesionych przez komornika (art. 39 i nast. cyt. ustawy) oraz opłaty egzekucyjne (art. 43 i nast. cyt ustawy). Zgodnie z art. 53 cyt. ustawy za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę. W zaskarżonym postanowieniu opłata ta została ustalona przez Komornika w wysokości 616,17 zł i nie była kwestionowana. Nie była także kwestionowana wysokość wydatków, na które złożyły się koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą komornika w wysokości 46,80 zł oraz doręczenia korespondencji w wysokości 112,10 zł. Z powyższych przepisów wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zwolniony w toku postępowania egzekucyjnego od ponoszenia opłaty egzekucyjnej – w tym przypadku – opłaty za sporządzenie inwentarza. Nie jest natomiast zwolniony – co do zasady - od ponoszenia wydatków. Konieczność ich ponoszenia wynika z ogólnej reguły zawartej w art. 520 § 1 k.p.c. , zgodnie z którą każdy uczestnik postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak również wynika a contrario z dyspozycji przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczeniu spadku i sporządzeniu spisu inwentarza (Dz. U. Nr 92, poz. 411) według którego, jeżeli postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydane zostało na wniosek osoby nie mającej obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, sąd postanawia ściągnięcie tych kosztów z majątku spadkowego. Z przepisu tego wynika bowiem zasada, że zobowiązanym do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania jest – co do zasady – wnioskodawca. Mając na uwadze powyższe, należało ściągnąć z majątku spadkowego kwotę 616,17 zł tytułem opłaty za sporządzenia spisu inwentarza spadku po P. B. , zmarłym w dniu 1 grudnia 2008 r., oraz zobowiązać Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. do zapłaty na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. kwoty 158,90 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w toku postępowania prowadzonego pod sygnaturą akt (...) . Podnoszony przez skarżącego zarzut, że komornik nie może wzywać uczestników postępowania o spis inwentarza do uiszczenia wydatków, albowiem na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy o komornikach i egzekucji sąd rejonowy, przy którym działa komornik, przekazuje komornikowi sumy niezbędne na pokrycie wydatków w sprawach osób zwolnionych od kosztów sądowych, z racji braku zwolnienia Zakładu od ponoszenia wydatków, nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. , orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI