II Cz 194/14

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2014-05-06
SAOSCywilnepostępowanie egzekucyjneŚredniaokręgowy
egzekucjakosztyZUSspadekkomornikzwolnienie z opłatwydatki

Sąd Okręgowy częściowo zmienił postanowienie sądu rejonowego, nakazując ściągnięcie opłaty za spis inwentarza z majątku spadkowego, a wydatków komornika od ZUS.

Sąd Okręgowy rozpatrywał zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie sądu rejonowego, które oddaliło skargę ZUS na czynność komornika obciążającą ZUS kosztami postępowania w sprawie spisu inwentarza spadku po dłużniku. Sąd Okręgowy częściowo uwzględnił zażalenie, wskazując, że ZUS, jako wierzyciel publicznoprawny inicjujący postępowanie egzekucyjne, jest zwolniony z opłat egzekucyjnych (w tym opłaty za spis inwentarza), ale nie z wydatków poniesionych przez komornika.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu, które oddaliło skargę ZUS na czynność Komornika Sądowego obciążającą ZUS kosztami postępowania za sporządzenie spisu inwentarza spadku po dłużniku. Sąd Rejonowy uznał, że ZUS nie jest zwolniony z ponoszenia tych kosztów. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, stwierdził, że zgodnie z art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS w zakresie swojej ustawowej działalności nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Inicjowanie postępowania o spis inwentarza w celu egzekucji należności publicznoprawnych mieści się w tej działalności. Sąd powołał się na uchwały Sądu Najwyższego wskazujące, że zwolnienie z kosztów sądowych rozciąga się na postępowanie egzekucyjne. Sąd Okręgowy rozróżnił opłatę egzekucyjną (za spis inwentarza), z której ZUS jest zwolniony, od wydatków poniesionych przez komornika (np. koszty przejazdu, doręczenia), których ZUS zasadniczo ponosi. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, nakazując ściągnięcie opłaty za spis inwentarza z majątku spadkowego, a zobowiązując ZUS do zapłaty wydatków komornika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ZUS jest zwolniony z opłat egzekucyjnych (w tym opłaty za spis inwentarza), ale nie z wydatków poniesionych przez komornika.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy powołał się na art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym ZUS w zakresie swojej ustawowej działalności nie ponosi opłat sądowych i skarbowych. Uznał, że postępowanie egzekucyjne z majątku spadkowego mieści się w tej działalności. Powołano się również na uchwały SN dotyczące rozciągnięcia zwolnienia z kosztów sądowych na postępowanie egzekucyjne. Rozróżniono opłaty egzekucyjne od wydatków komornika, wskazując, że ZUS jest zwolniony z pierwszych, ale zasadniczo ponosi drugie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w części dotyczącej opłaty za spis inwentarza)

Strony

NazwaTypRola
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K.instytucjawierzyciel
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T.inneorgan egzekucyjny
P. B.osoba_fizycznaspadkodawca

Przepisy (10)

Główne

u.s.u.s. art. 114 § ust. 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie nie ponosi opłat skarbowych i sądowych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 771

Kodeks postępowania cywilnego

Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne.

u.k.s.e. art. 39

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Koszty egzekucji komorniczej obejmują zwrot wydatków poniesionych przez komornika.

u.k.s.e. art. 43

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Koszty egzekucji komorniczej obejmują opłaty egzekucyjne.

u.k.s.e. art. 53

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Za dokonanie spisu inwentarza pobiera się stałą opłatę.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.

r.m.s.p.z.s.i.s.i. art. 5 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczeniu spadku i sporządzeniu spisu inwentarza

Jeżeli postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydane zostało na wniosek osoby nie mającej obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, sąd postanawia ściągnięcie tych kosztów z majątku spadkowego.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zmiany orzeczenia sądu pierwszej instancji.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Postępowanie zażaleniowe.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.

Argumenty

Skuteczne argumenty

ZUS, jako wierzyciel publicznoprawny inicjujący postępowanie egzekucyjne, jest zwolniony z opłat egzekucyjnych na podstawie art. 114 ust. 4 u.s.u.s. Zwolnienie z kosztów sądowych rozciąga się na postępowanie egzekucyjne.

Odrzucone argumenty

ZUS jest zwolniony z ponoszenia wydatków poniesionych przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

inicjowanie postępowania o spis inwentarza majątku spadkowego pozostałego po zmarłej osobie, która jest dłużnikiem Zakładu z tytułu należności publicznoprawnych, dokonywane w celu przeprowadzenia egzekucji tych należności z tego majątku, mieści w się w granicach ustawowej działalności Zakładu. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, z którego strona korzysta z mocy ustawy, rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzone przez komornika.

Skład orzekający

Wojciech Vogt

przewodniczący

Barbara Mokras

sędzia-sprawozdawca

Janusz Roszewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu zwolnienia ZUS z kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym opłat egzekucyjnych i wydatków komornika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ZUS jako wierzyciela publicznoprawnego inicjującego egzekucję ze spadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię dotyczącą kosztów postępowania egzekucyjnego dla instytucji takich jak ZUS, co jest istotne dla praktyków prawa i samych instytucji.

Czy ZUS zawsze płaci za komornika? Wyjaśniamy, kiedy instytucja jest zwolniona z kosztów egzekucyjnych.

Dane finansowe

opłata za spis inwentarza: 616,17 PLN

zwrot wydatków poniesionych przez komornika: 158,9 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Cz 194/14 POSTANOWIENIE K. , dnia 6 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt Sędziowie : SSO Barbara Mokras – spr. SSO Janusz Roszewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. na skutek skargi wierzyciela na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. w postaci postanowienia z dnia 6 grudnia 2012 r. w przedmiocie obciążenia wnioskodawcy kosztami postępowania, sygn. akt (...) w przedmiocie zażalenia wierzyciela na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 31 stycznia 2014 r., I Co 4344/13 postanawia: 1. zmienić zaskarżone orzeczenie w ten tylko sposób, że postanowić ściągnąć z majątku spadkowego kwotę 616,17 zł (sześćset szesnaście złotych 17/100) tytułem opłaty za sporządzenie spisu inwentarza spadku po P. B. , zmarłym w dniu 1 grudnia 2008 r., oraz zobowiązać Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. do zapłaty na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. kwoty 158,90 zł (sto pięćdziesiąt osiem złotych 90/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych w toku postępowania prowadzonego pod sygnaturą akt (...) ; 2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił skargę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. z dnia 6 grudnia 2013 r., obciążającego wnioskodawcę kosztami postępowania za sporządzenie spisu inwentarza spadku po dłużniku P. B. , zmarłym w dniu 1 grudnia 2008 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd Rejonowy wskazał, że nie ma podstaw do uznania za zasadny zarzut skarżącego, iż jest zwolniony z mocy prawa od ponoszenia przedmiotowych kosztów postępowania, stanowiących wydatki w postępowaniu egzekucyjnym oraz opłatę egzekucyjną. Od powyższego postanowienia dłużnik wniósł zażalenie, podnosząc zarzut i argumenty na jego poparcie tożsame do wskazanych w skardze na czynność komornika, wnosząc o nieobciążanie w całości kosztami postępowania o spis inwentarza. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. ) w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. W ocenie Sądu Okręgowego inicjowanie postępowania o spis inwentarza majątku spadkowego pozostałego po zmarłej osobie, która jest dłużnikiem Zakładu z tytułu należności publicznoprawnych, dokonywane w celu przeprowadzenia egzekucji tych należności z tego majątku, mieści w się w granicach ustawowej działalności Zakładu. Stosownie do art. 771 k.p.c. zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, z którego strona korzysta z mocy ustawy, rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzone przez komornika (uchw. SN z 02.12.1994 r., III CZP 153/94, OSNCP 1995, nr 3, poz. 51; uchw. SN z 26.09.2000 r., III CZP 25/00. OSNC 2001, nr 3, poz. 35; uchw. SN z 28.04.2005 r., III CZP 22/05, OSNC 2006, nr 3, poz. 47). Koszty egzekucji komorniczej zostały uregulowane w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (j.t. Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376 ze zm.). Obejmują one zwrot wydatków poniesionych przez komornika (art. 39 i nast. cyt. ustawy) oraz opłaty egzekucyjne (art. 43 i nast. cyt ustawy). Zgodnie z art. 53 cyt. ustawy za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę. W zaskarżonym postanowieniu opłata ta została ustalona przez Komornika w wysokości 616,17 zł i nie była kwestionowana. Nie była także kwestionowana wysokość wydatków, na które złożyły się koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą komornika w wysokości 46,80 zł oraz doręczenia korespondencji w wysokości 112,10 zł. Z powyższych przepisów wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zwolniony w toku postępowania egzekucyjnego od ponoszenia opłaty egzekucyjnej – w tym przypadku – opłaty za sporządzenie inwentarza. Nie jest natomiast zwolniony – co do zasady - od ponoszenia wydatków. Konieczność ich ponoszenia wynika z ogólnej reguły zawartej w art. 520 § 1 k.p.c. , zgodnie z którą każdy uczestnik postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak również wynika a contrario z dyspozycji przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczeniu spadku i sporządzeniu spisu inwentarza (Dz. U. Nr 92, poz. 411) według którego, jeżeli postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydane zostało na wniosek osoby nie mającej obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, sąd postanawia ściągnięcie tych kosztów z majątku spadkowego. Z przepisu tego wynika bowiem zasada, że zobowiązanym do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania jest – co do zasady – wnioskodawca. Mając na uwadze powyższe, należało ściągnąć z majątku spadkowego kwotę 616,17 zł tytułem opłaty za sporządzenia spisu inwentarza spadku po P. B. , zmarłym w dniu 1 grudnia 2008 r., oraz zobowiązać Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. do zapłaty na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu M. T. kwoty 158,90 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w toku postępowania prowadzonego pod sygnaturą akt (...) . Podnoszony przez skarżącego zarzut, że komornik nie może wzywać uczestników postępowania o spis inwentarza do uiszczenia wydatków, albowiem na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy o komornikach i egzekucji sąd rejonowy, przy którym działa komornik, przekazuje komornikowi sumy niezbędne na pokrycie wydatków w sprawach osób zwolnionych od kosztów sądowych, z racji braku zwolnienia Zakładu od ponoszenia wydatków, nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. , orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI