II CZ 191/17

Sąd Okręgowy w ŚwidnicyŚwidnica2017-03-14
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaokręgowy
pełnomocnik z urzędukoszty postępowaniaprawo do obronyrówność stronnieporadnośćsytuacja materialnawydanie nieruchomości

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie sądu niższej instancji odmawiające ustanowienia dwóch pełnomocników z urzędu, uznając, że pozwany nie wykazał braku możliwości samodzielnego poniesienia kosztów pomocy prawnej ani potrzeby jej udzielenia.

Pozwany złożył zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego, który odmówił ustanowienia dla niego dwóch pełnomocników z urzędu. Sąd Rejonowy uznał, że pozwany, mimo braku dochodów, posiada majątek (samochody, nieruchomości) i potrafi formułować pisma, co nie uzasadnia przyznania darmowej pomocy prawnej. Pozwany w zażaleniu argumentował naruszenie zasady równości stron i prawa do obrony. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu wymaga wykazania nieporadności i braku możliwości poniesienia kosztów, a pozwany aktywnie uczestniczy w postępowaniu.

Sąd Okręgowy w Świdnicy rozpoznał sprawę z powództwa Gminy P. przeciwko S. F. o wydanie nieruchomości, na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku. Sąd Rejonowy oddalił wniosek pozwanego o ustanowienie dwóch pełnomocników z urzędu, argumentując, że pozwany, mimo braku dochodów, posiada znaczący majątek (samochody o wartości ok. 100.000 zł, dwie nieruchomości) i potrafi samodzielnie formułować pisma procesowe, co świadczy o jego nieporadności. Pozwany w zażaleniu domagał się uchylenia postępowania i wyznaczenia mu dwóch radców prawnych na koszt gminy, powołując się na naruszenie zasady równości stron, prawa do bezstronnego sądu oraz konstytucyjnych praw chronionych przez art. 30 i 31 Konstytucji RP. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest art. 117 k.p.c., a ocena możliwości poniesienia kosztów i potrzeby udzielenia pomocy prawnej zależy od indywidualnych okoliczności. Podkreślono, że subiektywne przekonanie o potrzebie pomocy profesjonalisty nie jest wystarczające, a pozwany aktywnie uczestniczy w postępowaniu, formułując wnioski i składając środki zaskarżenia, co świadczy o jego zdolności do samodzielnego prowadzenia sprawy. Sąd odwołał się do postanowienia SN z dnia 18 grudnia 2014 r., II CZ 75/13, które potwierdza, że doświadczenie życiowe i aktywność procesowa mogą być podstawą do odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pozwany nie spełnia przesłanek do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, ponieważ nie wykazał braku możliwości samodzielnego poniesienia kosztów pomocy prawnej ani nie udowodnił swojej nieporadności w prowadzeniu sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że posiadanie majątku (samochody, nieruchomości) oraz zdolność do samodzielnego formułowania pism procesowych świadczą o tym, że pozwany nie jest osobą ubogą ani nieporadną, a zatem nie zachodzi potrzeba ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w Kłodzku

Strony

NazwaTypRola
Gmina P.gminapowód
S. F.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 117

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki ustanowienia pełnomocnika z urzędu, które obejmują ocenę możliwości poniesienia kosztów pomocy prawnej oraz potrzebę jej udzielenia ze względu na nieporadność strony.

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwany posiada majątek, który pozwala mu na samodzielne pokrycie kosztów pomocy prawnej. Pozwany nie wykazał swojej nieporadności w prowadzeniu sprawy. Pozwany aktywnie uczestniczy w postępowaniu, formułując wnioski i składając środki zaskarżenia.

Odrzucone argumenty

Pozwany argumentował, że skoro strona przeciwna ma dwóch pełnomocników, on również powinien mieć zapewnioną pomoc prawną z urzędu. Pozwany powoływał się na naruszenie zasady równości stron i prawa do obrony. Pozwany podniósł zarzuty dotyczące naruszenia konstytucyjnych praw i dyskryminacji.

Godne uwagi sformułowania

okoliczność, że Pozwany nie posiada żadnych dochodów nie implikuje konieczności ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu. brak jest przesłanek do uznania Pozwanego za osobę ubogą, nie będącą w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. sporządzane przez Pozwanego pisma wskazują, że potrafi on prawidłowo formułować wnioski. Subiektywne przekonanie pozwanego o konieczności skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi jeszcze przyczyny automatycznie przesądzającej o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Skarżący odniósł się do istoty sprawy nie wskazując, w jakim stopniu, w jego ocenie, udział pełnomocnika jest konieczny, zaznaczając jedynie, iż skoro jego przeciwnik procesowy ma dwóch pełnomocników to on też ma do tego prawo.

Skład orzekający

Agnieszka Terpiłowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy strona posiada majątek i wykazuje zdolność do samodzielnego prowadzenia sprawy, mimo braku dochodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i oceny przesłanek z art. 117 k.p.c.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów dotyczących ustanowienia pełnomocnika z urzędu i kryteriów oceny sytuacji materialnej strony, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy posiadanie drogich samochodów i nieruchomości uniemożliwia uzyskanie darmowego prawnika z urzędu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt II Cz 191/17 POSTANOWIENIE Dnia 14 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Agnieszka Terpiłowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. w Świdnicy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Gminy P. przeciwko S. F. o wydanie nieruchomości na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I C 1903/16 postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w Kłodzku oddalił wniosek pozwanego o ustanowienie dwóch pełnomocników z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż okoliczność, że Pozwany nie posiada żadnych dochodów nie implikuje konieczności ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu. Pozwany nie wykazał, by w związku z trudną sytuacją materialną korzystał z pomocy opieki społecznej bądź, by miał problemy zdrowotne uniemożliwiające podjęcie mu pracy zarobkowej. Dodatkowo Pozwany podał, że jest właścicielem samochodów o wartości ok. 100.000 zł oraz dwóch nieruchomości. W związku z tym brak jest przesłanek do uznania Pozwanego za osobę ubogą, nie będącą w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto przedmiotowa sprawa nie należy do skomplikowanych, a sporządzane przez Pozwanego pisma wskazują, że potrafi on prawidłowo formułować wnioski. Powyższe niewątpliwie świadczy o tym, że nie sposób uznać, by pozwany był osobą nieporadną, wobec czego udział pełnomocnika w niniejszej sprawie nie jest niezbędny. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Pozwany, wnosząc o zniesienie w całości postępowania Sądu Rejonowego z K. i zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób i wyznaczyć Skarżącemu pomoc prawną z urzędu tj. dwóch radców prawnych na koszt Gminy P. . W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, iż (...) , bezpodstawnie pozwany do Sądu Rejonowego z powodu osobistych roszczeń Burmistrza Miasta P. ma prawo do korzystania z tych samych praw co Burmistrz Miasta i ochrony własnych praw na takich samych zasadach, jak inicjator procesu. Zdaniem Skarżącego każda ze stron powinna mieć zapewnione w procesie równe prawa, a więc korzystać z jednakowych środków obrony. Działania Sądu Rejonowego z K. z urzędu prowadzą do oczywistego naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron. Z zasadą równouprawnienia stron łączy się zasada wysłuchania stron, stanowiąca istotną gwarancję tej pierwszej. Ponadto Pozwany zauważył, że jeżeli Sąd Rejonowy z urzędu podnosi zarzuty wobec strony wnioskującej i poucza wnioskodawcę, aby ten mając dochód przekraczający kryterium dochodowe, sięgał po środki z opieki społecznej, czy też jeżeli wbrew własnej woli nie posiada stałej pracy, to nie ma również prawa bronić własnych praw – co jest oczywistym, iż Sąd Rejonowy w Kłodzku z urzędu, z góry powziętego zamiaru prowadzi do nieważności postępowania poprzez pozbawienie strony możności obrony swych praw i dalej idących skutków, a to znieważa zasadę konstytucyjną art. 31 KRP oraz dyskryminuje prawa strony chronione art. 30 KRP. Sąd Okręgowy zważył : Zażalenie nie podlegało uwzględnieniu. Podstawą ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest treść art. 117 k.p.c. Sąd badając przesłanki ustanowienia pełnomocnika z urzędu ocenia możliwości wnioskodawcy w zakresie poniesienia samodzielnie kosztów pomocy prawnej i przesądzając o braku takich możliwości, ocenia potrzebę udzielenia pomocy prawnej z urzędu w sprawie. Należy zaznaczyć, iż ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest formą pomocy udzielanej osobom, które z różnych względów przejawiają pewną nieporadność w artykułowaniu swoich żądań i wniosków. Subiektywne przekonanie pozwanego o konieczności skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi jeszcze przyczyny automatycznie przesądzającej o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. W szczególności nie świadczy również o braku zdolności do samodzielnego prowadzenia sprawy (por. postanowienie SN z dnia 18 grudnia 2014 r., II CZ 75/13, Legalis). Należy zaznaczyć, iż zażalenie nie wskazuje żadnych okoliczności uzasadniających wniosek ani zarzutów, co do zaskarżonego postanowienia. Skarżący odniósł się do istoty sprawy nie wskazując, w jakim stopniu, w jego ocenie, udział pełnomocnika jest konieczny, zaznaczając jedynie, iż skoro jego przeciwnik procesowy ma dwóch pełnomocników to on też ma do tego prawo. Nie zostały również wykazane żadne okoliczności, które wskazywałyby, iż pozwany nie jest w stanie ponieść samodzielnie kosztów pomocy prawnej. Zasadnie Sąd pierwszej instancji uzasadniając oddalenie wniosku, wskazywał na dotychczasowy sposób działania Skarżącego, który stanowił podstawę uznania, iż doświadczenie życiowe pozwala mu ocenić okoliczności sprawy. Mając zatem na uwadze dotychczasowy przebieg postępowania i czynności podejmowane przez pozwanego nie można stwierdzić, iż potrzeba ustanowienia pełnomocnika rzeczywiście zachodzi. Skarżący aktywnie uczestniczy w postępowaniu, formułując wnioski, zarzuty, uzasadnia swoje stanowisko, a nie zgadzając się z wynikami przeprowadzonego postępowania składa w tym zakresie stosowne środki zaskarżenia, co doprowadziło skutecznie do kontroli instancyjnej postanowień wydanych przez Sąd I instancji. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, iż wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu pozostawał niezasadny. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. zażalenie podlegało oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI