II CZ 191/04

Sygn. akt II CZ 191/04 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 lutego 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski (sprawozdawca) 
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian 
 
w sprawie z powództwa „M.(…)” Spółki Akcyjnej w M. 
przeciwko G. Ł. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 lutego 2005 r., 
zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 sierpnia 
2004 r., sygn. akt I ACa (…), [I WCK (…)], 
 
odrzuca zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2004 r. Sąd Apelacyjny odrzucił 
wniosek powódki o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od kasacji, wobec 
przyjęcia, że jest on niedopuszczalny. 
W zażaleniu powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W postępowaniu drugoinstancyjnym zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje 
na postanowienie Sądu drugiej instancji odrzucające kasację, a także na postanowienia, 
które kończą postępowanie w sprawie, ale nie są postanowieniami w przedmiocie 
odrzucenia pozwu (wniosku) lub umorzenia postępowania (od nich przysługuje kasacja), 
a także nie są postanowieniami wydanymi w wyniku rozpoznania zażalenia na 

 
 
2 
postanowienie sądu pierwszej instancji i to pod warunkiem, że jest to sprawa, w której 
przysługuje kasacja. 
Dopuszczalność zażalenia zależała więc od odpowiedzi na pytanie, czy 
zaskarżone postanowienie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. 
Uwzględniając dorobek judykatury i literatury można przyjąć, że do tej kategorii należą 
postanowienia, których uprawomocnienie się zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy 
co do istoty przez sąd danej instancji, jeżeli w chwili ich wydania sąd jest zwolniony z 
obowiązku dalszego rozpoznawania sprawy (por. uzasadnienia uchwał składu siedmiu 
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2000 r. III CZP 31/00, OSNC 2001, nr 
2, poz. 22 i z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87). 
Tymczasem postępowanie o przywrócenie stronie terminu do dokonania 
czynności procesowej jest postępowaniem wpadkowym względem głównego nurtu 
postępowania. Celem tego postępowania nie jest, ani rozstrzyganie o zasadności 
roszczeń dochodzonych przez strony, ani też o dopuszczalności wyrokowania w 
sprawie. Zadanie sądu rozpoznającego wniosek strony o przywrócenie terminu do 
dokonania czynności procesowej sprowadza się do oceny jego dopuszczalności i 
zasadności. W postępowaniu tym sąd ustala czy zgłaszając wniosek strona zachowała 
wymagania formalne, oraz czy nie dokonanie czynności w przepisanym terminie nie było 
spowodowane przez okoliczności wywołane przez stronę. Nie są to jednak nigdy 
okoliczności składające się na podstawę faktyczną powództwa ani też okoliczności 
decydujące o dopuszczalności rozpoznawania sprawy. 
Wprawdzie postanowienie oddalające, czy odrzucające wniosek o przywrócenie 
terminu do wniesienia środka odwoławczego, oraz postanowienie o oddaleniu bądź 
odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od kasacji, jako 
kończące to postępowanie wpadkowe zamykają drogę do uzyskania wyroku 
(postanowienia co do istoty sprawy) sądu wyższej instancji, niemniej orzeczenia te nie 
stanowią przeszkody do nadania prawidłowego biegu dalszemu postępowaniu w 
sprawie. 
Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, 
czy też do uiszczenia opłaty od takiego środka, następuje albo przed podjęciem tej 
czynności, gdy strona zdaje sobie sprawę z uchybienia terminowi i wnosi o jego sanację, 
albo już po jej podjęciu, gdy sąd – stwierdziwszy przekroczenie terminu – środek ten 
odrzucił. W obu wypadkach, zgodnie z art. 169 § 3 k.p.c., równocześnie z wnioskiem 
strona powinna dokonać czynności procesowej, a więc wnieść środek odwoławczy, przy 

 
 
3 
czym dotyczy to także sytuacji, w której środek ten, jako spóźniony, został uprzednio 
odrzucony. 
Odrzucenie środka odwoławczego niweczy wszelkie skutki procesowe związane 
z jego wniesieniem, a nawet zapobiega ich powstaniu, to też dawna praktyka sądowa 
polegająca na traktowaniu środka odwoławczego prawomocnie odrzuconego jako 
ponownie wniesionego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jest wadliwą i nie 
znajdującą uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania cywilnego (porównaj 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r. IIICKN 367/99 OSNC 2000 
nr 3, poz. 47 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 
2000 r. III ZP 1/2000 OSNC 2001, nr 1, poz. 1). 
Według art. 168 § 1 k.p.c. wniosek o przywrócenie terminu może dotyczyć 
czynności procesowej, przy czym równocześnie z jego wniesieniem strona powinna 
dokonać tej czynności. Czynnością procesową jest wniesienie środka odwoławczego. 
Kasacja jako środek odwoławczy powinna spełniać nie tylko wymogi formalne i wymogi 
konieczne do uznania że jest skargą kasacyjną, ale też warunkiem jej skutecznego 
wniesienia jest uiszczenie od niej opłaty sądowej (art. 16 ustęp 1 ustawy z dnia 13 
czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jedn.: Dz. U. z 2002 
r. Nr 9, poz. 88 ze zm. – dalej „u.k.s.c.”). Kasacja od której nie została uiszczona w 
wyznaczonym terminie opłata w prawidłowej wysokości podlega odrzuceniu. 
W judykaturze kilkakrotnie wyrażono pogląd, że opłacenie środka odwoławczego 
nie jest odrębną czynnością procesową, w rozumieniu art. 169 § 3 k.p.c., lecz stanowi jej 
element (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2002 r, IV CZ 
92/02, nie publ. i z dnia 12 lipca 1957 r. I CZ 131/57, OSPiKA 1958, poz. 103) i że z tego 
względu nie może być skutecznie wniesiony wniosek o przywrócenie terminu do 
uiszczenia opłaty od środka odwoławczego. Wyrażano także i pogląd przeciwny (por. 
np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1981 r., II CZ 107/81, nie publ. i 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 1979, IV CR 232 /79, OSPiKA 1980, nr 7 – 8, 
poz. 143). 
Rozstrzygnięcie tej kontrowersji jest jednak zbędne do rozstrzygnięcia zażalenia, 
skoro postanowienie odrzucające taki wniosek nie jest postanowieniem kończącym 
postępowanie w sprawie, gdyż nie wyklucza wniesienia wniosku o przywrócenie terminu 
do wniesienia kasacji. 
Według art. 5 u.k.s.c. obowiązek uiszczenia opłaty sądowej powstaje dopiero w 
chwili wniesienia do sądu pisma podlegającego opłacie. Zatem z treści tego przepisu 

 
 
4 
wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od środka 
odwoławczego mógłby być skutecznie wniesiony tylko wtedy gdy środek taki został 
faktycznie wniesiony, lecz nie został w terminie opłacony, jak również pod warunkiem, 
że nie został jeszcze odrzucony. Uprawomocnienie się bowiem postanowienia o 
odrzuceniu nieopłaconego w terminie środka odwoławczego wniesionego od orzeczenia 
kończącego postępowanie w sprawie powoduje, że takie postanowienie jest także 
wiążące dla sądu (art. 365 k.p.c.). Jako kończące postępowanie w sprawie nie może być 
więc uchylone na podstawie art. 359 k.p.c. 
Sam zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty, bez wniesienia 
środka odwoławczego jest więc przedwczesny, gdyż w chwili jego zgłoszenia strona nie 
ma obowiązku uiszczenia takiej opłaty, dlatego aby mógł on zostać uwzględniony strona 
ma obowiązek, wraz z wnioskiem wnieść środek odwoławczy ponownie, gdy wniesiony 
poprzednio został odrzucony. 
Z tych względów zażalenie uległo odrzuceniu (art. 373 k.p.c. w zw. z art. 39821 
k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy 
- Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych, 
Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).