II CZ 1906/13

Sygn. akt II Cz 1906/13 POSTANOWIENIE Dnia 09 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Marzenna Ernest Sędziowie: SO Zbigniew Ciechanowicz del. SR Katarzyna Longa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 09 stycznia 2014 r. w S. sprawy z wniosku P. W. z udziałem (...) spółki akcyjnej V. (...) w W. o zawezwanie do próby ugodowej na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt I Co 368/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Sygn. akt II Cz 1906/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 9 września 2013 r. Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie stwierdził swoją niewłaściwość miejscową do rozpoznania sprawy i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu dla miasta stołecznego Warszawy w W. jako sądowi miejscowo właściwemu. Sąd wskazał, iż wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o zawezwanie przeciwnika - (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. do próby ugodowej w sprawie o zapłatę kwoty 3.961,01 zł. Zgodnie z dyspozycją art. 185 § 1 k.p.c. o zawezwanie do próby ugodowej można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. Z treści przedmiotowego wniosku wynika, że przeciwnik - (...) S.A. V. (...) w W. , jest osobą prawną. Zgodnie zaś z art. 30 k.p.c. sądem właściwym dla osoby prawnej i innego podmiotu nie będącego osobą fizyczną, jest sąd właściwy dla miejsca siedziby takiego podmiotu. (...) S.A. V. (...) ma siedzibę w W. , przy al. (...) . W związku z powyższym, sądem właściwym wedle właściwości ogólnej dla tego podmiotu jest Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. . Zdaniem Sądu wskazany sąd jest również właściwy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł wnioskodawca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 185 § 1 w zw. z art. 30 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przeciwnika będącego ubezpieczycielem winien zostać złożony według miejsca jego siedziby, podczas gdy - na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - dopuszczalne jest złożenie przedmiotowego wniosku przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia (wzywającego). Wnioskodawca zarzucił także naruszenie art. 20 ust. 1 wskazanej ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (jako przepisu szczególnego wobec art. 30 k.p.c. ) poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przekazanie sprawy sądowi wedle ogólnej właściwości miejscowej w sprawach przeciwko osobom prawnym. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 185 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. o zawezwanie do próby ugodowej - bez względu na właściwość rzeczową - można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. Natomiast ogólną właściwość przeciwnika będącego osobą prawną określa art. 30 k.p.c. , który stanowi, że powództwo przeciwko osobie prawnej wytacza się według miejsca jej siedziby. Niemniej jednak właściwość miejscowa określona w powyższy sposób może zostać uregulowana odmiennie na podstawie przepisu szczególnego. W odniesieniu do roszczeń wynikających z umów ubezpieczeń obowiązkowych zastosowanie powinien znaleźć art. 20 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który wyłącza zastosowanie przepisów ogólnych, a więc art. 30 i n. k.p.c. Oznacza to, że powództwo o roszczenie odszkodowawcze wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych można wytoczyć - poza sądem ogólnym właściwości ogólnej przeciwnika - przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego albo uprawnionego z umowy ubezpieczenia. Jednocześnie żalący wskazał, iż w literaturze i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej jest czynnością dokonywaną przed sądem, mogącą zmierzać do dochodzenia roszczenia, co w konsekwencji uzasadnia zastosowanie właściwości przemiennej unormowanej w art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Powyższe stanowisko podziela Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt I ACz 2190/12. Ponadto wskazał, iż stanowisko takie pozostaje zgodne z ratio legis przywołanego art. 185 § 1 k.p.c. , który - przewidując właściwość rzeczową i funkcjonalną sądu rejonowego dla spraw o zawezwanie do próby ugodowej - ma na celu uczynienie postępowania pojednawczego powszechnie dostępnym. W istocie rozszerzeniu dostępności do sądu służy także art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zatem oczywiście sprzeczna z ideą rozszerzenia dostępu do sądu, jest interpretacja Sądu I instancji, iż sądem wyłącznie właściwym w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej dotyczącej roszczenia z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego jest sąd właściwy według miejsca siedziby osoby prawnej. Tym bardziej, że obecnie większość ubezpieczycieli, których działalność obejmuje całe terytorium państwa, ma swoje siedziby w W. . W konsekwencji - wedle poglądu Sądu orzekającego - wszystkie zawezwania do próby ugodowej przeciwko tym ubezpieczycielom musiałyby być wytaczane wyłącznie przed Sądy Rejonowe w Warszawie. Interpretacja taka budzi oczywiste zastrzeżenia wobec treści art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W związku z powyższym Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, jako sąd właściwy wedle miejsca zamieszkania poszkodowanego, jest sądem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się słuszne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z przepisem art. 185 k.p.c. , wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, bez względu na właściwość rzeczową, można złożyć do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. Właściwość miejscowa tego sądu jest określana na podstawie przepisów o właściwości ogólnej, co w tym przypadku oznaczałoby zastosowanie art. 30 k.p.c. W myśl tego ostatniego przepisu powództwo przeciwko osobie prawnej wytacza się według miejsca jej siedziby. Przepis ten określa ogólną właściwość sądów w sprawach przeciwko wszystkim, poza Skarbem Państwa, osobom prawnym, także tym, których działalność obejmuje teren całego kraju; przepis szczególny tę właściwość może regulować w sposób odmienny (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1988 r., III CZP 43/88, OSNCP 1989, nr 4, poz. 53). Należy jednak uwzględnić, że w sytuacji skierowania roszczenia przeciwko towarzystwu ubezpieczeniowemu znajdzie zastosowanie art. 20 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.). Właściwość unormowana w tym przepisie wyłącza stosowanie art. 35 k.p.c. (por. Ewa Stefańska w komentarzu do Kodeksu postępowania cywilnego pod red. Małgorzaty Manowskiej, tom 1, wydanie 1, Warszawa 2011, s. 88), a to oznacza, że powództwo o roszczenie odszkodowawcze wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych lub wniosek pojednawczy obejmujący takie roszczenie można wytoczyć – poza sądem ogólnym właściwości ogólnej przeciwnika również przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego albo uprawnionego z umowy ubezpieczenia. Przepis art. 30 k.p.c. znajduje się w grupie przepisów zatytułowanej "właściwość ogólna", ma on więc zastosowanie wtedy, gdy nie zachodzą warunki uzasadniające wybór przez powoda innego sądu, zgodnie z przepisami kodeksowymi o właściwości przemiennej ( art. 32-37 k.p.c. ) lub przepisami pozakodeksowymi dotyczącymi tej ostatniej właściwości. Natomiast powołany już uprzednio przepis art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych , ma taki charakter. Według Sądu Okręgowego trafnie żalący wskazuje, że wniosek pojednawczy dotyczy roszczenia i słusznie wywodzi, że w literaturze i orzecznictwie nie jest kwestionowany pogląd, że złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej jest czynnością dokonywaną przed sądem, mogącą zmierzać do dochodzenia roszczenia. Podobne stanowisko zostało wyrażone przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 27 listopada 2012 r. w sprawie I ACz 2190/12. Z powyższych względów w oparciu o przepis art. 386 § 1 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.