II CZ 1758/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie, Wydział II Cywilny Odwoławczy, rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni M. G. na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, które oddaliło jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd Rejonowy uzasadnił swoją decyzję tym, że pisma wnioskodawczyni były poprawne, rzeczowe i logiczne, a ona sama nie wykazywała nieporadności procesowej. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, wziął pod uwagę art. 117 § 1-3 kpc, który stanowi podstawę do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, gdy strona nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, a także gdy udział pełnomocnika jest potrzebny. Sąd Okręgowy uznał, że mimo pozornej poprawności pism, wnioskodawczyni, 78-letnia i schorowana osoba, ma trudności w dowodzeniu swoich twierdzeń, zwłaszcza w kontekście potencjalnych zaburzeń psychicznych spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu, co wymagało opinii biegłego. Ponadto, wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w kwocie 935 zł, co czyni ją niezdolną do pokrycia kosztów profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie i ustanowił dla M. G. radcę prawnego z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie potrzeby ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla osoby starszej, schorowanej i o niskich dochodach w skomplikowanej sprawie cywilnej, nawet jeśli jej pisma są formalnie poprawne.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i indywidualnych okoliczności wnioskodawczyni.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy wnioskodawczyni jest osobą starszą, schorowaną, o niskich dochodach i potencjalnie nieporadną procesowo, należy ustanowić dla niej pełnomocnika z urzędu w sprawie spadkowej, mimo że jej dotychczasowe pisma były formalnie poprawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy ustanowić pełnomocnika z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że podeszły wiek wnioskodawczyni (78 lat), jej stan zdrowia, niskie dochody (emerytura 935 zł) oraz skomplikowany charakter sprawy (konieczność badania ważności testamentu pod kątem stanu psychicznego spadkodawczyni, potrzeba opinii biegłego) uzasadniają ustanowienie pełnomocnika z urzędu, mimo że jej pisma były formalnie poprawne. Sąd podkreślił, że pomoc prawna z urzędu nie jest automatyczna, ale w tym przypadku potrzeba jej udziału była uzasadniona zarówno przymiotami osobistymi strony, jak i charakterem sprawy.
Jakie kryteria należy brać pod uwagę przy ocenie nieporadności strony w kontekście wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy brać pod uwagę zarówno przymioty osobiste strony (nieporadność w formułowaniu żądań, brak orientacji w regułach procesowych), jak i charakter sprawy (skomplikowanie faktyczne lub prawne, potrzeba wielowątkowego postępowania dowodowego).
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że nieporadność strony to sytuacja, w której strona nie potrafi w zrozumiały i poprawny sposób przedstawić swojego stanowiska procesowego ani nie ma podstawowej orientacji w regułach procesowych, a pouczenia sądu nie są wystarczające. Jednakże, ocena ta musi być połączona z analizą charakteru samej sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| M. Ł. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| B. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| J. B. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 117 § § 1-3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki ubiegania się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez stronę niezwolnioną od kosztów sądowych lub zwolnioną z nich z mocy ustawy, jeśli nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia bez uszczerbku dla utrzymania.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego postanowienia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach, w których przepisy szczególne nie regulują odmiennie danego zagadnienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 117 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uwzględni wniosek o przyznanie pomocy prawnej z urzędu, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.
k.p.c. art. 117 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanką warunkującą udzielenie pomocy prawnej z urzędu jest potrzeba jego udziału w sprawie.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy pouczeń udzielanych przez sąd stronie.
k.c. art. 945 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności testamentu z powodu sporządzenia go w stanie wyłączającym swobodne i świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podeszły wiek wnioskodawczyni (78 lat). • Niskie środki utrzymania (emerytura 935 zł). • Nieporadność związana z wiekiem i chorobami. • Utrata pomocy zaprzyjaźnionej osoby. • Potrzeba pomocy w związku ze skomplikowanym postępowaniem dowodowym (badanie stanu psychicznego spadkodawczyni, opinia biegłego). • Trudności w dowodzeniu twierdzeń. • Interes prawny wnioskodawczyni w wyniku postępowania.
Odrzucone argumenty
Poprawność formalna i rzeczowa dotychczasowych pism procesowych wnioskodawczyni. • Brak wykazania przez wnioskodawczynię nieporadności procesowej w ocenie Sądu I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Potrzebę udzielenia pomocy prawnej z urzędu sąd bada jednak przede wszystkim poprzez sprawdzenie czy strona wnosząca o jego ustanowienie jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych albo gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym. • Przy udzielaniu pomocy przez Państwo nie istnieje automatyzm i samo stwierdzenie przez stronę, iż osiąga niski dochód nie jest wystarczająca przesłanką do jej przyznania. • Przez nieporadność strony należy rozumieć sytuację, w której strona nie potrafi w zrozumiały i poprawny sposób przedstawić swojego stanowiska procesowego oraz nie ma podstawowej orientacji w regułach rządzących procesem cywilnym. • Lektura akt sprawy prowadzi do wniosku, iż wnioskodawczyni posiada trudności w zakresie dowodzenia podnoszonych przez siebie twierdzeń. • Wnioskodawczyni będzie potrzebna pomoc do ewentualnego zakwestionowania wydanej opinii, a także z racji nierozeznania wnioskodawczyni w regułach rządzących postępowaniem także zgłoszenie wniosków dowodowych na poparcie twierdzeń zawartych w piśmie z dnia 26 września 2012 roku. • Wnioskodawczyni jako osobie starszej (78 lat) i schorowanej trudno jest podołać samej w prowadzeniu sprawy.
Skład orzekający
Sławomir Krajewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie potrzeby ustanowienia pełnomocnika z urzędu dla osoby starszej, schorowanej i o niskich dochodach w skomplikowanej sprawie cywilnej, nawet jeśli jej pisma są formalnie poprawne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i indywidualnych okoliczności wnioskodawczyni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o pomocy prawnej z urzędu, podkreślając, że wiek, stan zdrowia i sytuacja materialna mogą być kluczowe, nawet przy formalnie poprawnych pismach procesowych. Jest to przykład, jak system prawny stara się zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości osobom w trudnej sytuacji.
“Czy 78-latka z emeryturą 935 zł ma szansę na sprawiedliwość? Sąd Okręgowy przyznał jej radcę prawnego z urzędu.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.