II CZ 156/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił zażalenie powodów na postanowienie sądu okręgowego o odrzuceniu ich wniosku o ustanowienie innego pełnomocnika z urzędu, uznając, że zażalenie nie spełnia wymogów formalnych.
Powodowie wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w S., które odrzuciło ich wniosek o ustanowienie innego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. dotyczące dopuszczalności zażaleń do Sądu Najwyższego, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie mieści się w katalogu tych, które mogą być przedmiotem takiego zażalenia. W konsekwencji, zażalenie zostało odrzucone, a powodowie nie zostali obciążeni kosztami postępowania.
Sprawa dotyczyła zażalenia powodów B. R. i B. R. na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 28 kwietnia 2011 r., którym odrzucono ich zażalenie na wcześniejsze postanowienie tego sądu z dnia 15 marca 2011 r. Wniosek powodów dotyczył ustanowienia innego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powodów, odwołał się do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 3941 § 1 i 2 k.p.c.) określających dopuszczalność wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego. Stwierdzono, że zażalenie przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną lub skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a także na postanowienie kończące postępowanie w sprawie (z pewnymi wyjątkami). Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 28 kwietnia 2011 r. nie spełnia tych kryteriów, ponieważ nie jest postanowieniem sądu drugiej instancji kończącym postępowanie w sprawie, a jedynie dotyczy kwestii incydentalnej. Podkreślono, że pełnomocnik z urzędu ma obowiązek ocenić zasadność wniesienia skargi, a strona nie może domagać się zmiany pełnomocnika tylko dlatego, że jego ocena jest odmienna. W związku z tym, zażalenie powodów zostało odrzucone na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821 i art. 370 k.p.c. Sąd Najwyższy, biorąc pod uwagę sytuację materialną powodów, odstąpił od obciążania ich kosztami postępowania zażaleniowego (art. 102 k.p.c.). Przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu ze środków budżetowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie sądu okręgowego odrzucające zażalenie na postanowienie o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie podlega zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., wskazując, że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje tylko na ściśle określone postanowienia, w tym odrzucające skargę kasacyjną lub skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem, lub postanowienia kończące postępowanie w sprawie. Zaskarżone postanowienie nie mieści się w tej kategorii, gdyż dotyczy kwestii incydentalnej, a nie kończy postępowania w sprawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie zażalenia
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. R. | osoba_fizyczna | powód |
| B. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w S. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 3941 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy te określają dopuszczalność wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego na postanowienia sądu drugiej instancji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia zażalenia.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 370
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia zażalenia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia odstąpienie od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 871 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna lub skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem, obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych.
k.p.c. art. 118 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie pełnomocnika, gdy nie stwierdzi podstaw do wniesienia skargi.
k.p.c. art. 118 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Warunki wyznaczenia innego adwokata z urzędu.
Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348 art. § 2 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348 art. § 7 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie nie spełnia wymogów formalnych określonych w k.p.c. dla zażaleń do Sądu Najwyższego. Postanowienie sądu okręgowego odrzucające zażalenie na postanowienie o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Zażalenie powodów na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 28 kwietnia 2011 r. zostało wniesione z naruszeniem art. 117 § 2 i 5 k.p.c. oraz art. 5 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Przepisy te w sposób wyczerpujący określają rodzaj postanowień, które mogą być przedmiotem zażalenia do Sądu Najwyższego. W tej grupie nie mieści się postanowienie Sądu Okręgowego z 28 kwietnia 2011 r. zaskarżone przez powodów. Pełnomocnik procesowy z urzędu został dla powodów wyznaczony w celu umożliwienia im wystąpienia z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postaci skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Korzystanie z pomocy prawej pełnomocnika z urzędu, wynagradzanego ze środków budżetowych nie oznacza, że strona może domagać się zmiany wyznaczonego jej pełnomocnika, gdy jego ocena podstaw do wystąpienia z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia do Sądu Najwyższego jest odmienna od oceny prezentowanej przez stronę.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Marta Romańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu dopuszczalności zażaleń do Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz interpretacja roli pełnomocnika z urzędu w postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z zażaleniem na postanowienie odrzucające wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z dopuszczalnością zażalenia i rolą pełnomocnika z urzędu, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kiedy można zaskarżyć decyzję o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 156/11 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie z powództwa B. R. i B. R. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w S. o odszkodowanie i zadośćuczynienie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r., zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 28 kwietnia 2011 r., 1) odrzuca zażalenie; 2) odstępuje od obciążenia powodów kosztami postępowania zażaleniowego należnymi stronie pozwanej; 3) przyznaje adwokatowi P. N. ze środków budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodom z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z 15 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił wniosek powodów o ustanowienie innego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego, w związku ze stwierdzeniem braku podstaw do sporządzenia takiej skargi przez pełnomocnika ustanowionego dla powodów poprzednio. Powodowie wnieśli zażalenie na to postanowienie do Sądu Apelacyjnego, który przekazał je Sądowi Okręgowemu, a ten odrzucił je postanowieniem z 28 kwietnia 2011 r. W zażaleniu na postanowienie z 28 kwietnia 2011 r. powodowie zarzucili, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 117 § 2 i 5 k.p.c. oraz art. 5 k.p.c. Powodowie wnieśli o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 15 marca 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w celu wyznaczenia powodom innego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepisem rozstrzygającym o dopuszczalności wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego jest art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Na mocy tego przepisu zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Ponadto, zgodnie z art. 3941 § 2 k.p.c. w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie można wnieść także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981 k.p.c. (postanowienie w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania), a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Przepisy te w sposób wyczerpujący określają rodzaj postanowień, które mogą być przedmiotem zażalenia do Sądu Najwyższego. W tej grupie nie mieści się postanowienie Sądu Okręgowego z 28 kwietnia 2011 r. 3 zaskarżone przez powodów. W szczególności, postanowienie to nie może być uznane za postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, gdyż nie zamyka czynności procesowych zmierzających do rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, za to dotyczy kwestii incydentalnej dla tego postępowania. Pełnomocnik procesowy z urzędu został dla powodów wyznaczony w celu umożliwienia im wystąpienia z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postaci skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym właściwym do rozpoznania tych skarg obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 § 1 k.p.c.), którego celem jest zapewnienie właściwego i kompetentnego opracowania środka zaskarżenia. Pełnomocnik z urzędu ma obowiązek rozważenia okoliczności sprawy i podjęcia decyzji co do tego, czy istnieją podstawy do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia. Jeżeli nie stwierdzi podstaw do wniesienia skargi, postępuje zgodnie z art. 118 § 5 k.p.c. Innego adwokata z urzędu wyznacza się dla strony tylko wówczas, gdyby opinia o braku podstaw do wniesienia skargi została opracowana bez zachowania zasad należytej staranności (art. 118 § 6 k.p.c.). Korzystanie z pomocy prawej pełnomocnika z urzędu, wynagradzanego ze środków budżetowych nie oznacza, że strona może domagać się zmiany wyznaczonego jej pełnomocnika, gdy jego ocena podstaw do wystąpienia z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia do Sądu Najwyższego jest odmienna od oceny prezentowanej przez stronę. Przyjęcie takiego założenia stanowiłoby zaprzeczenie sensu unormowania z art. 871 § 1 k.p.c. i samej instytucji pomocy prawnej oferowanej przez wykwalifikowanych pełnomocników procesowych. Z tych przyczyn na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 370 k.p.c., zażalenie powodów podlegało odrzuceniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 października 2008 r., IV CZ 73/08, nie publ., z 2 kwietnia 1998 r., II UZ 26/98, OSNP 1999, nr 9, poz. 320). Uwzględniając sytuację materialną powodów, ujawnioną i ich oświadczeniach majątkowych oraz charakter sprawy, Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania powodów kosztami postępowania należnymi stronie pozwanej w postępowaniu zażaleniowym (art. 102 k.p.c.). 4 Pełnomocnikowi reprezentującego skarżących z urzędu w postępowaniu zażaleniowym Sąd Najwyższy przyznał wynagrodzenie ze środków budżetowych Sądu, który ustanowił dla skarżącego fachowego pełnomocnika, zgodnie ze stawkami oznaczonymi w § 2 ust. 3 i § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI