II CZ 154/11

Sygn. akt II CZ 154/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 2 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) 
SSN Anna Kozłowska 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z wniosku M. M.  
przy uczestnictwie P. S. 
o podział majątku wspólnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 2 lutego 2012 r., 
zażalenia uczestnika postępowania 
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 17 czerwca 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 1 września 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę 
kasacyjną uczestnika postępowania P. S. od postanowienia tego Sądu z dnia 15 
maja 2009 r., wydanego w sprawie o podział majątku wspólnego. Skarga została 
odrzucona na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. jako nieopłacona. Sąd Okręgowy 
stwierdził brak opłaty podstawowej w kwocie 30 zł, którą skarżący (korzystający ze 
zwolnienia od kosztów sądowych w postepowaniu kasacyjnym) powinien był uiścić 
na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w 
brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie zmiany wprowadzonej ustawą z 
dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (Dz.U. Nr 21, poz. 123). Sąd wskazał, że na podstawie art. 2 ustawy 
zmieniającej, do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się 
przepisy dotychczasowe, co dotyczy także obowiązku wnoszenia opłaty 
podstawowej. Zażalenie uczestnika od tego postanowienia Sąd Najwyższy oddalił 
orzeczeniem z dnia 27 stycznia 2010 r. Przyjął, że pomimo błędnego uzasadnienia 
odpowiadało ono prawu, gdyż w istocie uczestnik nie korzystał ze zwolnienia od 
kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, co powodowało, że jego 
obowiązek obejmował uiszczenie całej opłaty od skargi kasacyjnej, a nie tylko 
opłaty podstawowej. 
W dniu 9 września 2010 r. uczestnik złożył wniosek o przywrócenie terminu 
do złożenia skargi kasacyjnej, powołując się na wykładnię przyjętą w uchwale 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r. (II UZP 4/10, 
OSNP 2011/3-4/38), zgodnie z którą nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez 
adwokata lub radcę prawnego po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. 
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw 
(Dz.U. Nr 234, poz. 1571) podlega odrzuceniu dopiero w razie niewykonania 
zarządzenia wzywającego do jej opłacenia (art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 130 
§ 1 k.p.c.). Skarżący wskazał, że o treści uchwały dowiedział się 7 września 2010 r. 
oraz, że nie był wzywany do uiszczenia opłaty od swojej skargi. Do wniosku 
dołączył skargę kasacyjną.  

 
3 
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił wniosek 
o przywrócenie terminu oraz wniesioną wraz z wnioskiem skargę kasacyjną.  
W uzasadnieniu stwierdził, że o uchybieniu terminowi do skutecznego 
wniesienia skargi kasacyjnej uczestnik dowiedział się z chwilą doręczenia mu 
postanowienia Sądu Najwyższego oddalającego zażalenie na postanowienie 
o odrzuceniu skargi, a data dowiedzenia się przez uczestnika o wydaniu uchwały 
z dnia 15 czerwca 2010 r. pozostaje bez znaczenia dla zachowania terminu z art. 
169 § 1 k.p.c. W rezultacie Sąd Okręgowy uznał za spóźniony zarówno wniosek 
o przywrócenie terminu jak i wniesioną ponownie skargę kasacyjną.  
W zażaleniu na powyższe postanowienie uczestnik domagał się jego 
uchylenia podnosząc, że dopiero wskazana przez niego uchwała II UZP 4/10, 
mająca moc zasady prawnej, przesądziła, że uczestnik powinien być wezwany do 
uzupełnienia braku fiskalnego skargi, a sąd mógł odrzucić jego skargę, gdyby nie 
wykonał wezwania. Wskutek rozbieżności stanowisk odnośnie konsekwencji braku 
opłaty od skargi kasacyjnej doszło do nierównego traktowania podmiotów w tym 
samym stanie prawnym, co pozostaje, zdaniem skarżącego w sprzeczności z art. 
32 ust. 1 Konstytucji RP i uprawnia go do skorzystania z wniosku o przywrócenie 
terminu. Zażalenie skierowane przeciwko postanowieniu o odrzuceniu wniosku 
o przywrócenie terminu Sąd Okręgowy prawomocnie odrzucił postanowieniem 
z dnia 25 lipca 2011 r. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Uczestnik nie złożył wniosku przewidzianego w art. 380 k.p.c. (w zw. z art. 
391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.) o rozpoznanie nie podlegającego 
odrębnemu zaskarżeniu postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie 
terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Za żądanie takie nie może być uznane 
wniesienie niedopuszczalnego zażalenia, które zostało odrzucone. W konsekwencji 
nie zachodzą podstawy do poddania kontroli zasadności postanowienia 
odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu, co powoduje, że jego skuteczność 
nie została podważona. Tym samym skarga kasacyjna wniesiona przez uczestnika 
z wnioskiem o przywrócenie terminu słusznie została odrzucona jako spóźniona. 
Termin do złożenia skargi upłynął w dniu 1 września 2009 r., a odrzucony wniosek 

 
4 
o przywrócenie terminu nie mógł spowodować innej oceny skutków upływu 
tego terminu. 
Na marginesie trzeba wyjaśnić, że wniosek o przywrócenie terminu nie 
stanowi środka pozwalającego na podważenie prawidłowości wydanych w sprawie 
orzeczeń, a taki właśnie cel chciał osiągnąć za pomocą tego środka skarżący. 
Pierwotnie wniesiona przez uczestnika skarga kasacyjna została prawomocnie 
odrzucona jako nieopłacona, przy uwzględnieniu jednego z występujących 
wówczas w orzecznictwie kierunków wykładni przepisów regulujących problem 
uiszczania 
opłat 
od 
skargi kasacyjnej 
wniesionej przez 
profesjonalnego 
pełnomocnika. Oznacza to, że sądy poddały ocenie stan faktyczny będący 
przedmiotem rozpoznania, w tym prawidłowość czynności sądu i stron 
i prawomocnie orzekły o jego konsekwencjach prawnych. Późniejsze podjęcie 
przez powiększony skład Sądu Najwyższego uchwały (o charakterze zasady 
prawnej) przyjmującej odmienną wykładnię, inaczej określającą obowiązki sądu 
i stron, nie może podważyć mocy wiążącej postanowienia o odrzucenie skargi 
kasacyjnej w niniejszej sprawie, a do tego zmierzał skarżący argumentując, 
że w świetle wykładni przyjętej w uchwale uchybił terminowi do wniesienia 
opłaconej skargi kasacyjnej bez swojej winy, ponieważ nie został wezwany do 
uiszczenia opłaty od skargi.  
Z przytoczonych względów zażalenie uczestnika podlegało oddaleniu na 
podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. 
 
 
 
 
jw