II CZ 151/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędne zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu nieprocesowym oraz potrzebę rozważenia zastosowania art. 102 k.p.c.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni i zasądził od niej koszty postępowania apelacyjnego, opierając się na przepisach dotyczących postępowania procesowego. Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie art. 98 k.p.c. było błędne w postępowaniu nieprocesowym, gdzie obowiązuje art. 520 k.p.c. Ponadto, sąd wskazał na potrzebę rozważenia zastosowania art. 102 k.p.c. ze względu na trudną sytuację życiową i majątkową wnioskodawczyni.
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 14 lipca 2010 r. dotyczące kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. o zniesienie współwłasności, umarzając postępowanie w części i oddalając wniosek w pozostałym zakresie, a także orzekając o kosztach. W zakresie kosztów postępowania apelacyjnego zasądzono od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki 1464 zł, ograniczając uzasadnienie do przytoczenia art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczących opłat za czynności adwokackie. Wnioskodawczyni zaskarżyła to rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za uzasadnione. Stwierdził, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 98 § 1 k.p.c., który dotyczy postępowania procesowego, podczas gdy sprawa toczyła się w trybie nieprocesowym, gdzie obowiązuje art. 520 k.p.c. Zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c., w postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik z reguły ponosi koszty związane ze swoim udziałem, chyba że zachodzą wyjątki określone w § 2 i 3 tego artykułu. Sąd Najwyższy podkreślił, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala ustalić, jaki przepis regulujący orzekanie o kosztach w postępowaniu nieprocesowym stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Ponadto, Sąd Najwyższy przyznał rację skarżącej co do potrzeby rozważenia zastosowania art. 102 k.p.c., wskazując na trudną sytuację życiową i majątkową wnioskodawczyni (niezdolna do pracy, samotnie wychowująca syna, utrzymująca się z renty rodzinnej w wysokości 1084,90 zł). W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu również do rozstrzygnięcia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje zasada, że z reguły obowiązek zwrotu kosztów postępowania między uczestnikami w ogóle nie istnieje, a każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, zgodnie z art. 520 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 98 k.p.c. dotyczy postępowania procesowego, a w postępowaniu nieprocesowym zastosowanie ma art. 520 k.p.c., który stanowi inaczej w kwestii ponoszenia kosztów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
wnioskodawczyni (w zakresie kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. C.-G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| B. G. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym, zgodnie z którą każdy uczestnik z reguły ponosi koszty związane ze swoim udziałem.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Błędnie zastosowany przez Sąd Okręgowy jako podstawa rozstrzygnięcia o kosztach w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Może być zastosowany w szczególnych wypadkach, gdy przemawia za tym sytuacja życiowa i majątkowa strony, uzasadniając odstąpienie od obciążania jej kosztami.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia postanowienia.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia postanowienia.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie kosztów.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie kosztów.
rozporządzenie MS art. 2 § ust. 1 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Dotyczy opłat za czynności adwokackie i kosztów pomocy prawnej z urzędu.
rozporządzenie MS art. 6 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Dotyczy opłat za czynności adwokackie i kosztów pomocy prawnej z urzędu.
rozporządzenie MS art. 8 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Dotyczy opłat za czynności adwokackie i kosztów pomocy prawnej z urzędu.
rozporządzenie MS art. 13 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Dotyczy opłat za czynności adwokackie i kosztów pomocy prawnej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 98 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym. Zachodzi potrzeba rozważenia zastosowania art. 102 k.p.c. ze względu na trudną sytuację życiową i majątkową wnioskodawczyni.
Godne uwagi sformułowania
w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje zasada, że z reguły obowiązek zwrotu kosztów postępowania między uczestnikami w ogóle nie istnieje, lecz każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Za rozstrzygnięciem opartym na tym przepisie [art. 102 k.p.c.] może przemawiać sytuacja życiowa i majątkowa wnioskodawczyni.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o kosztach postępowania w sprawach nieprocesowych (art. 520 k.p.c.) oraz stosowanie zasady słuszności (art. 102 k.p.c.) w kontekście trudnej sytuacji materialnej strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczową różnicę w zasadach ponoszenia kosztów między postępowaniem procesowym a nieprocesowym, co jest istotne dla praktyków. Dodatkowo, podkreśla znaczenie indywidualnej sytuacji strony przy orzekaniu o kosztach.
“Koszty w sprawach nieprocesowych: dlaczego art. 98 k.p.c. nie zawsze działa?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 151/10 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku H. C.-G. przy uczestnictwie B. G. o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2010 r., zażalenia wnioskodawczyni na orzeczenie o kosztach zawarte w pkt. 3 postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt III Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ł. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi do rozstrzygnięcia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. o zniesienie współwłasności, którym umorzono postępowanie co do zniesienia współwłasności odtwarzacza VHS „S.(...)” na skutek cofnięcia wniosku w tym zakresie, oddalono 2 wniosek w pozostałym zakresie i orzeczono o kosztach postępowania, i orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu oraz zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki postępowania 1464 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Uzasadnienie orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy ograniczył do przytoczenia art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz § 2 ust. 1 i 3 w związku z § 6 pkt 5, § 8 pkt 6 i § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.; dalej: „rozporządzenie MS”). Wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie Sądu drugiej instancji w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. W zażaleniu zarzuciła, że Sąd orzekł o tych koszach z naruszeniem art. 102 k.p.c. W konkluzji zażalenia wniosła o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Przede wszystkim Sąd błędnie przyjął, że podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w sprawie może stanowić art. 98 § 1 k.p.c. Wynikająca z tego przepisu podstawowa zasada, nakładająca z reguły obowiązek zwrotu kosztów na stronę przegrywającą, nie obowiązuje bowiem w postępowaniu nieprocesowym, ponieważ w tym przedmiocie art. 520 k.p.c. stanowi inaczej. W myśl art. 520 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje zasada, że z reguły obowiązek zwrotu kosztów postępowania między uczestnikami w ogóle nie istnieje, lecz każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątki od tej zasady zostały uregulowane w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. Nie ulega wątpliwości, że zawarte w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania dotyczy sprawy podlegającej rozpoznaniu w trybie nieprocesowym. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala jednak ustalić, jaki przepis regulujący orzekanie o kosztach w postępowaniu nieprocesowym stanowił podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Rację ma też skarżąca, że w sprawie zachodzi potrzeba rozważenia zastosowania art. 102 k.p.c. Za rozstrzygnięciem opartym na tym przepisie może przemawiać sytuacja życiowa i majątkowa wnioskodawczyni. Jest ona osobą niezdolną 3 do pracy i samotnie wychowująca syna. Utrzymuje siebie i syna z renty rodzinnej, wynoszącej 1084,90 zł (z dodatkami). Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI