II CZ 150/11

Sąd Najwyższy2012-02-02
SNnieruchomościzasiedzenieŚrednianajwyższy
zasiedzenienieruchomościspółdzielnia mieszkaniowaTrybunał Konstytucyjnykoszty postępowaniastan prawnySN

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na orzeczenie o kosztach postępowania, uznając, że nie było podstaw do obciążenia wnioskodawczyni kosztami postępowania apelacyjnego, gdyż oddalenie wniosku o zasiedzenie nastąpiło z powodu zmiany stanu prawnego.

Spółdzielnia Mieszkaniowa B. wniosła o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, jednak Sąd Okręgowy oddalił wniosek z powodu niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną dla spółdzielni. Uczestniczka A. S. złożyła zażalenie na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, domagając się ich zasądzenia od wnioskodawczyni. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wskazując, że oddalenie wniosku nastąpiło z przyczyn niezależnych od stron, co uzasadniało zastosowanie art. 520 § 1 k.p.c. i brak podstaw do zasądzenia kosztów na rzecz skarżącej.

Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 15 października 2010 r. stwierdził nabycie przez Spółdzielnię Mieszkaniową B. prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie na podstawie art. 35 ust. 4¹ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Na skutek apelacji uczestników, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r. zmienił to postanowienie i oddalił wniosek, obciążając kosztami postępowania apelacyjnego wnioskodawczynię i uczestników. Przyczyną oddalenia wniosku było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2010 r. (sygn. P 34/08) stwierdzające niekonstytucyjność art. 35 ust. 4¹ ustawy, co wyeliminowało możliwość nabycia własności nieruchomości przez spółdzielnie na tej podstawie. Uczestniczka A. S. złożyła zażalenie na orzeczenie o kosztach, domagając się zasądzenia od wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i zażaleniowego. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając je za nieuzasadnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że reguła stosunkowego rozdzielania kosztów (art. 520 § 2 k.p.c.) nie jest bezwzględna i sąd może odstąpić od jej stosowania, oceniając okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie oddalenie wniosku nastąpiło z powodu zmiany stanu prawnego, niezależnej od stron, co uzasadniało zastosowanie art. 520 § 1 k.p.c. i brak podstaw do zasądzenia kosztów na rzecz skarżącej, której interes był jedynie różny od interesu wnioskodawczyni, a nie sprzeczny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w takiej sytuacji nie ma podstaw do zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz uczestnika, nawet jeśli domagał się on oddalenia wniosku. Należy zastosować art. 520 § 1 k.p.c.

Uzasadnienie

Oddalenie wniosku z powodu zmiany stanu prawnego, niezależnej od stron, uzasadnia zastosowanie zasady, że każdy ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.), a nie reguły stosunkowego rozdzielania kosztów (art. 520 § 2 k.p.c.), która wymaga oceny stopnia zainteresowania lub sprzeczności interesów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

A. S. (nie uzyskała zwrotu kosztów)

Strony

NazwaTypRola
Spółdzielnia Mieszkaniowa B. z siedzibą w P.spółdzielniawnioskodawczyni
Gmina Miasto P.organ_państwowyuczestniczka postępowania
Skarb Państwa - Prezydent Miasta P.organ_państwowyuczestniczka postępowania
K. Ś.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
A. S.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
K. Ś.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
H. Ś.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
B. S.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
B. W.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (5)

Główne

u.s.m. art. 35 § ust. 4¹

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Przepis uznany za niekonstytucyjny wyrokiem TK z dnia 29 października 2010 r., sygn. P 34/08. Utrata mocy prawnej przepisu wyeliminowała uprawnienie spółdzielni do uzyskania własności nieruchomości na jego podstawie.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada, że każdy ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zastosowana w sytuacji, gdy oddalenie wniosku nastąpiło z przyczyn niezależnych od stron.

Pomocnicze

k.p.c. art. 520 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguła stosunkowego rozdzielania kosztów lub obciążenia nimi jednego uczestnika. Sąd może ją stosować, oceniając okoliczności sprawy, stopień zainteresowania uczestników i sprzeczność interesów. Nie można jej wykładać jako obowiązku bezwzględnego.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do rozpoznania zażalenia przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do rozpoznania zażalenia przez Sąd Najwyższy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oddalenie wniosku o zasiedzenie nastąpiło z powodu niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną, co jest okolicznością niezależną od stron. Nie zachodzi sprzeczność interesów między wnioskodawczynią a uczestniczką A. S., a jedynie różny stopień zainteresowania wynikiem postępowania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 520 § 2 k.p.c. przez Sąd Okręgowy poprzez niezastosowanie reguły stosunkowego rozdzielania kosztów i obciążenie wnioskodawczyni kosztami postępowania apelacyjnego.

Godne uwagi sformułowania

nie można wykładać jako obowiązku sądu bezwzględnego obciążenia uczestnika tymi kosztami zawsze gdy stopień zainteresowania uczestników wynikiem postępowania jest różny lub występuje sprzeczność interesów. Potrzebę zastosowania wynikającej z powołanego przepisu reguły Sąd poddaje ocenie z uwagi na okoliczności sprawy. Do okoliczności sprawy zaliczyć należy m.in. stopień ingerencji rozstrzygnięcia w sferę prawną uczestnika, a więc czy pomiędzy uczestnikami występuje jedynie różny stopień zainteresowania wynikiem postępowania czy też sprzeczność interesów. Skoro o treści rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji zadecydowała zmiana stanu prawnego, okoliczność od uczestników niezależna, za trafne poczytać należy stanowisko tego Sądu o braku podstawy do stosowania w zakresie kosztów postępowania art. 520 § 2 k.p.c.

Skład orzekający

Henryk Pietrzkowski

przewodniczący

Anna Kozłowska

sprawozdawca

Katarzyna Tyczka-Rote

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 520 § 1 i § 2 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania, gdy wynik sprawy zależy od zmiany stanu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oddalenia wniosku o zasiedzenie z powodu niekonstytucyjności przepisu, ale zasady dotyczące kosztów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kosztów postępowania w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zależy od czynników zewnętrznych, takich jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Jest to istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Kto płaci za błędy legislacji? Sąd Najwyższy o kosztach postępowania po wyroku TK.

0

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 150/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 2 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
 
w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej B. z siedzibą w P. 
przy uczestnictwie Gminy Miasto P., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P., K. Ś., 
A. S., K. Ś., H. Ś., B. S. i B. W. 
o stwierdzenie zasiedzenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 2 lutego 2012 r., 
zażalenia uczestniczki postępowania A. S.  
na orzeczenie o kosztach zawarte w pkt. II  
postanowienia Sądu Okręgowego  
z dnia 24 maja 2011 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Postanowieniem z dnia 15 października 2010 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że 
Spółdzielnia Mieszkaniowa B. z siedzibą w P. nabyła z dniem 30 lipca 2007 r. przez 
zasiedzenie, na podstawie art. 35 ust. 4¹ ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o 
spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.)  prawo 
własności dwóch bliżej opisanych w postanowieniu nieruchomości. Na skutek 
apelacji uczestników postępowania Miasta P., Skarbu Państwa – Prezydenta 
Miasta P. oraz A. S., Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r. zmienił 
zaskarżone 
postanowienie 
i 
wniosek 
oddalił, 
a kosztami 
postępowania 
apelacyjnego obciążył wnioskodawczynię i uczestników postępowania, w zakresie 
przez nich poniesionym. Sąd Okręgowy wskazał, że przyczyną oddalenia wniosku 
było stwierdzenie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego  z dnia 29 października 
2010 r., sygn. P 34/08 niekonstytucyjności art. 35 ust. 4¹ ustawy z dnia 15 grudnia 
2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Na skutek utraty mocy  przez ten przepis, 
wyeliminowane zostało uprawnienie spółdzielni mieszkaniowych do uzyskania na 
jego podstawie własności nieruchomości. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia  o 
kosztach postępowania Sąd Okręgowy powołał art. 520 § 1 k.p.c. wskazując na tę 
szczególną, niezależną od wnioskodawczyni i uczestników postępowania sytuację, 
która spowodowała oddalenie wniosku. 
Zażalenie na orzeczenie o kosztach postępowania złożyła uczestniczka A. 
S. Zarzucając naruszenie art. 520 §2 k.p.c.  domagała się zmiany postanowienia i 
zasądzenie od wnioskodawczyni na jej rzecz 5600 zł tytułem zwrotu kosztów 
postępowania apelacyjnego oraz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w 
tym kosztów zastępstwa procesowego.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest nieuzasadnione. 
Wyrażonej w art. 520 § 2 k.p.c. reguły stosunkowego rozdzielania  kosztów 
postępowania lub obciążenia nimi jednego uczestnika nie można wykładać jako 
obowiązku sądu bezwzględnego obciążenia uczestnika tymi kosztami zawsze gdy 
stopień zainteresowania uczestników wynikiem postępowania jest różny lub  
występuje sprzeczność interesów. Wskazuje na to formuła przepisu „sąd może’’. 

 
3 
Potrzebę zastosowania wynikającej z powołanego przepisu reguły Sąd poddaje 
ocenie z uwagi na okoliczności sprawy. Okoliczności sprawy niniejszej nie 
uzasadniały zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz skarżącej kosztów postępowania 
apelacyjnego. Do okoliczności sprawy zaliczyć należy m.in. stopień ingerencji 
rozstrzygnięcia w sferę prawną uczestnika, a więc czy pomiędzy uczestnikami 
występuje jedynie różny stopień zainteresowania wynikiem postępowania czy też 
sprzeczność interesów. Skarżąca w toku postępowania domagała się oddalenia 
wniosku. Takie jej stanowisko nie oznaczało, że między nią a wnioskodawcą 
występuje sprzeczność interesów. Sprzeczność interesów występowała pomiędzy 
wnioskodawczynią a właścicielami nieruchomości, której dotyczył wniosek, to jest 
Skarbem Państwa i  Miastem P. Skarżąca należała   do kręgu osób, które 
w postępowaniu administracyjnym zgłosiły (ostatecznie oddalone) żądanie zwrotu 
wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej w niniejszym postepowaniu w części 
przedmiot wniosku. Przyczyna zatem, dla  której skarżąca stała się uczestnikiem 
postępowania, uzasadniała wniosek o różnym jedynie stopniu zainteresowania 
wynikiem postępowania. Jako uczestnik postępowania skarżąca złożyła apelację od 
postanowienia Sądu pierwszej instancji czyniąc jej  wiodącym zarzutem zarzut 
stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu stanowiącego  podstawę prawną nabycia 
przez Spółdzielnię własności. Ten  zarzut, podniesiony również w apelacjach 
pozostałych uczestników postępowania, właścicieli nieruchomości, okazał się 
skuteczny. Do oddalenia wniosku doprowadziło zatem  wyeliminowanie z porządku 
prawnego, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przepisu art. 35 ust. 4¹ 
ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, stanowiącego 
podstawę prawną rozstrzygnięcia. Skoro o treści rozstrzygnięcia Sądu drugiej 
instancji zadecydowała zmiana stanu prawnego, okoliczność  od  uczestników 
niezależna, za trafne poczytać należy stanowisko tego Sądu o braku podstawy do 
stosowania w zakresie kosztów postępowania art. 520 § 2 k.p.c. 
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 
w związku z art. 39814 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI