II CZ 15/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o kosztach, uznając, że nie ujawniono szczególnie uzasadnionych okoliczności do odstąpienia od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J. M. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego, które zasądziło od niego kwotę 93 829 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. J. M. zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez niezastosowanie zasady słuszności w kosztach. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wskazując, że przepis art. 102 k.p.c. wymaga szczególnie uzasadnionych okoliczności, które nie zostały wykazane przez skarżącego, a sama perspektywa otrzymania wynagrodzenia nie stanowi takiej okoliczności.
Sąd Najwyższy w składzie sędziów Marty Romańskiej (przewodniczącej i sprawozdawcy), Ireny Gromskiej-Szuster i Wojciecha Katnera rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2012 r. zażalenie J. M. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od J. M. na rzecz A. S. kwotę 93 829 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. J. M. w zażaleniu zarzucił obrazę art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, argumentując, że ujawnione okoliczności uzasadniały odstąpienie od obciążenia go kosztami. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, wyjaśnił, że art. 102 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i wymaga szczególnie uzasadnionych okoliczności, które mogą wynikać zarówno z samego procesu, jak i z sytuacji życiowej czy majątkowej stron, ocenianych przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Sąd podkreślił, że stosowanie tego przepisu nie może być dowolne. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał istnienia takich wyjątkowych okoliczności, a jedynie perspektywa otrzymania wynagrodzenia w przyszłości nie jest wystarczająca do zastosowania art. 102 k.p.c. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie i zasądził od J. M. na rzecz A. S. kwotę 1.800 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie ujawniono szczególnie uzasadnionych okoliczności, które byłyby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym, wymagającym wykazania wyjątkowych okoliczności, które nie zostały przedstawione przez skarżącego. Sama perspektywa przyszłego zarobku nie stanowi wystarczającej podstawy do zastosowania tego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
A. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | skarżący/powód |
| J. M. | osoba_fizyczna | pozwany/skarżący w zażaleniu |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jego zastosowanie wymaga szczególnie uzasadnionych okoliczności, które nie mogą być dowolne i powinny być oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Okoliczności te mogą dotyczyć zarówno samego procesu, jak i sytuacji życiowej czy majątkowej stron.
Pomocnicze
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 122
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. § 6 § pkt 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. § 13 § ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącego szczególnie uzasadnionych okoliczności uzasadniających odstąpienie od obciążenia kosztami na podstawie art. 102 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 102 k.p.c. z uwagi na obrazę tego przepisu przez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Przepis wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Ustawodawca nie skonkretyzował w nim pojęcia „wypadek szczególnie uzasadniony”, pozostawiając tę kwalifikację sądowi, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy. Stosowanie tego przepisu mogło następować w sposób całkowicie dowolny. Odstąpienie od obciążenia strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi mogą uzasadniać zarówno fakty związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności. W niniejszej sprawie skarżący nie powołał się na takie okoliczności, które można by uznać za szczególnie wyjątkowe, uzasadniające zmianę zaskarżonego postanowienia przez sąd wyższej instancji. W takich kategoriach nie sposób jest potraktować perspektywy otrzymania wynagrodzenia w terminie 10 października 2011 r., bo skoro skarżący może podjąć pracę, to może też ponieść koszty postępowania.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący, sprawozdawca
Irena Gromska-Szuster
członek
Wojciech Katner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania, zwłaszcza w sprawach o uchylenie wyroku sądu polubownego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji art. 102 k.p.c., który jest przepisem dyskrecjonalnym sądu. Wymaga oceny indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady stosowania art. 102 k.p.c. dotyczącego kosztów postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jakie argumenty nie są wystarczające do odstąpienia od obciążenia kosztami.
“Kiedy sąd odstąpi od obciążenia Cię kosztami procesu? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice art. 102 k.p.c.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego: 93 829 PLN
koszty postępowania zażaleniowego: 1800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 15/12 POSTANOWIENIE Dnia 24 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner w sprawie ze skargi A. S. przeciwko J. M. o uchylenie wyroku sądu polubownego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 maja 2012 r., zażalenia pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 1 i 3 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 sierpnia 2011 r., 1) oddala zażalenie, 2) zasądza od J. M. na rzecz A. S. kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. 2 Uzasadnienie W wyroku z 24 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od J. M. - pozwanego w sprawie ze skargi A. S. o uchylenie wyroku sądu polubownego na rzecz powoda kwotę 93 829 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego rozstrzygające o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego J. M. zarzucił, że zapadło ono z obrazą art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, chociaż ujawnione w niej okoliczności uzasadniały odstąpienie od obciążenia go kosztami postępowania. Powód wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Ustawodawca nie skonkretyzował w nim pojęcia „wypadek szczególnie uzasadniony”, pozostawiając sądowi tę kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, nie publ.). Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania, wprowadzona w art. 102 k.p.c. stanowi zatem dyskrecjonalną kompetencję sądu rozpoznającego sprawę, nie oznacza to jednak, by stosowanie tego przepisu mogło następować w sposób całkowicie dowolny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 marca 2011 r., IV CZ 136/10, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, nie publ.). Odstąpienie od obciążenia strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi mogą uzasadniać zarówno fakty związane 3 z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Zatem przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że o nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy zasługujących na miano wyjątkowych (wyrok z 15 lipca 2004 r., V CK 648/03, nie publ.). Stwierdzenie, że dane okoliczności mają charakter „wypadków szczególnie uzasadnionych” następuje niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, nie publ.; z 13 października 2010 r., I CZ 100/10, nie publ.; z 19 stycznia 2011 r., V CZ 91/10, nie publ.; z 9 lutego 2011 r., V CZ 97/10, nie publ.). W niniejszej sprawie skarżący nie powołał się na takie okoliczności, które można by uznać za szczególnie wyjątkowe, uzasadniające zmianę zaskarżonego postanowienia przez sąd wyższej instancji (zob. m.in. postanowienia SN z 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, nie publ. i z 1 października 2010 r., I CZ 142/10, nie publ.). W takich kategoriach nie sposób jest potraktować perspektywy otrzymania wynagrodzenia w terminie 10 października 2011 r., bo skoro skarżący może podjąć pracę, to może też ponieść koszty postępowania. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu, a co do kosztów postępowania zażaleniowego – stosownie do art. 108 § 1, art. 98 § 1 i 3, art. 122 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 4, § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI