II CZ 148/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że sprawa o ustalenie prawa pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego ma charakter majątkowy, a wartość przedmiotu zaskarżenia była niższa niż wymagane 50.000 zł.
Powód zaskarżył postanowienie o odrzuceniu jego skargi kasacyjnej, zarzucając błędne utożsamienie prawa pierwszeństwa nabycia lokalu z prawem pierwokupu oraz błędne uznanie, że jego roszczenie ma charakter majątkowy. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną, uznając sprawę za majątkową z wartością przedmiotu zaskarżenia poniżej 50.000 zł. Sąd Najwyższy, mimo częściowo błędnego uzasadnienia Sądu Okręgowego co do charakteru prawnego, oddalił zażalenie, potwierdzając, że prawo pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego na zasadach preferencyjnych ma charakter majątkowy ze względu na przeważający interes ekonomiczny.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda T. P. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 17 lipca 2012 r., którym odrzucono skargę kasacyjną powoda od wyroku oddalającego apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Powództwo dotyczyło ustalenia prawa pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego przeciwko Wojskowym Zakładom Motoryzacyjnym Spółce Akcyjnej. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c., uznając sprawę za majątkową, w której wartość przedmiotu zaskarżenia (określoną przez powoda na 5.000 zł) nie przekraczała 50.000 zł. Sąd Okręgowy uznał, że prawo pierwszeństwa nabycia lokalu, wynikające z ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r., nie jest uprawnieniem osobistym o charakterze niemajątkowym, lecz wpływa na stosunki majątkowe i związane jest z interesem ekonomicznym powoda. Powód w zażaleniu zarzucił błędne utożsamienie prawa pierwszeństwa z prawem pierwokupu oraz błędne ustalenie majątkowego charakteru roszczenia, podkreślając, że jego żądanie dotyczy jedynie przywileju i nie stanowi roszczenia majątkowego. Sąd Najwyższy, choć przyznał rację powodowi co do odrębności prawa pierwszeństwa od prawa pierwokupu, uznał, że uchybienie to nie wpłynęło na prawidłowość odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy potwierdził, że o majątkowym lub niemajątkowym charakterze prawa decyduje jego bezpośredni wpływ na stosunki majątkowe stron, uwarunkowany obiektywnym interesem ekonomicznym. W przypadku żądania ustalenia prawa pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego na zasadach preferencyjnych, Sąd Najwyższy uznał, że przeważa interes ekonomiczny, podobnie jak w sprawach o wstąpienie w stosunek najmu czy ustalenie prawa do lokalu socjalnego. W związku z tym sprawę należało uznać za majątkową, a skargę kasacyjną za niedopuszczalną z uwagi na niską wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, postanawiając jak w sentencji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sprawa o ustalenie prawa pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego na zasadach preferencyjnych ma charakter majątkowy, ponieważ przeważa w niej interes ekonomiczny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że o majątkowym lub niemajątkowym charakterze prawa decyduje jego bezpośredni wpływ na stosunki majątkowe stron, uwarunkowany obiektywnym interesem ekonomicznym. W przypadku prawa pierwszeństwa nabycia lokalu, taki interes jest niewątpliwie obecny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala zażalenie
Strona wygrywająca
pozwany
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne Spółka Akcyjna w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 3986 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie skargi kasacyjnej w sprawach o prawo majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 50.000 zł.
k.p.c. art. 3982 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o prawo majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50.000 zł.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu zażalenia.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie zażalenia przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
Ustawa o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa art. 4 § ust. 1
Dotyczy prawa pierwszeństwa w nabyciu mieszkania.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wspomniana w kontekście odróżnienia prawa pierwszeństwa od prawa pierwokupu.
k.c. art. 596
Kodeks cywilny
Dotyczy prawa pierwokupu.
k.p.c. art. 379 § pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisów postępowania, jako zarzut powoda dotyczący niewłaściwości rzeczowej sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa o ustalenie prawa pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego ma charakter majątkowy ze względu na przeważający interes ekonomiczny. Wartość przedmiotu zaskarżenia była niższa niż wymagane 50.000 zł, co skutkuje niedopuszczalnością skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Prawo pierwszeństwa nabycia lokalu jest prawem osobistym o charakterze niemajątkowym. Żądanie powoda nie ma bezpośredniego wpływu na stosunki majątkowe stron. Niewłaściwość rzeczowa sądu i naruszenie art. 379 pkt 6 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
o majątkowym albo niemajątkowym charakterze prawa będącego przedmiotem sporu decyduje to, czy roszczenie bezpośrednio wpływa na stosunki majątkowe stron Sytuacja taka występuje wtedy, gdy roszczenie uwarunkowane jest interesem ekonomicznym, ujmowanym obiektywnie w sprawie, której przedmiotem jest żądanie ustalenia pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego na zasadach preferencyjnych, niewątpliwie przeważa interes ekonomiczny
Skład orzekający
Teresa Bielska-Sobkowicz
przewodniczący
Barbara Myszka
członek
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie majątkowego charakteru spraw dotyczących prawa pierwszeństwa nabycia lokali mieszkalnych na zasadach preferencyjnych oraz dopuszczalności skargi kasacyjnej w zależności od wartości przedmiotu sporu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą z 2000 r. i prawem pierwszeństwa nabycia lokalu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię rozróżnienia między prawem majątkowym a niemajątkowym w kontekście dopuszczalności skargi kasacyjnej, co jest ważne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy prawo do mieszkania to majątek? Sąd Najwyższy rozstrzyga o charakterze prawnym roszczenia.”
Dane finansowe
WPS: 5000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 148/12 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. P. przeciwko Wojskowym Zakładom Motoryzacyjnym Spółce Akcyjnej w P. o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 grudnia 2012 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 17 lipca 2012 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 r., Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną powoda T. P., wniesioną od wyroku tego Sądu z dnia 3 kwietnia 2012 r., oddalającego apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2011 r., którym oddalone zostało powództwo skierowane przeciwko Wojskowym Zakładom Motoryzacyjnym Spółce Akcyjnej z siedzibą w P. o ustalenie prawa pierwszeństwa nabycia bliżej określonego lokalu mieszkalnego. Sąd Okręgowy przyjął, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 w zw. z 3982 § 1 k.p.c., albowiem sprawa niniejsza kwalifikuje się jako sprawa o prawo majątkowe, w której wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 50.000 zł. W toku postępowania powód określał wartość przedmiotu sprawy na kwotę 5.000 zł. Wbrew twierdzeniom powoda Sąd Okręgowy uznał, że prawo pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego, przysługujące na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 24 ze zm.), nie stanowi uprawnienia osobistego o charakterze niemajątkowym. Ustalenie tego prawa wpływa bowiem na stosunki majątkowe stron i związane jest z interesem ekonomicznym powoda, skoro dotyczy prawa pierwokupu, będącego uprawnieniem o charakterze majątkowym. Natomiast niepieniężny charakter żądania powoda nie może być decydujący. Postanowienie odrzucające skargę kasacyjną powód zaskarżył zażaleniem, zarzucając błędne utożsamienie prawa pierwszeństwa, o którym mowa w art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r., z prawem pierwokupu, przewidzianym w art. 596 k.c. oraz błędne ustalenie, jakoby roszczenie powoda miało bezpośredni wpływ na stosunki majątkowe stron. W uzasadnieniu powód podniósł, że jego żądanie dotyczy jedynie przywileju pierwszeństwa nabycia lokalu w przypadku przeznaczenia go do sprzedaży oraz że względem pozwanego nie przysługuje mu żadne roszczenie majątkowe, w szczególności roszczenie 3 o zawarcie umowy sprzedaży lokalu na warunkach preferencyjnych. Na obecnym etapie żądanie powoda nie jest skierowane bezpośrednio na zaspokojenie interesu ekonomicznego. Wspomniane pierwszeństwo jest prawem osobistym, przypisanym do określonej osoby i nie podlega dziedziczeniu. Z tych względów ma charakter niemajątkowy, czego konsekwencją jest niewłaściwość rzeczowa sądu w postępowaniu rozpoznawczym i naruszenie art. 379 pkt 6 k.p.c. Z tych przyczyn powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie wskazuje się w zażaleniu, że Sąd Okręgowy nieprawidłowo utożsamił prawo pierwokupu z przewidzianym w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. prawem pierwszeństwa w nabyciu mieszkania w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) na preferencyjnych zasadach. Są to bowiem odrębne instytucje, z którymi wiążą się odmienne skutki prawne (por. uchwała SN z dnia 21 lutego 1995 r., III CZP 161/94, OSNC 1995/5/71; wyrok SN z dnia 20 stycznia 1998 r., I CKN 368/97, OSNC 1998/9/143; wyrok SN z dnia 25 marca 2004 r., II CK 268/2003, niepubl.; wyrok SN z dnia 11 maja 2005 r., III CK 562/2004, Rejent 2005/10/178; uchwała SN z dnia 21 grudnia 2006 r., III CZP 121/06, OSNC 2007/10/149; wyrok SN z dnia 7 maja 2010 r., III CSK 246/2009, OSNC 2011/A/5). Niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na prawidłowość odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej przez powoda. Sąd Okręgowy trafnie bowiem przyjął, że o majątkowym albo niemajątkowym charakterze prawa będącego przedmiotem sporu decyduje to, czy roszczenie bezpośrednio wpływa na stosunki majątkowe stron (por. postanowienie SN z dnia 11 lipca 2001 r., IV CZ 108/01, niepubl.; postanowienie SN z dnia 8 listopada 2001 r., III CKN 568/01, niepubl.; postanowienie SN z dnia 8 grudnia 2005 r., II CZ 110/05, niepubl.; wyrok SN z dnia 9 lipca 2009 r., II PK 240/08, niepubl.). Sytuacja taka występuje wtedy, gdy roszczenie uwarunkowane jest interesem ekonomicznym, ujmowanym obiektywnie (por. postanowienie SN z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 9/12, OSNC 2012/7-8/99; uzasadnienie uchwały 7 sędziów SN z dnia 10 maja 2011 r., III CZP 126/10, OSNC 4 2011/11/117). W sprawie, której przedmiotem jest żądanie ustalenia pierwszeństwa nabycia lokalu mieszkalnego na zasadach preferencyjnych, niewątpliwie przeważa interes ekonomiczny, podobnie jak w przypadku ustalenia wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego (por. postanowienie SN z dnia 11 lipca 2001 r., IV CZ 108/01, niepubl.; postanowienie SN z dnia 26 września 2002 r., III CZ 82/02, niepubl.) czy ustalenia prawa do lokalu socjalnego (por. postanowienie SN z dnia 8 stycznia 2009 r., I CZ 112/08; postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CZ 107/00, niepubl.; postanowienie SN z dnia 16 kwietnia 1997 r., II CZ 49/97, OSNC 1997/11/169). Niniejszą sprawę należało więc uznać za sprawę o prawo majątkowe, w której zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50.000 zł. Już tylko na marginesie należy wskazać, że kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu z zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną nie może być objęta kwestia nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji (por. postanowienie SN z dnia 11 maja 2001 r., III CZ 28/01, OSNC 2002/1/12), stąd związany z tym zarzut żalącego nie mógł być skuteczny. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, uznając, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI