II CZ 146/11

Sygn. akt II CZ 146/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 18 stycznia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie ze skargi Ryszarda P. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem  
Sądu Apelacyjnego  
z dnia 28 stycznia 2010 r.,  
w sprawie z powództwa Ryszarda P. 
przeciwko Józefowi B. i Tomaszowi B. 
o ustalenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 18 stycznia 2012 r., 
zażalenia powoda (skarżącego) 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 28 kwietnia 2011 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i  rozstrzygnięcia o 
kosztach postępowania zażaleniowego. 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny 
odrzucił wniesioną przez powoda Ryszarda P. skargę o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w  sprawie sygn. akt 
[…]. Sąd uznał, że z treści skargi nie można w  sposób jednoznaczny wywieść, czy 
podstawą skargi jest podrobienie czy też przerobienie podpisu pod aktem 
notarialnym, czy też inna „różnica” między oryginałem aktu a jego odpisem. 
Stwierdzono, że skarżący nie wskazał żadnego dowodu stanowiącego „nowości” w 
rozumieniu przepisów k.p.c., poza twierdzeniem, że oryginał dokumentu wygląda 
inaczej, niż jego odpis. Wskazano także na brak uprawdopodobnienia okoliczności 
okazania mu oryginału dokumentu. W zażaleniu skarżący wnosił o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia, natomiast w  uzupełnieniu zażalenia wnosił o 
uchylenie zaskarżonego postanowienia w  całości i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zagadnienie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania wiąże się 
z  dopuszczalnością 
jej 
merytorycznego 
rozpoznania, 
natomiast 
ocena 
dopuszczalności wznowienia jest wyrazem oceny zasadności skargi. Na etapie 
badania dopuszczalności skargi sąd ocenia, czy skarga jest oparta na ustawowej 
podstawie. Sąd musi mieć możliwość porównania podstawy przytoczonej 
w  skardze z wzorcem ustawowym i ustalenia, czy podane przez skarżącego 
twierdzenia podpadają pod którąkolwiek z podstaw wskazanych w ustawie. Ocena 
ta nie może odnosić się do ustalenia, czy twierdzenia skarżącego są prawdziwe 
i  czy uzasadniają wznowienie postępowania. 
Zgodnie z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. przyczyną wznowienia postępowania 
może być oparcie wydanego wyroku na dokumencie podrobionym lub 
przerobionym. Oparcie wyroku na takich dokumentach pozbawia wówczas wyrok 
podstawy. Ponadto zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia 
postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub 
środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona 

 
3 
nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wykrycie oznacza dowiedzenie 
się o istnieniu okoliczności faktycznych lub dowodów w zakresie umożliwiającym 
powołanie się na nie. Możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest 
ograniczona wyłącznie do tych okoliczności faktycznych i tych środków 
dowodowych, które istniały w trakcie postępowania zakończonego zaskarżonym 
wyrokiem (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 
21  lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969, nr 12, poz. 208, a także 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05, 
niepubl. i z dnia 7 marca 2007 r., II CZ 5/07, niepubl.). W judykaturze ukształtowany 
jest pogląd, że wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub dowodów 
w  rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy tylko takich faktów i środków dowodowych, 
które 
poza 
przesłanką 
ich 
nieujawnienia 
w 
postępowaniu 
prawomocnie 
zakończonym powinny być dla strony „nieujawnialne” czyli dla strony nieznane i dla 
niej niedostępne. Fakty ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała 
możliwość dostępu do nich nie są objęte hipotezą tego przepisu. Niemożność 
skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych okoliczności faktycznych 
lub środków dowodowych nie zachodzi, gdy istniała obiektywna możliwość 
powołania ich w tym postępowaniu, a na skutek przyczyn leżących po stronie 
skarżącego tego nie uczynił. Ocena działalności strony mającej na celu zbieranie 
materiału dowodowego, z perspektywy oceny spełnienia przesłanki z art. 403 § 2 
k.p.c., powinna uwzględniać obiektywne możliwości gromadzenia środków 
dowodowych. Niewiedza o środkach dowodowych powinna wynikać z przyczyn 
obiektywnych, niezależnych od strony, a nie z zaniechania działania w trakcie 
postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., 
III  CZP 134/04, LEX nr 151652, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
12  września 2007 r., I CZ 105/07, niepubl.). 
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dla uznania, czy skarga 
opiera się na ustawowej podstawie wznowienia nie jest wystarczające samo 
sformułowanie podstawy w taki sposób, by odpowiadało ono treści przepisów 
określających podstawę wznowienia. Skarżący stwierdził jednak w skardze 
w  sposób jednoznaczny, że podstawą wznowienia jest art. 403 k.p.c. Wskazał na 
wykrycie faktu, iż Teresa M. nie podpisała aktu notarialnego z dnia 14 lipca 2003 r., 

 
4 
zaś notariusz poświadczyła nieprawdę na wypisach tego dokumentu. Powyższe ma 
dowodzić, iż umowa sprzedaży, jak również późniejsza sporządzona przez 
pozwanych umowa darowizny jest nieważna. Skarżący wskazał, że o  dowodach 
dowiedział się w trakcie rozmowy z policjantem, który jakoby okazał skarżącemu 
oryginał, zaś „oryginał jest zupełnie inny, niż jego odpisy poświadczające nieprawdę 
sporządzone przez Notariusz Janinę K.”. Badanie, czy skarżący mógł obiektywnie 
zapoznać się i wykorzystać poszczególne środki dowodowe powinno uwzględniać 
okoliczności i charakter sprawy. Argumentacja skarżącego jest wprawdzie 
lakoniczna, lecz zmierza do wykazania istnienia podstawy do wznowienia 
postępowania. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że skarżący sporządził skargę 
osobiście, bez udziału zawodowego pełnomocnika. 
Nawet uznanie przez Sąd Apelacyjny, że oznaczenie przez skarżącego 
nowych okoliczności faktycznych nie zostało uprawdopodobnione, nie daje 
podstawy do odrzucenia skargi a limine jako niedopuszczalnej. Jeżeli w ocenie 
Sądu, treść pisma nie pozwala dokonać kontroli oceny dopuszczalności skargi 
o  wznowienie postępowania w sprawie, to powinien wezwać stronę do 
uzupełnienia skargi. Podniesiony w zażaleniu zarzut braku wezwania powoda do 
uzupełnienia skargi jest trafny, gdyż przepis art. 410 § 2 k.p.c. ma zastosowanie 
wtedy, gdy okoliczności przytoczone w skardze są niewystarczające do 
stwierdzenia, że jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Nie miał by on 
zastosowania jedynie w sytuacji, w której skarga oparta by była na okolicznościach, 
które nie stanowią podstawy wznowienia. 
Z powyższych względów Sąd powinien był skorzystać z art. 410 § 2 k.p.c. 
zaś kwestię dopuszczalności skargi oceniać według kryterium istnienia ustawowej 
podstawy wznowienia postępowania (por. postanowienie SN z dnia 20 października 
2004 r., IV CZ 145/04, niepubl.). 
Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu (art. 3941 § 2 w zw. z art. 
39815 k.p.c.).