II CZ 140/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu zażalenia pełnomocnika z urzędu na postanowienie o odmowie przyznania mu wynagrodzenia, uznając istnienie luki prawnej i dopuszczając analogię z ustawy.
Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu na postanowienie o oddaleniu wniosku o wynagrodzenie za pomoc prawną. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. i Konstytucji, uznał, że brak jest wyraźnej podstawy prawnej do zaskarżenia takiego postanowienia, co prowadzi do luki prawnej. W celu zapewnienia zgodności ze standardem konstytucyjnym, Sąd Najwyższy zastosował analogię z ustawy, uchylając zaskarżone postanowienie.
Sprawa dotyczyła zażalenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu na postanowienie Sądu Okręgowego, które oddaliło jego wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Sąd Okręgowy odrzucił to zażalenie. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę, zauważył, że literalna wykładnia art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. mogłaby prowadzić do wniosku o niedopuszczalności takiego zażalenia do Sądu Najwyższego. Jednakże, sąd drugiej instancji orzekał po raz pierwszy o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a odrzucenie zażalenia prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa o wynagrodzenie pełnomocnika byłaby rozpoznana tylko przez jedną instancję, co stałoby w sprzeczności z art. 78 Konstytucji. Sąd Najwyższy podkreślił, że wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu nie jest kosztem sądowym, a brak wyraźnej możliwości zaskarżenia postanowienia w tym zakresie stanowi lukę prawną. Aby wypełnić tę lukę i pozostać w zgodzie ze standardem konstytucyjnym, sąd zastosował analogię z ustawy, odwołując się do art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, w drodze analogii z ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak wyraźnej podstawy prawnej do zaskarżenia postanowienia o odmowie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu stanowi lukę prawną. Aby zapewnić zgodność z art. 78 Konstytucji, sąd zastosował analogię z ustawy, dopuszczając zaskarżenie takiego postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
pełnomocnik powoda
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| PGE Dystrybucja Spółka Akcyjna z siedzibą w L. | spółka | pozwany |
| pełnomocnik powoda (ustanowiony z urzędu) | inne | pełnomocnik |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 394 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany w drodze analogii do zaskarżenia postanowienia o odmowie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 3941 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Literalna wykładnia mogłaby prowadzić do wniosku o niedopuszczalności zażalenia.
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady prawa do sądu i dwuinstancyjności postępowania w przypadku braku możliwości zaskarżenia postanowienia.
k.p.c. art. 39815 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia postanowienia.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia postanowienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie luki prawnej w zakresie zaskarżalności postanowienia o odmowie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Konieczność zapewnienia zgodności z art. 78 Konstytucji (prawo do sądu, dwuinstancyjność). Możliwość zastosowania analogii z ustawy w celu wypełnienia luki prawnej.
Odrzucone argumenty
Literalna wykładnia art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. wskazująca na niedopuszczalność zażalenia.
Godne uwagi sformułowania
Stosując tylko literalną wykładnię art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. (...) można (...) uznać, że niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego... Odrzucenie zażalenia (...) prowadziłoby do sytuacji, gdy sprawa o wynagrodzenie przez Skarb Państwa pełnomocnika z urzędu, byłaby wbrew temu co wynika z art. 78 Konstytucji, rozpoznana, bez wyraźnej podstawy prawnej, tylko przez jedną instancję. brak wyraźnego przyznania możliwości zaskarżenia postanowienia o przyznaniu pomocy prawnej udzielonej z urzędu stanowi lukę prawną, którą aby pozostać w zgodzie ze standardem konstytucyjnym, należy wypełnić. uzasadnione jest zastosowanie w drodze analogiae legis przepisu przewidującego w podobnej sytuacji zażalenie
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zaskarżenia postanowień w sytuacjach nieuregulowanych wprost przez prawo, w szczególności w kontekście kosztów pomocy prawnej z urzędu, poprzez analogię z ustawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu i stosowania analogii z ustawy w postępowaniu cywilnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy wypełnia luki prawne, aby zapewnić zgodność z Konstytucją, co jest interesujące dla prawników zajmujących się kosztami zastępstwa procesowego i prawem procesowym.
“Sąd Najwyższy: Luka prawna w wynagrodzeniach pełnomocników z urzędu? Rozstrzygnięcie przez analogię!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 140/12 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa M. W. przeciwko PGE Dystrybucja Spółce Akcyjnej z siedzibą w L. o odszkodowanie i zadośćuczynienie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2012 r., zażalenia pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 16 kwietnia 2012 r., uchyla zaskarżone postanowienie. 2 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie, wniesione przez adwokata J. T. – pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla M. W., na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 22 marca 2012 r., w którym Sąd ten oddalił wniosek pełnomocnika o przyznanie mu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenia art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c., skarżący wniósł o „zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyjęcie do rozpoznania jego zażalenia na postanowienie z dnia 22 marca 2012 r.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Stosując tylko literalną wykładnię art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 2 maja 2012 r.) można, tak jak to zrobił Sąd Okręgowy, uznać, że niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji rozstrzygające o wniosku pełnomocnika o przyznaniu mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z drugiej strony należy zauważyć, że postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. Sąd Okręgowy orzekał po raz pierwszy o kosztach udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Odrzucenie zażalenia na to postanowienie złożone do Sądu Najwyższego, prowadziłoby do sytuacji, gdy sprawa o wynagrodzenie przez Skarb Państwa pełnomocnika z urzędu, byłaby wbrew temu co wynika z art. 78 Konstytucji, rozpoznana, bez wyraźnej podstawy prawnej, tylko przez jedną instancję. Należy także wskazać, że przyznawane od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu nie może być zaliczone do kosztów sądowych. W tej sytuacji brak wyraźnego przyznania możliwości zaskarżenia postanowienia o przyznaniu pomocy prawnej udzielonej z urzędu stanowi lukę prawną, którą aby pozostać w zgodzie ze standardem konstytucyjnym, należy wypełnić. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jeżeli argumenty ważące na dopuszczeniu przez ustawodawcę zaskarżalności określonego postanowienia mogą być skutecznie podniesione w odniesieniu do postanowienia, na które 3 zażalenia nie przewidziano, uzasadnione jest zastosowanie w drodze analogiae legis przepisu przewidującego w podobnej sytuacji zażalenie (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1965 r. I CZ 101/65, OSNCP 1966, nr 10, poz. 169 oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1988 r., III CZP 95/88, OSNCP 1989, nr 12, poz. 203, z dnia 22 stycznia 1998 r., III CZP 69/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 111, z dnia 24 września 2003 r., III CZP 58/03, OSNC 2004, nr 11, poz. 173, z dnia 28 sierpnia 2008 r., III CZP 65/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 112, z dnia 20 listopada 2008 r., III CZP 111/08, OSNC 2009, nr 10, poz. 138 i uchwała z dnia 20 maja 2011, III CZP 14/11, OSNC 2012/1/2). Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że dopuszczalne jest przyjęcie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy istnieje luka w prawie, która może zostać wypełniona przez odwołanie się do instytucji analogii z ustawy. Wobec tego można zastosować art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. w drodze analogii i opowiedzieć się wyjątkowo za dopuszczalnością zaskarżenia przez pełnomocnika z urzędu postanowienia sądu w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji swojego postanowienia (art. 39815 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI