II CZ 139/05

Sygn. akt II CZ 139/05 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 lutego 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
 
 
w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa […] 
przeciwko Gminie T. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 23 lutego 2006 r., 
zażalenia strony pozwanej  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 8 listopada 2005 r.,  
 
1. oddala zażalenie, 
2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3600 zł 
(trzy  tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 

 
 
2 
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
kasacyjną pozwanej Gminy T. od wyroku tego Sądu z dnia 23 czerwca 2005 r., 
stwierdzając, że pozwana pomimo wezwania nie uiściła opłaty należnej od 
wniesionej skargi (art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr  9, poz. 88 ze zm. 
– dalej: „u.k.s.c.”). Pozwana podnosiła wprawdzie, że ze względu na treść art. 8 ust. 
2 u.k.s.c. nie miała obowiązku uiszczania opłat sądowych, jednak zapatrywanie to – 
stwierdził Sąd Apelacyjny – nie może być uznane za trafne. W myśl powołanego 
przepisu, gmina nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych, z wyjątkiem spraw 
dotyczących prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz spraw w 
postępowaniu wieczystoksięgowym. W  niniejszej sprawie spór zrodził się na tle 
zawartej przez strony umowy o  wykonanie kanalizacji deszczowej. Wykonanie 
takiej kanalizacji, choć należy do zadań własnych gminy i ma charakter 
przedsięwzięcia jednorazowego, jest – zdaniem Sądu Apelacyjnego – przejawem 
działalności gospodarczej w rozumieniu powoływanego przez pozwaną art. 8 ust. 2 
u.k.s.c. 
W 
zażaleniu 
pozwana 
zarzuciła 
Sądowi 
Apelacyjnemu 
dokonanie 
niedopuszczalnej, rozszerzającej wykładni pojęcia prowadzenia działalności 
gospodarczej. Podkreśliła, że nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie 
budownictwa, że spór między stronami zrodził się w związku z udzieleniem przez 
nią zamówienia publicznego, i wreszcie, że nie można mylić występowania 
w  charakterze inwestora z prowadzeniem działalności gospodarczej. Udzielając 
zamówienia na wykonanie instalacji deszczowej, pozwana wykonywała bowiem 
obowiązki wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. 
o  samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.; 
następnie: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej: „ustawa o samorządzie 
gminnym”). W konkluzji żaląca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 8 ust. 2 u.k.s.c., gmina, związek międzygminny, powiat, 
związek powiatów oraz samorząd województwa nie mają obowiązku uiszczania 
opłat sądowych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez nie działalności 
gospodarczej oraz spraw w postępowaniu wieczystoksięgowym. 

 
 
3 
 
Jak wyjaśniał już Sąd Najwyższy, przy wykładni pojęcia „działalność 
gospodarcza”, użytego w art. 8 ust. 2 u.k.s.c. w kontekście działalności gminy, 
trzeba mieć na uwadze całokształt regulacji dotyczącej gminy jako jednostki 
samorządu terytorialnego, do której należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb 
wspólnoty (art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), i która w celu realizacji 
zadań o charakterze użyteczności publicznej może prowadzić działalność 
gospodarczą (art. 9 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Zadaniami 
użyteczności publicznej są natomiast zadania własne gminy określone w art. 7 ust. 
1 , których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb 
ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych (art. 9 ust. 4 ustawy 
o samorządzie gminnym). Uznania, że sprawa dotyczy działalności gospodarczej 
prowadzonej przez gminę w rozumieniu art. 8 ust. 2 u.k.s.c. nie wyklucza zatem 
okoliczność, że działalność, której dotyczy sprawa, wynika z zadań własnych 
gminy, a jej celem jest zaspokojenie zbiorowych zadań wspólnoty w zakresie zadań 
wymienionych w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zadania własne 
gminy mogą być bowiem realizowane przez podejmowanie zarówno działalności 
„niegospodarczej”, jak i działalności mającej charakter gospodarczej. Ograniczenie 
co do prowadzenia przez gminę działalności gospodarczej przewidziane w art. 9 
ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy bowiem tylko prowadzenia takiej 
działalności w zakresie wykraczającym poza zadania o charakterze użyteczności 
publicznej (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1996 r., 
III  CZP 110/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 17, postanowienie Sądu Najwyższego 
z  dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 756/00, niepubl.). 
 
Skład orzekający Sądu Najwyższego w pełni podziela to stanowisko oraz 
argumentację przytaczaną dla jego uzasadnienia. Podnoszona przez żalącą 
okoliczność, że spór powstał na tle umowy zawartej przez nią w celu wykonania 
zadań własnych, polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty 
w  zakresie 
zaopatrzenia 
w 
wodę 
i 
kanalizacji, 
nie 
przesadza 
zatem 
o  „niegospodarczym” charakterze prowadzonej działalności. O tym, czy sprawa 
dotyczy działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 2 u.k.s.c. decyduje 
bowiem jedynie przedmiot tej działalności. Na gruncie przepisów ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych o „niegospodarczej” działalności gminy można 

 
 
4 
natomiast mówić w zasadzie tylko w kategoriach, jakie zostały wymienione 
w  przepisie art. 9 ust. 1 u.k.s.c., upoważniającym Ministra Sprawiedliwości 
do  zwolnienia organizacji społecznych od obowiązku uiszczania opłat sądowych. 
W  przepisie tym chodzi natomiast o działalność  społeczną, naukową, oświatową, 
kulturalną, dobroczynną, z zakresu opieki społecznej oraz samopomocową 
(zob.  uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1996 r., III CZP 110/96, 
OSNC 1997, nr 2, poz. 17, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 
2001 r., V  CKN 756/00, niepubl.). 
 
Konkludując 
trzeba 
stwierdzić, 
iż 
Sąd 
Apelacyjny 
trafnie 
przyjął, 
że  w  niniejszej sprawie żaląca nie była zwolniona na podstawie art. 8 ust. 2 
u.k.s.c. z  obowiązku uiszczenia opłat sądowych. 
 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. 
w  związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych 
podstaw, postanawiając o kosztach postępowania zażaleniowego po myśli art. 98 
§  1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 i art. 39921 k.p.c. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jz