II CZ 127/12

Sygn. akt II CZ 127/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 22 listopada 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Maria Szulc 
 
w sprawie z powództwa A. K. 
przeciwko  Powszechnemu  Zakładowi  Ubezpieczeń  Spółce  Akcyjnej  
z siedzibą w W. i Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu  
w Z. 
o zapłatę kwoty 15764 zł, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 22 listopada 2012 r., 
zażalenia powódki na postanowienie o kosztach  
zawarte w pkt. III wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 23 kwietnia 2012 r.,  
 
zmienia rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt. III 
zaskarżonego wyroku w ten sposób, że nie obciąża powódki 
kosztami zastępstwa procesowego w instancji apelacyjnej; 
zasądza od pozwanego na rzecz powódki 300 zł zwrotu kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2012 r. na skutek apelacji 
pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 31 maja 2011 r. zmienił 
zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od  Powszechnego Zakładu 
Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i Wojewódzkiego Szpitala 
Specjalistycznego w Z. na rzecz powódki A. K. kwotę 2103 zł wraz z ustawowymi 
odsetkami od dnia 28 czerwca 2008 r. z zastrzeżeniem, że zapłata przez jednego 
z pozwanych zwalnia drugiego, oddalił powództwo w pozostałej części, nie obciążył 
powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu od oddalonej części powództwa, 
nakazał pobrać od Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą 
w W. i Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Z. solidarnie na rzecz Skarbu 
Państwa - Sądu Rejonowego kwotę 203, 36 zł z tytułu częściowego zwrotu 
nieuiszczonych kosztów sądowych (punk I wyroku), oddalił apelacje w pozostałej 
części (punkt II wyroku), zasądził od A. K. na rzecz Powszechnego Zakładu 
Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i Wojewódzkiego Szpitala 
Specjalistycznego w Z. kwoty po 1527,06 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania 
apelacyjnego (punkt III wyroku). 
Powyższe postanowienie Sądu Okręgowego w części dotyczącej kosztów 
postępowania zawarte w punkcie III wyroku zaskarżyła zażaleniem strona 
powodowa. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 98 k.p.c. 
poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy  w okolicznościach sprawy istniał 
szczególnie uzasadniony wypadek przewidziany przez art. 102 k.p.c., wniosła 
o zmianę, ewentualnie uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie zasądzenia 
kosztów i nieobciążanie powódki obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania 
apelacyjnego po 1527,06 zł na rzecz Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki 
Akcyjnej z siedzibą w W. i Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Z. oraz 
zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w 
tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

 
3 
Zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę 
obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne 
do  celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.). 
Tylko  w  wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony 
przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami 
(art.  102 k.p.c.). Przepis art. 102 k.p.c. jako szczególny nie podlega wykładni 
rozszerzającej.  
Do okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. należą 
zarówno fakty związane z  samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące 
sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane 
z  uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, Lex nr 949023). 
Ocena,  czy  zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym stanowi 
art.  102 k.p.c., ma charakter dyskrecjonalny i należy do sądu orzekającego 
w sprawie.    
Ocena taka nie może być jednak dowolna i powinna być przeprowadzona 
w każdej sprawie, której okoliczności wskazują, że wypadek taki może zachodzić. 
Sama okoliczność, że powódka ze względu na swoją sytuację życiową 
korzystała ze zwolnienia od kosztów sądowych związanych z przeprowadzeniem 
dowodów z opinii biegłych nie jest wystarczająca do zastosowania w art. 102 k.p.c., 
powinna 
jednak 
stanowić 
przyczynek 
do 
rozważań, 
czy 
nie 
zachodzi 
ów „szczególny wypadek”, o jakim mowa w powołanym przepisie.  
Jeśli się zaś porówna wysokość miesięcznych zarobków skarżącej (894,15 zł 
netto), z wysokością zasądzonych kosztów procesu (3054,12 zł), to trzeba 
w wątpliwość poddać twierdzenie o możliwości oszczędzenia na potrzeby procesu 
tak dużej sumy. 
Niezależnie od tego nie można pominąć okoliczności, że dla zastosowania 
art. 102 k.p.c. mają znaczenie także inne okoliczności nie odnoszące się do sytuacji 
majątkowej strony, w tym dotyczące przedmiotu sprawy. Z tego punktu widzenia 
należy wskazać, że jak wynika z opinii biegłego z zakresu chorób zakaźnych, 
zakażenie które dotknęło powódkę miało charakter szpitalny. Na kwestię tę zwrócił 

 
4 
uwagę Sąd Okręgowy w swoim uzasadnieniu podnosząc, że obowiązek 
zapewnienia pacjentowi bezpieczeństwa pobytu w szpitalu polega m.in. 
na niedopuszczeniu zainfekowania go inną chorobą. Uchybienie temu obowiązkowi 
świadczy o  zaniedbaniach w zakresie utrzymania czystości. Zaniedbania takie 
z kolei uznaje się za winę organizacyjną placówki leczniczej (por. np. orzeczenia 
Sądu Najwyższego: z dnia 29 grudnia 1969 r., II CR 551/69, OSPiKA 1970, nr 11, 
poz. 224; z dnia 7 stycznia 1998 r., II CKN 703/97 nie publ.; z dnia 27 lutego 
1998  r., II CKN 625/97 nie publ.; z dnia 10 lipca 1998 r., I CKN 786/97 nie publ. 
z dnia 13 lutego 2002 r. IV CKN 569/00 niepubl.). 
Okoliczności rozpoznawanej sprawy przemawiają zatem za przyjęciem, 
że  zaistniały wypadki szczególnie uzasadnione, łączące się z charakterem 
dochodzonego przez powódkę, istotnego dla niej roszczenia, związanego 
z przekonaniem, że należy jej się rekompensata. Roszczenie dochodzone przez 
powódkę jest trudne do jednoznacznego wyliczenia i żądania powódki, bynajmniej 
nie rażąco wygórowane, w jej subiektywnym przekonaniu mogły być uzasadnione. 
Sąd Najwyższy uznał, że ocena tych wypadków przez pryzmat zasad współżycia 
społecznego wskazuje, że adekwatnym i słusznym było nieobciążanie powódki 
kosztami postępowania apelacyjnego.  
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3941 
w  związku z art. 39815 i art. 98 § 1 k.p.c.