II CZ 124/12

Sygn. akt II CZ 124/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 7 marca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Anna Kozłowska 
SSA Monika Koba 
 
w sprawie z powództwa A. M. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego  
P.  
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 marca 2013 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach 
zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 16 grudnia 2011 r.,  
 
1. 
zmienia 
zaskarżone 
postanowienie 
w 
ten 
sposób, 
że zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - 
Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1800 zł 
(tysiąc 
osiemset 
złotych) 
tytułem 
zwrotu 
kosztów 
zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym; 
2. 
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa kwotę 300 zł (trzysta złotych) 
tytułem 
zwrotu 
kosztów 
zastępstwa 
procesowego 
w postępowaniu zażaleniowym. 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w punkcie II wyroku z dnia 
16 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w P. odstąpił od obciążenia powoda A. M. 
kosztami postępowania apelacyjnego, wskazując, że powód działał w zaufaniu do 
poglądu wyrażonego przez Sąd Rejonowy – P., orzekającego w podobnym stanie 
faktycznym w innej sprawie, w której Sądy obu instancji podzieliły pogląd prawny 
prezentowany przez powoda. 
W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 98 §1 i 3 w związku z art. 99 
k.p.c. przez niezasądzenie kosztów 
zastępstwa procesowego od strony 
przegrywającej  oraz art. 102 k.p.c. przez przyjęcie, że działanie powoda 
w zaufaniu do poglądu sądu rejonowego wyrażonego w innej, niepowiązanej 
ze  sprawą niniejszą sprawie stanowi podstawę do nieobciążania strony 
przegrywającej 
kosztami 
postępowania, 
dodatkowo 
z 
pominięciem 
faktu, 
że późniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego wyraźnie wskazywało, iż roszczenie 
powoda jest niezasadne.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie  jest uzasadnione. 
Powołany przez Sąd Okręgowy, jako podstawa nieobciążenia strony 
przegrywającej sprawę kosztami postępowania apelacyjnego, przepis art. 102 
k.p.c. pozwala w przypadkach szczególnie uzasadnionych zasądzić od strony 
przegrywającej tylko część kosztów lub nie obciążać jej kosztami w ogóle. 
Jest  to przepis o charakterze wyjątkowym, wskazujący przesłanki odstąpienia od 
zasady ponoszenia przez stronę odpowiedzialności za wynik procesu przewidzianej 
w art. 98 k.p.c., zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest 
zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia 
praw i  celowej obrony. Jako przepis wyjątkowy, art. 102 k.p.c. musi być wykładany 
ściśle, co oznacza, że jedynie rzeczywiście wyjątkowe, szczególne okoliczności 
pozwalają na zastosowanie w sprawie zasady słuszności i nieobciążenie strony 
przegrywającej kosztami procesu, gdyż obciążenie strony w takiej sytuacji kosztami 
godziłoby w poczucie sprawiedliwości. 

 
3 
Skarżący słusznie zarzuca, że okoliczności wskazane przez Sąd Okręgowy 
nie są okolicznościami szczególnymi ani wyjątkowymi w rozumieniu art. 102 k.p.c. 
i nie uzasadniają zastosowania tego przepisu. Można wprawdzie uznać, że nie jest 
typowa sytuacja, gdy powództwo zostaje oddalone, mimo, że w podobnym stanie 
faktycznym, w innej zakończonej prawomocnie sprawie, został wyrażony odmienny 
pogląd prawny. Niemniej, nie jest to sytuacja, w której zasady słuszności 
uzasadniałyby 
nieobciążanie 
powoda 
kosztami 
zastępstwa 
procesowego 
poniesionymi przez stronę przeciwną. W rozpoznawanej sprawie jest to tym 
bardziej nieuzasadnione, że po wydaniu korzystnych dla powoda orzeczeń 
przywołanych przez Sąd Okręgowy, a przed wytoczeniem powództwa w niniejszej 
sprawie, zostało wydane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 
2008 r., III CZP 121/08, niepubl., w którym Sąd Najwyższy zajął stanowisko 
odmienne od poglądu prezentowanego przez powoda. Powód, reprezentowany 
przez profesjonalnego pełnomocnika, już wnosząc powództwo powinien był zatem 
wziąć pod uwagę możliwość jego oddalenia. 
W takich okolicznościach brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., 
co prowadziło do zmiany przez Sąd Najwyższy zaskarżonego postanowienia 
(art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.) i zasądzenia od strony powodowej na rzecz 
pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym 
na podstawie art. 98 w związku z art. 108 § 1 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 7 
w związku z § 8 pkt 8 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 
ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
z urzędu - Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). 
Ponadto na mocy art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 
3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. i § 6 pkt 3 w związku 13 ust. 2 
pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczono o kosztach postępowania 
zażaleniowego odpowiednio do wyniku sprawy w tej instancji. 
 
jw