II CZ 120/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni na orzeczenie o kosztach postępowania, potwierdzając, że w sprawach o zniesienie współwłasności, gdzie strony prezentują jedynie odmienne zapatrywania co do sposobu podziału, nie zachodzi sprzeczność interesów uzasadniająca odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów przez każdą ze stron.
Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego o kosztach postępowania, domagając się zastosowania przepisów o sprzeczności interesów (art. 520 § 2 i 3 k.p.c.) zamiast zasady ponoszenia kosztów przez każdą ze stron (art. 520 § 1 k.p.c.). Argumentowała, że odmienne stanowiska stron co do sposobu zniesienia współwłasności świadczą o sprzeczności ich interesów. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że w sprawach o zniesienie współwłasności nie zachodzi sprzeczność interesów w rozumieniu art. 520 § 2 i 3 k.p.c., nawet jeśli strony postulują różne sposoby podziału. W związku z tym, orzeczenie o kosztach na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. było prawidłowe.
Sprawa dotyczyła zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 18 maja 2011 r. w przedmiocie kosztów postępowania o zniesienie współwłasności. Sąd Okręgowy orzekł, że każda ze stron ponosi koszty postępowania przed sądem drugiej instancji we własnym zakresie, opierając się na art. 520 § 1 k.p.c. Wnioskodawczyni zaskarżyła to rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie art. 520 § 2 i 3 k.p.c. przez ich niezastosowanie. Twierdziła, że strony od początku nie były zgodne co do sposobu zniesienia współwłasności, a zakres składanych przez nie wniosków dowodził wystąpienia sprzeczności interesów, co uzasadniałoby obciążenie przeciwnika procesowego kosztami. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, oddalił je. W uzasadnieniu podkreślono, że zasada ponoszenia kosztów przez każdą ze stron w postępowaniu nieprocesowym (art. 520 § 1 k.p.c.) jest regułą, a odstępstwo od niej (art. 520 § 2 i 3 k.p.c.) jest możliwe jedynie w przypadku wystąpienia sprzeczności interesów uczestników. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w sprawach o zniesienie współwłasności nie zachodzi sprzeczność interesów w rozumieniu tych przepisów, nawet jeśli strony postulują różne sposoby podziału majątku. Odmienne zapatrywania co do sposobu zniesienia współwłasności nie stanowią podstawy do odstąpienia od zasady ogólnej. W związku z tym, orzeczenie o kosztach na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. zostało uznane za prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawach o zniesienie współwłasności nie zachodzi sprzeczność interesów w rozumieniu art. 520 § 2 i 3 k.p.c., nawet jeśli strony postulują różne sposoby podziału.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że odmienne zapatrywania stron co do sposobu zniesienia współwłasności nie stanowią sprzeczności interesów w rozumieniu przepisów o kosztach postępowania nieprocesowego. W związku z tym, zastosowanie art. 520 § 1 k.p.c. (koszty ponosi każda strona we własnym zakresie) jest prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy (utrzymanie w mocy postanowienia)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ogólna, zgodnie z którą w postępowaniu nieprocesowym każda ze stron ponosi koszty postępowania we własnym zakresie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 520 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wyjątek od zasady ogólnej, który może być zastosowany, gdy zachodzi sprzeczność interesów uczestników postępowania.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wyjątek od zasady ogólnej, który może być zastosowany, gdy zachodzi sprzeczność interesów uczestników postępowania.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3941 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sprawach o zniesienie współwłasności nie zachodzi sprzeczność interesów w rozumieniu art. 520 § 2 i 3 k.p.c., nawet jeśli strony postulują różne sposoby podziału. Odmienne zapatrywania stron co do sposobu zniesienia współwłasności nie uzasadniają odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów przez każdą ze stron (art. 520 § 1 k.p.c.).
Odrzucone argumenty
Odmienne stanowiska stron co do sposobu zniesienia współwłasności świadczą o sprzeczności ich interesów, co uzasadnia zastosowanie art. 520 § 2 i 3 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w sprawach tzw. „działowych” (a więc także o zniesienie współwłasności) nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. sprzeczność interesów uczestników, niezależnie od tego, jaki sposób zniesienia współwłasności czy podziału oni postulują i jakie wnioski składają w tym względzie. Zasada rozstrzygania o kosztach postępowania nieprocesowego określona została w przepisie art. 520 § 1 k.p.c., natomiast będące wyjątkiem od zasady uprawnienie Sądu do odstąpienia od niej określił ustawodawca w kolejnych paragrafach art. 520 k.p.c., wiążąc to dyskrecjonalne uprawnienie Sądu z wystąpieniem przesłanki sprzeczności interesów uczestników.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 520 § 1-3 k.p.c. w sprawach o zniesienie współwłasności i innych sprawach działowych, potwierdzająca utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie kwestii kosztów postępowania w sprawach nieprocesowych, w szczególności o zniesienie współwłasności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą kosztów w sprawach o zniesienie współwłasności, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego. Nie zawiera jednak nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.
“Kto płaci za spory o podział majątku? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 120/11 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku M. C. przy uczestnictwie J. P. o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2011 r., zażalenia wnioskodawczyni na orzeczenie o kosztach zawarte w pkt. 2 postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 18 maja 2011 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie W sprawie o zniesienie współwłasności Sąd drugiej instancji oddalił apelację uczestnika postępowania oraz orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia z dnia 18 maja 2011 r., że koszty postępowania przed Sądem drugiej instancji każda ze stron ponosi we własnym zakresie. Orzeczenie o kosztach oparł na art. 520 § 1 k.p.c. Wnioskodawczyni zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego zarzucając w zażaleniu naruszenie art. 520 § 2 i 3 k.p.c. przez ich niezastosowanie, pomimo, że strony postępowania od początku nie były zgodne co do sposobu zniesienia współwłasności. Żaląca wywodzi w uzasadnieniu zażalenia, że postawa stron oraz zakres składanych przez nie wniosków dowodzi wystąpienia między stronami sprzeczności interesów, co uzasadniało zastosowanie art. 520 § 2 i 3 k.p.c., a nie orzekanie o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zasada rozstrzygania o kosztach postępowania nieprocesowego określona została w przepisie art. 520 § 1 k.p.c., natomiast będące wyjątkiem od zasady uprawnienie Sądu do odstąpienia od niej określił ustawodawca w kolejnych paragrafach art. 520 k.p.c., wiążąc to dyskrecjonalne uprawnienie Sądu z wystąpieniem przesłanki sprzeczności interesów uczestników. Nawet jej wystąpienie nie obliguje jednak Sądu do bezwzględnej rezygnacji z zastosowania zasady określonej w art. 520 § 1 k.p.c. Żaląca błędnie też utożsamia sprzeczność interesów uczestników z brakiem między nimi zgody co do określonego sposobu zniesienia współwłasności, wyrażającym się odmiennym zakresem składanych przez nich wniosków. W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w sprawach tzw. „działowych” (a więc także o zniesienie współwłasności) nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. sprzeczność interesów uczestników, niezależnie od tego, jaki sposób zniesienia współwłasności czy podziału oni postulują i jakie wnioski składają w tym 3 względzie. Wniesienie apelacji przez uczestnika kwestionującego przyjęty przez Sąd pierwszej instancji sposób zniesienia wspówłasności, nie stwarza sprzeczności jego interesów z interesem wnioskodawczyni akceptującej taki sposób zniesienia współwłasności i niewnoszącej apelacji oraz nie uzasadnia obciążenia skarżącego kosztami postępowania apelacyjnego (por. postanowienie SN z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46//10, OSNC 2011 r., nr 7-8, poz. 88). Innymi słowy, w sprawach m.in. o zniesienie współwłasności nie występuje sprzeczność interesów między uczestnikami postępowania domagającymi się zniesienia współwłasności, a prezentującymi jedynie odmienne zapatrywania co do sposobu dokonania zniesienia współwłasności. W takiej sytuacji uzasadnione jest rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., a więc z zastosowaniem przewidzianej tym przepisem zasady (por. postanowienie SN z dnia 16 września 2011 r., IV CZ 47/11, niepubl.). Do Sądu należy ocena, czy w postępowaniu nieprocesowym wniosek o zasądzenie kosztów postępowania uzasadnia odstąpienie od reguły określonej w art. 520 § 1 k.p.c. (postanowienie z dnia 9 grudnia 1999 r. III CKN 497/98, OSNC 2000 r., nr 6, poz. 116), a podjęcie takiej decyzji i zastosowanie art. 520 § 3 k.p.c. wymaga wyjaśnienia przez Sąd przyczyn i zakresu skorzystania ze swoich dyskrecjonalnych uprawnień (postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2010 r., I CZ 122/10; niepubl.). W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI