II CZ 118/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego, które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego zakazujące ojcu osobistej styczności z dziećmi i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że zmiana żądania wnioskodawczyni, polegająca na przejściu od wniosku o zmianę terminów kontaktów do wniosku o zakaz osobistej styczności, dokonana ustnie do protokołu, była procesowo nieskuteczna. Sąd Okręgowy zakwalifikował tę sytuację jako pozbawienie uczestnika możności obrony jego praw, co skutkowało nieważnością postępowania przed sądem pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zgodził się z Sądem Okręgowym, że żądanie zakazu osobistej styczności jest odmienne od żądania zmiany terminów kontaktów i że taka zmiana żądania, dokonana ustnie, jest nieskuteczna z uwagi na wymogi formalne (wymóg pisma procesowego). Jednakże Sąd Najwyższy uznał, że błędna kwalifikacja tej sytuacji przez Sąd Okręgowy jako nieważności postępowania była nieprawidłowa. W ocenie Sądu Najwyższego, orzekanie o żądaniu, które było procesowo nieskuteczne, stanowiło nierozpoznanie istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie postanowienia sądu pierwszej instancji, ale niekoniecznie prowadziło do nieważności postępowania w rozumieniu sądu drugiej instancji. Niemniej jednak, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że w kontekście badania przez Sąd Najwyższy formalnej prawidłowości postanowienia sądu drugiej instancji, nie było podstaw do jego zakwestionowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zmiany żądania w postępowaniu nieprocesowym, w szczególności w sprawach rodzinnych, oraz rozróżnienie między nieważnością postępowania a nierozpoznaniem istoty sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany żądania w postępowaniu nieprocesowym i wymaga uwzględnienia kontekstu konkretnej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zmiana żądania wniosku o zmianę kontaktów z dziećmi na wniosek o zakaz osobistej styczności, dokonana ustnie do protokołu rozprawy, jest procesowo skuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka zmiana żądania jest procesowo nieskuteczna, ponieważ wymaga formy pisemnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że żądanie zakazu osobistej styczności jest odmienne od żądania zmiany terminów kontaktów i stanowi zmianę powództwa (wniosku), która zgodnie z art. 193 § 2(1) k.p.c. wymaga formy pisemnej. Dokonanie jej ustnie do protokołu czyni ją nieskuteczną.
Czy orzekanie przez sąd pierwszej instancji o procesowo nieskutecznym żądaniu stanowi nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw, czy też nierozpoznanie istoty sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stanowi to nierozpoznanie istoty sprawy, a nie nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć sąd okręgowy prawidłowo dostrzegł problem z nieskuteczną zmianą żądania, to błędnie zakwalifikował skutki procesowe jako nieważność postępowania. Orzekanie o nieistniejącym procesowo żądaniu mieści się w pojęciu nierozpoznania istoty sprawy (art. 386 § 4 k.p.c.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| P. P. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| D. P. | osoba_fizyczna | małoletni |
| W. P. | osoba_fizyczna | małoletni |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.r.o. art. 113 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.c. art. 511 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 193 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 193 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 193 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana żądania z wniosku o zmianę terminów kontaktów na wniosek o zakaz osobistej styczności, dokonana ustnie do protokołu, jest procesowo nieskuteczna. • Orzekanie o procesowo nieskutecznym żądaniu stanowi nierozpoznanie istoty sprawy.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy błędnie zakwalifikował sytuację jako nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Godne uwagi sformułowania
żądanie zakazu osobistej styczności z dziećmi (art. 113^2 § 2 k.r.o.) jest żądaniem ograniczenia kontaktów (art. 113^2 § 1 k.r.o.), a więc żądaniem odmiennym od żądania zmiany terminów kontaktów • wniosek o zakazanie osobistej styczności z dziećmi złożony w toku sprawy o zmianę kontaktów stanowi zmianę powództwa w rozumieniu art. 193 § 1 k.p.c. (...) i zgodnie z art. 193 § 2^1 k.p.c. wymaga formy pisemnej • Uchybienie wymogowi z art. 193 § 2^1 k.p.c. (...) nakazuje dokonaną zmianę uznać za nieskuteczną. • Nieskuteczna zmiana wniosku oznacza, że nowego żądania brak. • Orzekanie o żądaniu, które musiało być poczytane za procesowo nieskuteczne, a więc w istocie nieistniejące, uzasadnia wniosek, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy.
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Irena Gromska-Szuster
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany żądania w postępowaniu nieprocesowym, w szczególności w sprawach rodzinnych, oraz rozróżnienie między nieważnością postępowania a nierozpoznaniem istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany żądania w postępowaniu nieprocesowym i wymaga uwzględnienia kontekstu konkretnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje subtelne różnice między kluczowymi pojęciami procesowymi (nieważność postępowania vs. nierozpoznanie istoty sprawy) i pokazuje, jak formalne wymogi mogą wpływać na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawach rodzinnych.
“Czy ustna zmiana żądania w sądzie może unieważnić całe postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.