II CZ 118/15

Sygn. akt II CZ 118/15
POSTANOWIENIE
Dnia 17 marca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Mirosław Bączyk
‎
SSN Irena Gromska-Szuster
w sprawie z wniosku A. L.
‎
przy uczestnictwie P. P.
‎
o zmianę kontaktów z małoletnimi D. P. i W. P.,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 17 marca 2016 r.,
‎
zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Okręgowego w S.
‎
z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt X RCa […],
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
W sprawie z wniosku A. L. o zmianę kontaktów uczestnika postępowania P.P. z dziećmi stron, małoletnimi D. P. i W. P., ustalonych postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z  dnia 5 października 2009 r. w sprawie X RCa […], rozstrzygający tę sprawę Sąd Rejonowy [...] w S., na skutek złożonego przez wnioskodawczynię ustnie do protokołu rozprawy w dniu 15  grudnia 2014 r. wniosku o orzeczenie zakazu osobistej styczności uczestnika z  dziećmi, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. zakazał uczestnikowi osobistej styczności z dziećmi; ustalił, że uczestnik będzie z dziećmi kontaktował się telefonicznie i drogą elektroniczną w każdą środę miesiąca w godzinach 17-20 i  w  każdą sobotę od 15.00 do 18.00;  oddalił wniosek uczestnika o zmianę kontaktów i orzekł o kosztach postępowania.
Na skutek apelacji uczestnika od tego postanowienia Sąd Okręgowy w  S.  postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem postępowania była sprawa o zmianę kontaktów przez oznaczenie innych terminów kontaktów, a więc sprawa  przewidziana w art. 113
1
k.r.o. Żądanie, o którym orzeczono  bez pisemnego wniosku  (art. 511 § 1 w związku z art. 193 §  2
1
w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) było żądaniem innym, sprawa bowiem o zakaz osobistych kontaktów jest kwalifikowana jako  sprawa o ograniczenie kontaktów (art.  113
2
k.r.o.) i żądanie takie nie mogło być uznane za modyfikację kontaktów dotychczasowych. Ponieważ uczestnik podniósł w apelacji, że zmianą żądania został zaskoczony i przez to pozbawiony możności obrony swych praw, stwierdzony stan rzeczy Sąd Okręgowy uznał za prowadzący do nieważności postępowania i uchylił zaskarżone postanowienie.
W zażaleniu złożonym w trybie art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. na postanowienie Sądu Okręgowego wnioskodawczyni domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia kwestionując stanowisko Sądu Okręgowego o nieważności postępowania  przed Sądem pierwszej instancji spowodowanej pozbawieniem uczestnika możności obrony jego praw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy trafnie dostrzegł, że żądanie orzeczenia zakazu osobistej styczności z dziećmi (art. 113
2
§ 2 k.r.o.) jest żądaniem ograniczenia kontaktów (art.  113
2
§ 1 k.r.o.), a więc żądaniem odmiennym od żądania zmiany terminów kontaktów  wcześniej oznaczonych  prawomocnym postanowieniem sądu (art. 113
1
k.r.o.). Ma też rację Sąd Okręgowy, że wniosek o zakazanie osobistej styczności z  dziećmi złożony w toku sprawy o zmianę kontaktów stanowił zmianę powództwa w rozumieniu  art. 193 § 1 k.p.c. (wniosku - art. 13 § 2 k.p.c.) i zgodnie z art. 193 § 2
1
k.p.c. wymagał  formy pisemnej w postaci pisma procesowego, podlegającego doręczeniu, ze skutkami właściwymi dla wszczęcia postępowania.
Wnioskodawczyni  dokonała zmiany żądania  ustnie do protokołu rozprawy w  dniu 15 grudnia 2014 r. Uchybienie wymogowi z art. 193 § 2
1
k.p.c. (w związku z  art. 13 § 2 k.p.c.) nakazuje dokonaną zmianę uznać za nieskuteczną. Nieskuteczna zmiana wniosku oznacza, że nowego żądania  brak. Orzekanie o  żądaniu, które musiało być poczytane za procesowo nieskuteczne, a więc w  istocie nieistniejące, uzasadnia wniosek, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy. Sprawą bowiem była nadal sprawa o zmianę kontaktów. Sąd Okręgowy stan rzeczy wyżej opisany zakwalifikował jako pozbawienie  uczestnika możności obrony jego praw ze skutkiem nieważności postępowania, jednakże nie jest to ocena trafna. Uczestnik w toku postępowania został przesłuchany i uczestniczył w  czynnościach sądu jednakże dotyczyły one nieistniejącego procesowo żądania. Stąd też, jak wyżej wskazano, orzekanie o czym innym niż przedmiot procesu (postępowania nieprocesowego) mieści się w pojęciu „nierozpoznania istoty sprawy” w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.
Biorąc pod uwagę, że w postępowaniu wywołanym zażaleniem złożonym w  trybie art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. Sąd Najwyższy bada jedynie czy powstała sytuacja procesowa zakwalifikowana przez sąd drugiej instancji jako prowadząca do uchylenia orzeczenia mieści się w tych granicach, które w myśl art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. uzasadniają takiej treści rozstrzygniecie, stwierdzić należy, że                        w okolicznościach sprawy niniejszej nie było podstawy do zakwestionowania prawidłowości (formalnej) zaskarżonego postanowienia.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 394
1
§ 3 w związku z art. 398
14
k.p.c.
db
l.n