II CZ 111/18

Sąd Najwyższy2019-03-05
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
skarga kasacyjnaterminpouczeniedoręczenieSąd Najwyższyzasada prawnauchwała SN

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, potwierdzając, że brak pouczenia o terminie zaskarżenia nie wpływa na bieg terminu, zgodnie z uchwałą zasadniczą.

Pozwany wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu jego skargi kasacyjnej, argumentując, że nie został prawidłowo pouczony o terminie jej wniesienia. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę połączonych izb III CZP 38/11, stwierdził, że brak lub błędne pouczenie strony działającej osobiście nie wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W związku z tym, skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem terminu, a jej odrzucenie było prawidłowe.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego od postanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie umarzające postępowanie. Sąd Apelacyjny wskazał, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie, ponieważ bieg dwumiesięcznego terminu rozpoczął się od daty doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem. Pozwany w zażaleniu na to postanowienie powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym brak pouczenia o terminie zaskarżenia powoduje, że termin ten nie rozpoczyna biegu. Sąd Najwyższy rozważył rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie dotyczące skutków braku pouczenia strony działającej osobiście. Powołując się na uchwałę połączonych Izb Cywilnej oraz Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2011 r. (III CZP 38/11), która ma moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy stwierdził, że niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka. Skład orzekający podzielił argumentację tej uchwały. Ponieważ skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem terminu, jej odrzucenie było prawidłowe. Sąd Najwyższy podkreślił również, że nie rozpoznaje wniosków o przywrócenie terminu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak lub błędne pouczenie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na uchwale połączonych izb III CZP 38/11, która ma moc zasady prawnej i stanowi, że nieprawidłowości w pouczeniu nie wpływają na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w domyśle, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odrzuceniu skargi)

Strony

NazwaTypRola
Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w W.instytucjapowód
M. N.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 398¹⁵ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

W związku z art. 394¹⁵ § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowano przepisy dotyczące rozpoznawania zażaleń.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

u.SN art. 87 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Reguluje kwestię odstąpienia od zasady prawnej.

u.SN art. 88 § § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Reguluje kwestię odstąpienia od zasady prawnej.

u.SN art. 61 § § 6

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Reguluje kwestię odstąpienia od zasady prawnej (w poprzednim brzmieniu ustawy).

u.SN art. 62 § § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Reguluje kwestię odstąpienia od zasady prawnej (w poprzednim brzmieniu ustawy).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała połączonych Izb SN III CZP 38/11 ma moc zasady prawnej i wiąże składy orzekające. Niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej osobiście nie wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Doręczenie orzeczenia bez pouczenia o terminie zaskarżenia powoduje, że termin ten nie rozpoczyna biegu (argumentacja pozwanego oparta na I PZ 18/97).

Godne uwagi sformułowania

niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka. Uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego ma moc zasady prawnej i wiąże wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego. do Sądu Najwyższego nie należy rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Henryk Pietrzkowski

przewodniczący

Anna Kozłowska

sprawozdawca

Roman Trzaskowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady prawnej dotyczącej skutków braku pouczenia o terminach zaskarżenia w postępowaniu cywilnym."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona działa osobiście, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika. Konieczność stosowania uchwały III CZP 38/11.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą terminów zaskarżenia i skutków braku pouczenia, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Pokazuje, jak zasady prawne kształtują orzecznictwo.

Brak pouczenia nie usprawiedliwia spóźnionej skargi kasacyjnej – Sąd Najwyższy potwierdza zasadę prawną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 111/18
POSTANOWIENIE
Dnia 5 marca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
‎
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
‎
SSN Roman Trzaskowski
w sprawie z powództwa
(…)
Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W.
‎
przeciwko M. N.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 5 marca 2019 r.,
‎
zażalenia pozwanego
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w
(…)
‎
z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I ACz
(…)
, I WSC
(…)
,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w
(…)
postanowieniem z dnia 4 lipca 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanego od postanowienia tego Sądu z dnia 20 grudnia 2017 r. oddalającego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 22 lutego 2016 r. umarzającego postępowanie w sprawie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał, że postanowienie z dnia 20 grudnia 2017 r. zostało skarżącemu wraz z uzasadnieniem doręczone w dniu 5 lutego 2018 r. i od tej daty biegł termin dwóch miesięcy do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została wniesienia w dniu 20 kwietnia 2018 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd zaznaczył, że powtórne doręczenie skarżącemu, działającemu w procesie osobiście, postanowienia z uzasadnieniem wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, co w sprawie miało miejsce, nie wpływa na bieg terminu ustawowego, a jedynie może być rozpatrywane jako przyczyna żądania przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W zażaleniu na to postanowienie pozwany domagając się jego uchylenia powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1997 r. I PZ 18/97, że doręczenie stronie orzeczenia bez pouczenia o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia powoduje, iż termin ten nie rozpoczyna biegu. Ponadto, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnienie skutków braku pouczenia strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie i terminie zaskarżenia orzeczenia nie było jednolicie rozstrzygane w orzecznictwie i doktrynie. Obok poglądu powołanego w zażaleniu pojawiło się także inne stanowisko, mianowicie przyjmowano, że nieprawidłowości w pouczeniu mogą uzasadniać jedynie wniosek o przywrócenie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2003 r., V CZ 16/03, z dnia 16 lipca 2008 r., II CZ 43/08, nie publ.). Rozbieżności te zdecydowały o podjęciu przez połączone Izby Cywilną oraz Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego w dniu 22 listopada 2011 r. uchwały III CZP 38/11 (OSNC 2012, Nr 5, poz. 56), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że niepouczenie lub błędne pouczenie strony działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia tego środka. Uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego ma moc zasady prawnej i wiąże wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego. Odstąpienie od zasady prawnej uchwalonej przez Izbę, połączone Izby albo pełny skład Sądu Najwyższego, wymaga ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały odpowiednio przez właściwą izbę, połączone izby lub pełny skład Sądu Najwyższego (por. art. 87 § 1 i art. 88 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz. U. z 2018 r., poz. 5 ze zm. oraz art. 61 § 6 i art. 62 § 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, Dz. U. z 2016 r. poz. 1254 ze zm.). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację prawną przedstawioną w uchwale z dnia 22 listopada 2011 r. i nie widzi potrzeby odstępowania od niej.
Uwzględniając zatem niewątpliwy fakt, że skarga kasacyjna pozwanego została wniesiona z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 398
5
§ 1 k.p.c., jej odrzucenie nie mogło być uznane za nieprawidłowe.
Zwrócić również należy uwagę, że do Sądu Najwyższego nie należy rozpoznawanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ani też, jak ujęto to w zażaleniu, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Z przedstawionych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 394
1
§ 3 w związku z art. 398
14
k.p.c.).
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI