II CZ 102/10

Sygn. akt II CZ 102/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 6 października 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski (sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
 
w sprawie z powództwa „D.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w 
G. 
przeciwko „J.(...)” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. oraz 
Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Izby Celnej w R. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 6 października 2010 r., 
zażalenia strony powodowej  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
uchyla 
zaskarżone 
postanowienie 
pozostawiając 
Sądowi 
Apelacyjnemu 
orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r. wydanym na rozprawie Sąd 
Apelacyjny odrzucił apelację powódki „D.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z 
siedzibą w G. jako spóźnioną. 
Na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. stawił się jako piastun organu powódki, 
prezes zarządu „D.(...)” sp. z o.o. L. S. oraz P. O., który został przedstawiony Sądowi 

 
2 
Okręgowemu jako pracownik powódki i zostało złożone pisemne pełnomocnictwo dla tej 
osoby podpisane przez biorącego udział w tym posiedzeniu prezesa. Oświadczenie 
zainteresowanych, że P. O. jest pracownikiem powoda zostało wciągnięte do protokołu 
tego posiedzenia. Skuteczność umocowania nie wzbudziła wtedy wątpliwości i dopiero 
na następnej rozprawie pod nieobecność przedstawicieli strony powodowej, Sąd 
zobowiązał powodową spółkę do „wskazania w terminie 7 dni okoliczności 
uzasadniających ustanowienie pełnomocnictwa, określonych w art. 87 k.p.c., wobec P. 
O.” pod rygorem niedopuszczenia go do występowania w charakterze pełnomocnika 
powódki i uznania jego czynności za niebyłe. 
Odpowiadając na to wezwanie prezes zarządu powódki uprawiony do działania w 
jej imieniu w piśmie z dnia 8 maja 2009 r. poinformował Sąd, że stosunek 
pełnomocnictwa udzielonego P. O. jest rezultatem istniejącego pomiędzy stronami 
stosunku pracy (art. 87 § 2 k.p.c.) oraz, że taka informacja zastała wprost przekazana 
Sądowi Okręgowemu podczas rozprawy, w której reprezentował spółkę ten pracownik i 
została zaprotokołowana przez sąd. W toku dalszego postępowania przed sądem 
pierwszej instancji powódkę zastępował jako pełnomocnik P. O., który w dniu 7 lipca 
2009 r. złożył wniosek o doręczenie wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. wraz z 
uzasadnieniem. 
Pismem z dnia 27 lipca 2009 r. prezes powódki powiadomił Sąd Okręgowy, że 
pełnomocnik P. O. zmarł w dniu 20 lipca 2009 r. i wskazał adres dla doręczeń, na który 
w dniu 6 sierpnia 2009 r. został doręczony wyrok z uzasadnieniem. Apelacja powódki z 
dnia 6 sierpnia 2009 r. wpłynęła do Sądu Okręgowego w dniu 11 sierpnia 2009 r. 
Następnie Sąd Okręgowy zarządzeniem z dnia 18 września 2009 r., wezwał 
powódkę do przedłożenia umowy potwierdzającej stosunek pracy pomiędzy D.(...) sp. z 
o.o. a P. O. w terminie 7 dni pod rygorem skutków prawnych. W pisemnej odpowiedzi z 
dnia 23 września 2009 r. prezes zarządu spółki wyjaśnił, że zatrudnienie P. O. w 
niepełnym wymiarze godzin nastąpiło na podstawie ustnej umowy o pracę i strony 
czyniły starania aby zawrzeć umowę w formie pisemnej, której projekt został 
przygotowany przez pełnomocnika, lecz jego ciężka choroba i śmierć, nie pozwoliły na 
podpisanie przez strony tej umowy. 
W takim stanie rzeczy Sąd Apelacyjny ocenił, że P. O. nie mógł być 
pełnomocnikiem powódki, gdyż powódka nie wykazała, iż był jej pracownikiem. 
Powódka w zażaleniu na to postanowienie wniosła o jego uchylenie i przekazanie 
sprawy Sądowi Apelacyjnemu do dalszego prowadzenia i rozpoznania apelacji. 

 
3 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wezwanie do usunięcia braków, kierowane do samej strony powinno być 
precyzyjne, tj. odpowiadać kumulatywnie trzem przesłankom: nie może być dwuznaczne 
i wywołujące wątpliwość co do przedmiotu przeszkody, określać termin do jej usunięcia 
oraz przedstawiać jednoznacznie sankcję na wypadek jego niewykonania (por. np. 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CZ 8/06, OSP 2006, nr 12, 
poz. 141 i z dnia 17 marca 2003 r., I PZ 158/02, OSNP wkładka 2003, nr 15, poz. 4). 
Wezwanie z dnia 18 września 2009 r. nie odpowiadało tym wymaganiom. Jego 
wykonanie 
zostało 
zagrożone 
niesprecyzowaną 
sankcją 
„skutków 
prawnych”. 
Tymczasem strona niekorzystająca z fachowego pełnomocnika ma dokładnie zostać 
poinformowana jaki konkretny dla niej skutek procesowy wywoła niewykonanie 
wezwania. Już z tego względu zażalenie okazało się uzasadnione. 
Pojęcie pełnomocnictwa ma dwojakie znaczenie; z jednej strony oznacza 
pochodzące od strony umocowanie pełnomocnika do działania w jej imieniu; z drugiej 
natomiast dokument obejmujący (potwierdzający) to umocowanie. Od udzielenia 
pełnomocnictwa trzeba więc odróżnić jego wykazanie przed sądem, będące jednym z 
warunków skuteczności pełnomocnictwa, a tym samym podejmowania czynności 
procesowych w imieniu mocodawcy. Dokument pełnomocnictwa lub jego wierzytelny 
odpis jest dowodem potwierdzającym przed sądem istnienie umocowania pełnomocnika 
do działania w imieniu mocodawcy (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 
2003 r., III CZP 74/93, OSNC 2005, nr 1, poz. 6). 
Kwestia, czy sam dokument pełnomocnictwa jest wystarczającym dowodem 
potwierdzającym umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy została 
szerzej podjęta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r. III CZP 14/06 
(OSNC 2006, nr 10, poz. 165). Wyjaśniono w niej, że w razie wątpliwości pełnomocnik 
procesowy, aby wykazać swoje uprawnienie do działania w imieniu strony, ma dołączyć 
pełnomocnictwo oraz dokument wykazujący umocowanie organu osoby prawnej 
udzielającego pełnomocnictwa i może nim być uwierzytelniona przez pełnomocnika 
kopia odpisu z właściwego rejestru (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 
stycznia 2009 r. I CSK 304/08 niepubl.). Wyrażona w literaturze wątpliwość, czy sam 
pełnomocnik może uwierzytelnić odpis (kopię) takiego dokumentu straciła aktualność w 
wyniku nowelizacji ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks 
postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 26, poz. 156) art. 89 § 1 
k.p.c., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. 

 
4 
Należyte umocowanie, jako organu powódki prezesa L. S. nie budziło wątpliwości 
Sądów meriti. W sprawie wystąpił inny problem, czy pełnomocnikiem powódki mógł być 
P. O., a ściślej, czy w należyty sposób został wykazany fakt pozostawania przez niego w 
stosunku pracy; osobą, która może pełnić funkcję pełnomocnika spółki z o.o., jak wynika 
bowiem wprost z unormowania zawartego w art. 87 § 2 k.p.c., może być jej pracownik. 
W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu 
przez oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu (art. 89 § 2 k.p.c.). 
Skoro w takim wypadku ustawodawca przewidział nawet uprawnienie strony do ustnego 
udzielenia pełnomocnictwa, to argumenty natury systemowej i logicznej wskazują na to, 
że jeżeli umocowanie i zatrudnienie potwierdził na posiedzeniu jawnym ustnie piastun 
organu strony, uprawniony do zatrudniana pracowników, w obecności zainteresowanego 
oświadczającego przed sądem, że jest pracownikiem i znalazło odzwierciedlenie w 
zapisie protokołu rozprawy, to fakt zatrudnienia tego pracownika w rozumieniu art. 87 § 
2 k.p.c., został wykazany. 
Protokół rozprawy stanowi dokument urzędowy i ma moc dowodową takich 
dokumentów (art. 244 k.p.c.). Jest on udokumentowaniem wszystkich istotnych dla 
przebiegu postępowania i rozstrzygnięcia sprawy zdarzeń, zeznań, oświadczeń i 
twierdzeń. W literaturze i w judykaturze nie budzi wątpliwości pogląd, że do zawarcia 
umowy o pracę może dojść w sposób dorozumiany i niezachowanie formy pisemnej nie 
powoduje jej nieważności (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2009 r., 
I PK 105/09, LEX nr 55862 i z dnia 2 października 2008 r., I OK 73/08, LEX nr 509025) 
Zawarta w formie ustnej umowa o pracę nie jest nieważna. Złożone do protokołu 
rozprawy oświadczenia pracodawcy i pracownika może stanowić potwierdzenie na 
piśmie zawarcia ustnej umowy o pracę z pracownikiem (art. 29 § 2 k.p.). 
Z tych względów, na podstawie art. 39816 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., 
orzeczono jak w sentencji.