II CSKP 974/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo o ochronę dóbr osobistych przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego Warszawa-Białołęka. Powód, osadzony w areszcie, domagał się ochrony dóbr osobistych z powodu opóźnienia w doręczeniu mu korespondencji od Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz od partnerki. Sąd Apelacyjny uznał, że doszło do naruszenia prawa do korespondencji, jednak uznał je za bezprawne, ale znikome, nieuzasadniające ochrony prawnej na zasadzie "de minimis non curat praetor", a także za nadużycie prawa podmiotowego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty dotyczące naruszenia procedury (nieodroczenie rozprawy, brak potwierdzenia doręczenia zawiadomienia) za bezzasadne, wskazując, że powód został faktycznie powiadomiony o terminie rozprawy. Zarzuty naruszenia prawa materialnego również uznano za nietrafne, potwierdzając możliwość zastosowania zasady "de minimis" lub konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) w przypadku znikomego naruszenia dóbr osobistych, które nie pociągnęło za sobą znaczących skutków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy ochrony prawnej w przypadku znikomego naruszenia dóbr osobistych, stosowanie zasady "de minimis" oraz konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych, a także kwestie proceduralne związane z udziałem osadzonych w postępowaniu sądowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opóźnienia w doręczeniu korespondencji osadzonemu i nie może być automatycznie stosowane do innych naruszeń dóbr osobistych. Konieczność oceny konkretnych okoliczności sprawy, w tym stopnia naruszenia i jego skutków.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opóźnienie w doręczeniu korespondencji osadzonemu, nawet jeśli bezprawne, może być uznane za znikome i nieuzasadniające ochrony prawnej na zasadzie "de minimis non curat praetor"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opóźnienie w doręczeniu korespondencji osadzonemu, jeśli jest nieznaczne, incydentalne, nieumyślne i nie pociąga za sobą istotnych negatywnych konsekwencji dla osadzonego, może być uznane za znikome i nieuzasadniające udzielenia ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał opóźnienie w doręczeniu listów osadzonemu za nieznaczne (19 dni i 5 dni), nieumyślne (wynik wzmożonego wpływu korespondencji i braków kadrowych) i bez istotnych negatywnych konsekwencji. Sąd Najwyższy potwierdził, że w takich sytuacjach można zastosować zasadę "de minimis non curat praetor" lub uznać dochodzenie roszczeń za nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), ponieważ środki ochrony prawnej (np. przeprosiny) byłyby nieproporcjonalne do znikomego naruszenia.
Czy pozbawienie wolności osadzonego może stanowić przeszkodę uniemożliwiającą obronę jego praw w postępowaniu apelacyjnym, jeśli nie został on doprowadzony na rozprawę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo pozbawienie wolności nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej obronę praw, jeśli osadzony został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej, a jego obecność nie była niezbędna do przeprowadzenia postępowania dowodowego lub przedstawienia stanowiska.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet jeśli formalne potwierdzenie doręczenia zawiadomienia o rozprawie apelacyjnej było wadliwe, powód faktycznie został powiadomiony o terminie rozprawy (wniosek z 18 października 2019 r. o doprowadzenie na rozprawę 25 października 2019 r.). Ponadto, zgodnie z art. 376 k.p.c., rozprawa apelacyjna odbywa się bez względu na niestawiennictwo stron, a sąd nie ma obowiązku zarządzania doprowadzenia osadzonego, chyba że jego obecność jest niezbędna ze względów procesowych lub dla zapewnienia możliwości obrony praw. W tej sprawie nie przeprowadzano dowodów, a powód miał możliwość przedstawienia stanowiska na piśmie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego Warszawa-Białołęka | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny w Warszawie | organ_państwowy | inny |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | inny |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy środków ochrony dóbr osobistych.
k.p.c. art. 398±4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy pozbawienia strony możności obrony jej praw.
k.p.c. art. 149 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zawiadamiania stron o terminie rozprawy.
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków nieodroczenia rozprawy.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy nadużycia prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 376
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozprawy przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
u.P.G.R.P. art. 32 § ust. 3
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kosztów postępowania.
Dz.U. 2015 poz. 1804 § § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 8 ust 1 pkt 2 oraz § 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opóźnienie w doręczeniu korespondencji było znikome i nie uzasadniało ochrony prawnej. • Dochodzenie roszczeń w sytuacji znikomego naruszenia stanowi nadużycie prawa podmiotowego. • Powód został faktycznie powiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej. • Obecność osadzonego na rozprawie apelacyjnej nie była niezbędna.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 379 pkt 5 w zw. z art. 149 § 2 i 214 § 1 k.p.c. przez pozbawienie powoda możności obrony praw na skutek nieodroczenia rozprawy i wydania wyroku bez potwierdzenia doręczenia zawiadomienia. • Naruszenie art. 23 w zw. z 24 § 1 k.c. przez przyjęcie, że incydentalne, bezprawne działanie skutkujące naruszeniem dóbr osobistych może uzasadniać odmowę udzielenia ochrony. • Naruszenie art. 23 w zw. z 24 § 1 k.c. przez przyjęcie, że kryterium obiektywne umożliwia odmowę ochrony mimo stwierdzenia bezprawnego naruszenia dobra osobistego.
Godne uwagi sformułowania
zasada de minimis non curat praetor • nadużycie prawa podmiotowego • nie oznacza to jednak, że zgłoszone przez powoda roszczenie wymaga ochrony • zakres i charakter naruszenia były znikome • środkiem zbyt daleko idącym wobec charakteru naruszenia i jego skutków
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Księżak
członek
Marcin Łochowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy ochrony prawnej w przypadku znikomego naruszenia dóbr osobistych, stosowanie zasady \"de minimis\" oraz konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych, a także kwestie proceduralne związane z udziałem osadzonych w postępowaniu sądowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opóźnienia w doręczeniu korespondencji osadzonemu i nie może być automatycznie stosowane do innych naruszeń dóbr osobistych. Konieczność oceny konkretnych okoliczności sprawy, w tym stopnia naruszenia i jego skutków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praw osadzonych w zakładach karnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Pokazuje, jak sądy oceniają znikome naruszenia dóbr osobistych i stosują zasadę "de minimis".
“Czy opóźnienie w dostarczeniu listu w areszcie to powód do wygranej w sądzie? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.