II CSKP 946/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego, uznając, że pozbawienie wnioskodawcy możliwości udziału w rozprawie apelacyjnej stanowiło nieważność postępowania.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy w sprawie o zasiedzenie nieruchomości. Sąd okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy, uznając, że nie posiadał on nieruchomości samoistnie, co potwierdzała umowa użyczenia z ojcem. Wnioskodawca zarzucił nieważność postępowania z powodu pozbawienia go udziału w rozprawie apelacyjnej. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny, wskazując, że niemożność udziału w rozprawie spowodowana działaniem ochrony sądu stanowi pozbawienie możności obrony praw.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy M.S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Koninie, które oddaliło jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Słupcy. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek o zasiedzenie nieruchomości lokalowej, uznając, że posiadanie wnioskodawcy nie miało charakteru samoistnego, co potwierdzała umowa użyczenia z jego ojcem, który był właścicielem nieruchomości. Wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego, zarzucając nieważność postępowania z powodu naruszenia przepisów k.p.c. i Konstytucji RP, poprzez pozbawienie go możności obrony praw wskutek niedopuszczenia do udziału w rozprawie apelacyjnej. Sąd Najwyższy stwierdził, że wnioskodawca omyłkowo nie został wpuszczony do budynku Sądu Okręgowego przez ochronę, co uniemożliwiło mu udział w rozprawie. Sąd Najwyższy podkreślił, że pozbawienie możności obrony praw może nastąpić również z powodu wadliwości działania służb pomocniczych sądu, które doprowadziły do naruszenia praw strony. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, zniósł postępowanie przed Sądem Okręgowym w zakresie rozprawy apelacyjnej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwości działania komórek organizacyjnych i służb pomocniczych sądu, które w swych skutkach doprowadziły do pozbawienia strony możności obrony swych praw, powinny być traktowane jako wadliwości czynności procesowych sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że niemożność udziału wnioskodawcy w rozprawie apelacyjnej spowodowana przez pracowników ochrony sądu, którzy bez uzasadnionej przyczyny nie wpuścili go do budynku, stanowi pozbawienie możności obrony praw. Obowiązkiem sądu jest właściwe zorganizowanie warunków technicznych i lokalowych, aby strony nie doznały uszczerbku w swoich prawach procesowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia, zniesienie postępowania i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
wnioskodawca
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S.1 | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie możności obrony swych praw w rozumieniu tego przepisu zachodzi, gdy z powodu uchybienia przez sąd przepisom prawa procesowego strona wbrew swej woli została faktycznie pozbawiona możliwości działania w postępowaniu lub jego istotnej części.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 214
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zniesienia postępowania w zakresie.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozbawienie wnioskodawcy możności obrony praw wskutek niedopuszczenia go do udziału w rozprawie apelacyjnej, spowodowane działaniem ochrony sądu.
Odrzucone argumenty
Posiadanie nieruchomości przez wnioskodawcę miało charakter samoistny.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi, gdy z powodu uchybienia przez sąd przepisom prawa procesowego strona wbrew swej woli została faktycznie pozbawiona możliwości działania w postępowaniu lub jego istotnej części Wadliwości działania komórek organizacyjnych i służb pomocniczych sądu, które w swych skutkach doprowadziły do pozbawienia strony możności obrony swych praw, powinny być traktowane, tak jak wadliwości czynności procesowych sądu. Do obowiązków sądu, jako organu władzy publicznej, należy również właściwe zorganizowanie warunków technicznych i lokalowych związanych z przeprowadzaniem rozpraw w sprawach sądowych z udziałem stron, tak aby nie doznały one uszczerbku w swoich prawach procesowych.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że naruszenie prawa do obrony przez działania służb pomocniczych sądu (np. ochrony) skutkuje nieważnością postępowania i uchyleniem orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona została faktycznie pozbawiona możliwości udziału w rozprawie z przyczyn leżących po stronie sądu lub jego służb.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawo do obrony i jak błędy proceduralne, nawet te pozornie niezwiązane bezpośrednio z sędzią, mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia. Jest to przykład na to, że nawet w sprawach o zasiedzenie, procedury są równie ważne jak merytoryczne rozstrzygnięcie.
“Ochrona sądu uniemożliwiła udział w rozprawie – Sąd Najwyższy uchyla wyrok!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II CSKP 946/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Monika Koba SSN Karol Weitz w sprawie z wniosku M. S. z udziałem M. S.1 o zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 listopada 2022 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt I 1Ca 183/20, uchyla zaskarżone postanowienie, znosi postępowanie przed Sądem Okręgowym w Koninie w zakresie przeprowadzonej w dniu 17 lipca 2020 r. rozprawy apelacyjnej i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Koninie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Koninie oddalił apelację wnioskodawcy M.S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Słupcy, oddalającego jego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości lokalowej, objętej księgą wieczystą nr […]. Sądy obu instancji przyjęły, że posiadanie przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości nie miało charakteru samoistnego. Właścicielem tej nieruchomości był ojciec wnioskodawcy i uczestnika M. S. – E. S., który zmarł w 2018 r. Nabył ją na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 marca 2004 r. Wnioskodawca zamieszkiwał w tym lokalu razem z ojcem i jest w nim zameldowany od 16 czerwca 1961 r. Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę, iż dołączona do apelacji umowa użyczenia z dnia 26 października 2006 r., zawarta pomiędzy pozwanym a jego ojcem, potwierdza, że wnioskodawca nie był samoistnym posiadaczem. W skardze kasacyjnej wnioskodawca zaskarżając postanowienie Sądu drugiej instancji w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił nieważność postępowania z powodu naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 214 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, przez pozbawienie go możności obrony swych praw, wskutek niedopuszczenia go do udziału w rozprawie apelacyjnej bezpośrednio poprzedzającej wydanie postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z notatki służbowej z 17 lipca 2020 r. wynika, że wnioskodawca omyłkowo nie został wpuszczony do budynku Sądu Okręgowego w Koninie przez osoby wykonujące obowiązki ochrony (k. 132), a w konsekwencji nie brał udziału w rozprawie, po przeprowadzeniu której zapadło zaskarżone postanowienie. W ugruntowanym już orzecznictwie przyjmuje się, że pozbawienie możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi, gdy z powodu uchybienia przez sąd przepisom prawa procesowego strona wbrew swej woli została faktycznie pozbawiona możliwości działania w postępowaniu lub jego istotnej części (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1974 r. II CR 155/74, OSPiKA 1975, nr 3, poz. 66, z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNCP 1975, nr 5, poz. 84, z dnia 9 listopada 2001 r., I CKN 438/00, z dnia 17 października 2003 r., IV CK 76/02, z dnia 16 lipca 2009 r., II PK 13/09, z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 84/10, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2020 r., I PK 249/18 i przywołane w uzasadnieniu orzecznictwo). W stanie faktycznym sprawy niemożność udziału wnioskodawcy w rozprawie apelacyjnej została spowodowana przez pracowników ochrony budynku Sądu Okręgowego w Koninie, którzy bez uzasadnionej przyczyny nie wpuścili go do budynku, w którym miała się odbyć rozprawa. Wadliwości działania komórek organizacyjnych i służb pomocniczych sądu, które w swych skutkach doprowadziły do pozbawienia strony możności obrony swych praw, powinny być traktowane, tak jak wadliwości czynności procesowych sądu. Do obowiązków sądu, jako organu władzy publicznej, należy również właściwe zorganizowanie warunków technicznych i lokalowych związanych z przeprowadzaniem rozpraw w sprawach sądowych z udziałem stron, tak aby nie doznały one uszczerbku w swoich prawach procesowych. Z powyższych względów, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ i art. 386 § 2 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. l.n
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI