II CSKP 919/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. Spółka Akcyjna w B. dochodził zapłaty 57 124,68 zł od pozwanej K. K. na podstawie umowy pożyczki gotówkowej i weksla in blanco. Sąd Rejonowy w Lubaniu wydał nakaz zapłaty, który następnie utrzymał w mocy wyrokiem. Sąd Rejonowy ustalił, że umowa pożyczki zawierała pozaodsetkowe koszty w wysokości 25 000 zł, a całkowita kwota do zapłaty wynosiła 60 864 zł. Pozwana wpłaciła jedynie 3 804 zł. Sąd Rejonowy uznał, że weksel został wypełniony prawidłowo na kwotę zobowiązania wynikającą ze stosunku podstawowego. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oddalił apelację pozwanej, uznając m.in., że wysokość prowizji nie wykraczała poza dopuszczalne prawem koszty. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 385¹ k.c. i art. 58 k.c. poprzez niezastosowanie ich do oceny klauzul dotyczących pozaodsetkowych kosztów kredytu, mimo że ich wysokość nie przekraczała limitów z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną, powołując się na własną uchwałę III CZP 42/20 oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok w sprawie C-779/18 Mikrokasa). Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet jeśli pozaodsetkowe koszty kredytu nie przekraczają ustawowego limitu, nadal podlegają one ocenie pod kątem ich abuzywności (art. 385¹ k.c.), ponieważ przepisy te nie wyłączają takiej kontroli. Sąd Okręgowy zaniechał tej oceny, dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności badania abuzywności klauzul dotyczących pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, nawet jeśli ich wysokość mieści się w ustawowych limitach.
Dotyczy umów o kredyt konsumencki zawartych po wejściu w życie ustawy o kredycie konsumenckim i przepisów o klauzulach niedozwolonych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienia umowy kredytu konsumenckiego określające pozaodsetkowe koszty kredytu podlegają ocenie pod kątem ich abuzywności (art. 385¹ k.c.), nawet jeśli ich wysokość nie przekracza maksymalnych limitów określonych w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim, nie wyłącza oceny, czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę III CZP 42/20 oraz orzecznictwo TSUE (wyrok w sprawie C-779/18 Mikrokasa) wyjaśnił, że przepisy art. 36a u.k.k. jedynie wyznaczają ramy dla pozaodsetkowych kosztów, ale nie wyłączają kontroli ich abuzywności na podstawie art. 385¹ k.c. Klauzule te nie odzwierciedlają bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawowych, a jedynie ograniczają swobodę stron, nie wyłączając możliwości oceny ich zgodności z dobrymi obyczajami i interesem konsumenta.
Czy Sąd Okręgowy prawidłowo rozpoznał apelację pozwanej, uwzględniając zarzuty dotyczące naruszenia art. 385¹ k.c. i art. 58 k.c. w kontekście pozaodsetkowych kosztów kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy zaniechał oceny wpływu art. 385¹ k.c. i art. 58 k.c. na sytuację prawną pozwanej, błędnie uznając, że skoro pozaodsetkowe koszty kredytu odpowiadają treści art. 36a u.k.k., nie można mówić o naruszeniu tych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie art. 378 k.p.c. przez nierozpoznanie przez Sąd drugiej instancji wpływu art. 385¹ i art. 58 k.c. na sytuację prawną pozwanej. Sąd Okręgowy powinien był dokonać oceny klauzul dotyczących pozaodsetkowych kosztów pod kątem ich abuzywności, czego zaniechał.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółki akcyjnej w B. | spółka | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Dotyczy to w szczególności postanowień o charakterze powtarzającym się w umowach zawieranych z konsumentami przez przedsiębiorcę.
u.k.k. art. 36a § ust. 1 i 2
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy te wyznaczają jedynie ramy, a nie wyłączają kontroli abuzywności.
Pomocnicze
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.p.c. art. 378
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w zakresie szerszym nie może jednak orzekać na niekorzyść strony wnoszącej apelację.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
p.w. art. 48 § pkt 2
Prawo wekslowe
k.c. art. 481 § § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez błędne uznanie, że skoro pozaodsetkowe koszty kredytu odpowiadają treści tego przepisu, nie można mówić o naruszeniu art. 385¹ i art. 58 k.c. • Naruszenie art. 378 k.p.c. poprzez nierozpoznanie przez Sąd drugiej instancji wpływu art. 385¹ i art. 58 k.c. na sytuację prawną pozwanej.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie przekraczają wysokości określonej w art. 36a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie wyłącza oceny czy postanowienia określające te koszty są niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.) • przepis ten „nie wydaje się (...) sam w sobie określać praw i obowiązków stron umowy, lecz poprzestaje na ograniczeniu ich swobody ustalenia pozaodsetkowych kosztów kredytu powyżej pewnego poziomu i w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy sprawdził, czy takie ustalenie ma ewentualnie nieuczciwy charakter poniżej określonego prawnie pułapu”
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący
Ewa Stefańska
sprawozdawca
Krzysztof Wesołowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności badania abuzywności klauzul dotyczących pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, nawet jeśli ich wysokość mieści się w ustawowych limitach."
Ograniczenia: Dotyczy umów o kredyt konsumencki zawartych po wejściu w życie ustawy o kredycie konsumenckim i przepisów o klauzulach niedozwolonych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów w umowach kredytowych, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne kwestie interpretacyjne dotyczące klauzul abuzywnych.
“Czy wysokie koszty pożyczki zawsze są legalne? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można kwestionować opłaty.”
Dane finansowe
WPS: 57 124,68 PLN
zapłata: 57 124,68 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.