II CSKP 826/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód dochodził od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne zarządzenie wykonania zawieszonej kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo, jednak Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił ten wyrok, zasądzając świadczenia na rzecz powoda. Skarb Państwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 361 § 1 k.c. i art. 417¹ § 2 k.c. poprzez przyjęcie adekwatnego związku przyczynowego mimo umorzenia postępowania wykonawczego z przyczyn formalnych, oraz art. 445 § 2 k.c. przez przyznanie wygórowanego zadośćuczynienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia lub decyzji na podstawie art. 417¹ § 2 k.c. nie uprawnia sądu cywilnego do hipotetycznego ustalania, jakie rozstrzygnięcie zapadłoby w postępowaniu karnym, gdyby nie uchybienia formalne. Specyfika prawa karnego i postępowania wykonawczego, w tym ocenna natura wymiaru kary i możliwość fakultatywnego zarządzenia wykonania, wyklucza takie antycypowanie. Sąd Najwyższy uznał, że sądy powszechne nie były uprawnione do badania, czy wykonanie kary powinno zostać zarządzone na podstawie art. 75 § 2 k.k., co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic kognicji sądu cywilnego w sprawach o odszkodowanie za niezgodne z prawem orzeczenia, zwłaszcza w kontekście postępowań karnych i wykonawczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie wykonawcze zostało umorzone z przyczyn formalnych, a sąd cywilny ocenia roszczenie na podstawie art. 417¹ § 2 k.c.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd cywilny rozpoznający powództwo o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie art. 417¹ § 2 k.c. ma badać, jakie hipotetyczne rozstrzygnięcie zapadłoby w postępowaniu karnym, gdyby organ wydający orzeczenie nie dopuścił się uchybień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd cywilny nie jest uprawniony do hipotetycznego ustalania rozstrzygnięcia, które zapadłoby w postępowaniu karnym w razie braku przeszkód formalnych.
Uzasadnienie
Specyfika prawa karnego i postępowania wykonawczego, w tym ocenna natura wymiaru kary i możliwość fakultatywnego zarządzenia wykonania, wyklucza antycypowanie przez sąd cywilny hipotetycznych rozstrzygnięć.
Czy można miarkować zadośćuczynienie za pozbawienie wolności ze względu na istnienie materialnoprawnych przesłanek do zarządzenia wykonania kary, nawet jeśli postępowanie wykonawcze zostało umorzone z przyczyn formalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zadośćuczynienie nie może zostać uznane za wygórowane z powodu istnienia materialnoprawnych przesłanek do zarządzenia wykonania kary, jeśli sądy powszechne nie były uprawnione do ich badania.
Uzasadnienie
Skoro sądy powszechne w postępowaniu cywilnym nie były uprawnione do badania materialnoprawnych przesłanek zarządzenia wykonania kary, nie można na tej podstawie miarkować zadośćuczynienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Toruniu | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny w Gdańsku | organ_państwowy | koszty postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
w przypadku stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, poszkodowany tym orzeczeniem lub decyzją może dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
w razie niezgodnego z prawem pozbawienia wolności także zadośćuczynienia
k.k. art. 75 § 1
Kodeks karny
przewidującego w takiej sytuacji obowiązek zarządzenia wykonania kary
k.k. art. 75 § 2
Kodeks karny
fakultatywne zarządzenie wykonania
k.p.k. art. 1
Kodeks postępowania karnego
k.k.w. art. 1
Kodeks karny wykonawczy
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd cywilny nie jest uprawniony do hipotetycznego ustalania rozstrzygnięć w postępowaniu karnym przy ocenie roszczeń odszkodowawczych. • Umorzenie postępowania wykonawczego z przyczyn formalnych nie pozwala na miarkowanie zadośćuczynienia ze względu na hipotetyczne istnienie materialnoprawnych przesłanek do zarządzenia wykonania kary.
Odrzucone argumenty
Sąd karny umorzył postępowanie wykonawcze wyłącznie ze względów formalnych, a w uzasadnieniu stwierdził materialnoprawne przesłanki do zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie art. 75 § 2 k.k., co powinno skutkować brakiem związku przyczynowego lub miarkowaniem zadośćuczynienia. • Przyznanie rażąco wygórowanego zadośćuczynienia mimo podstaw do jego miarkowania ze względu ziszczenie się materialnoprawnych przesłanek do zarządzenia wykonania kary.
Godne uwagi sformułowania
sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może antycypować wymiaru kary • nie jest normalnym następstwem uchylenia orzeczenia karnego na skutek wznowienia wydanie następnie takiego samego orzeczenia, ponieważ sąd w postępowaniu cywilnym nie jest uprawniony do ustalenia hipotetycznego rozstrzygnięcia, które zapadłoby w postępowaniu karnym w razie braku przeszkód formalnych.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Dariusz Pawłyszcze
sprawozdawca
Beata Janiszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kognicji sądu cywilnego w sprawach o odszkodowanie za niezgodne z prawem orzeczenia, zwłaszcza w kontekście postępowań karnych i wykonawczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie wykonawcze zostało umorzone z przyczyn formalnych, a sąd cywilny ocenia roszczenie na podstawie art. 417¹ § 2 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego granic kognicji sądu cywilnego w ocenie orzeczeń karnych, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje złożoność dochodzenia odszkodowania od państwa.
“Czy sąd cywilny może decydować, co by było, gdyby sąd karny postąpił inaczej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 75 001 PLN
odszkodowanie: 12 473,42 PLN
zadośćuczynienie: 50 001 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.