II CSKP 813/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który częściowo uwzględnił powództwo Syndyka masy upadłości N. spółki akcyjnej o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane. Spór wywodził się z umowy o roboty budowlane zawartej między N. S.A. a Skarbem Państwa – R.Z.G.W. w G. Pozwany inwestor częściowo odstąpił od umowy z winy wykonawcy, naliczając karę umowną. Kluczowe dla sprawy było prawomocne postanowienie sądu upadłościowego uznające karę umowną za bezskuteczną wobec masy upadłości wykonawcy, co skutkowało wyegzekwowaniem tej kwoty na rzecz masy upadłości. Sąd Najwyższy rozpatrywał zarzuty pozwanego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestii odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawców (art. 647¹ § 5 k.c.), zasadności odstąpienia od umowy (art. 635 k.c.), wykorzystania gwarancji ubezpieczeniowej (art. 471 k.c.) oraz naruszenia dobrych obyczajów w negocjacjach (art. 72 § 2 k.c.). Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo, oddalając skargę kasacyjną. Potwierdzono, że inwestor nie mógł z gwarancji ubezpieczeniowej pokryć roszczeń, które nie były objęte jej celem, a odstąpienie od umowy było skuteczne. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zarzuty skargi kasacyjnej w dużej mierze podważały ustalony stan faktyczny, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawców (art. 647¹ k.c.), zasad wykorzystania gwarancji ubezpieczeniowych w budownictwie, skutków odstąpienia od umowy o roboty budowlane oraz odpowiedzialności w procesie budowlanym.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym postanowień umowy i specyfiki postępowania upadłościowego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, nawet jeśli sam zapłacił już wykonawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, inwestor ponosi solidarną odpowiedzialność ex lege na podstawie art. 647¹ § 5 k.c., która nie jest uchylona z chwilą zapłaty wykonawcy. Podwykonawca może dochodzić zapłaty bezpośrednio od inwestora.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 647¹ § 5 k.c. ustanawia solidarną odpowiedzialność inwestora za dług podwykonawcy, przełamując zasadę względności zobowiązań. Celem jest ochrona podwykonawców w przypadku niewypłacalności wykonawcy.
Czy ogłoszenie upadłości generalnego wykonawcy powoduje wymagalność wierzytelności podwykonawcy wobec inwestora na podstawie art. 91 Prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ogłoszenie upadłości generalnego wykonawcy nie powoduje automatycznie wymagalności wierzytelności podwykonawcy wobec inwestora na podstawie art. 91 P.u. Brak jest podstawy prawnej do takiego stanowiska.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu, że art. 91 P.u. powoduje wymagalność wierzytelności podwykonawcy wobec inwestora. Odpowiedzialność inwestora jest odrębna i nie jest bezpośrednio powiązana z wymagalnością wierzytelności wobec upadłego wykonawcy.
Czy inwestor może skorzystać z gwarancji ubezpieczeniowej na pokrycie roszczeń wobec podwykonawców, jeśli nie poniósł szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez wykonawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, inwestor nie może skorzystać z gwarancji ubezpieczeniowej na pokrycie roszczeń wobec podwykonawców, jeśli nie poniósł szkody z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez wykonawcę, a środki z gwarancji nie były przeznaczone na takie cele.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny ustalił, że inwestor zasadnie pokrył z gwarancji część wynagrodzenia podwykonawcy, ale skorzystanie z gwarancji w pozostałym zakresie stanowiło nienależyte wykonanie zobowiązania przez pozwanego. Gwarancja miała zabezpieczać inwestora przed szkodą wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez wykonawcę, a nie na inne cele.
Czy prowadzenie negocjacji dotyczących aneksu do umowy o roboty budowlane bez zamiaru zawarcia umowy, podczas gdy wykonawca ponosi koszty związane z przedłużeniem terminu, stanowi naruszenie dobrych obyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowadzenie negocjacji w takich okolicznościach stanowi naruszenie dobrych obyczajów i zobowiązuje stronę do naprawienia szkody poniesionej przez drugą stronę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany naruszył dobre obyczaje, wytwarzając u wykonawcy mylne wrażenie zainteresowania zawarciem aneksu, podczas gdy w tym samym czasie wystąpił do gwaranta o zapłatę z tytułu nienależytego wykonania umowy. To działanie spowodowało zbędne wydatki wykonawcy na składki ubezpieczeniowe.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej podważające ustalony stan faktyczny i ocenę dowodów przez sądy niższych instancji mogą stanowić podstawę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty podważające ustalony stan faktyczny i ocenę dowodów są niedopuszczalne w skardze kasacyjnej na podstawie art. 398¹³ § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że skarga kasacyjna nie jest trzecią instancją sądową i nie służy do ponownego badania dowodów czy kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.G.W. W.P. | spółka | skarżący (pozwanego) |
| Syndyk masy upadłości N. spółki akcyjnej w upadłości | spółka | powód |
| N. spółka akcyjna w upadłości | spółka | powódka |
| Skarb Państwa – R.Z.G.W. w G. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 647 § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten ustanawia solidarną odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy.
k.c. art. 635 § 1
Kodeks cywilny
Reguluje prawo zamawiającego do odstąpienia od umowy o dzieło w przypadku wadliwego wykonania lub przekroczenia terminu.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 72 § 2
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez drugą stronę w wyniku prowadzenia negocjacji z naruszeniem dobrych obyczajów.
Pomocnicze
P.u. art. 91 § 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
Przepis dotyczący wymagalności wierzytelności wobec upadłego.
p.z.p. art. 147 § 2
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
p.z.p. art. 148 § 1
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowa ocena sądu apelacyjnego co do zasadności roszczeń powoda. • Skuteczne odstąpienie od umowy przez inwestora z winy wykonawcy. • Nieskuteczne wykorzystanie gwarancji ubezpieczeniowej przez inwestora w zakresie przekraczającym szkodę. • Naruszenie dobrych obyczajów przez inwestora w trakcie negocjacji. • Niedopuszczalność podważania stanu faktycznego w skardze kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 91 P.u. w zw. z art. 647¹ § 5 k.c. dotyczące wymagalności wierzytelności podwykonawcy wobec inwestora. • Zarzuty naruszenia art. 471 k.c. i art. 635 k.c. dotyczące zasadności skorzystania z gwarancji ubezpieczeniowej i odstąpienia od umowy. • Zarzuty naruszenia art. 72 § 2 k.c. dotyczące prowadzenia negocjacji z naruszeniem dobrych obyczajów. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 382, 316, 391 k.p.c.) dotyczące nieuwzględnienia okoliczności ustalonych w postępowaniu apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., V CSK 156/18, jakoby ogłoszenie upadłości generalnego wykonawcy - powodujące na podstawie art 91 P.u. wymagalność wierzytelności wobec tego podmiotu - powodowało również wymagalność wierzytelności podwykonawcy wobec inwestora. • Zarzuty skarżącego w tym zakresie w rzeczywistości podważają ustalony przez sądy powszechne stan faktyczny oraz dokonaną przez nie ocenę dowodów, co jest niedopuszczalne w skardze kasacyjnej (art. 398¹³ § 2 k.p.c.). • Gwarancja ubezpieczeniowa w kwocie 2 164 500,44 zł nie mogła służyć zaspokojeniu innych roszczeń niż te, dla których została przewidziana.
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
przewodniczący
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
sprawozdawca
Ewa Stefańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawców (art. 647¹ k.c.), zasad wykorzystania gwarancji ubezpieczeniowych w budownictwie, skutków odstąpienia od umowy o roboty budowlane oraz odpowiedzialności w procesie budowlanym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym postanowień umowy i specyfiki postępowania upadłościowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego sporu budowlanego z elementami upadłości i odpowiedzialności gwarancyjnej, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Pokazuje praktyczne zastosowanie kluczowych przepisów Kodeksu cywilnego.
“Budowlany pat: Kto zapłaci za błędy wykonawcy? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o gwarancje i odpowiedzialność inwestora.”
Dane finansowe
WPS: 4 632 765,41 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.