II CSKP 81/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Apelacyjnego, które oddaliło jego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy ustalił, że wyrok sądu belgijskiego z 2015 r. dotyczący odpowiedzialności rodzicielskiej (ustalający główne miejsce pobytu dzieci przy ojcu i ograniczający kontakty matki) nie podlega uznaniu na terytorium Polski. Podstawą tej decyzji była sprzeczność z późniejszym polskim orzeczeniem w sprawie wydania dzieci, które oddaliło wniosek ojca o ich wydanie. Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, argumentując, że orzeczenie wydane na podstawie Konwencji Haskiej o zwrocie dziecka nie jest orzeczeniem dotyczącym odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia nr 2201/2003. Niemniej jednak, Sąd Apelacyjny uznał, że uznanie belgijskiego wyroku byłoby sprzeczne z dobrem dzieci, które od 2015 r. przebywały z matką w Polsce i przystosowały się do tego środowiska. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że dobro dziecka jest nadrzędną zasadą polskiego porządku prawnego i że ocenie podlegać powinny skutki uznania orzeczenia, a nie samo orzeczenie. W tym przypadku, uznanie belgijskiego wyroku godziłoby w dobro dzieci, dlatego odmowa uznania była uzasadniona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy uznania zagranicznych orzeczeń w sprawach rodzinnych ze względu na dobro dziecka, nawet jeśli nie ma bezpośredniej sprzeczności z porządkiem publicznym.
Dotyczy spraw z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej i uznawania orzeczeń zagranicznych w kontekście rozporządzenia Bruksela II bis.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenie sądu zagranicznego dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej podlega uznaniu w Polsce, jeśli jego uznanie jest sprzeczne z dobrem dziecka, nawet jeśli nie jest sprzeczne z porządkiem publicznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dobro dziecka jest nadrzędną zasadą, która może stanowić podstawę do odmowy uznania orzeczenia, nawet jeśli nie jest ono bezpośrednio sprzeczne z porządkiem publicznym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dobro dziecka jest fundamentalną zasadą polskiego porządku prawnego i ma pierwszeństwo przed zasadą wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi UE. Ocena sprzeczności z porządkiem publicznym powinna uwzględniać skutki uznania orzeczenia dla dobra dziecka.
Czy orzeczenie wydane na podstawie Konwencji Haskiej o zwrocie dziecka jest orzeczeniem dotyczącym odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia nr 2201/2003?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie o zwrocie dziecka na podstawie Konwencji Haskiej nie rozstrzyga o prawie do opieki i nie jest orzeczeniem dotyczącym odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia nr 2201/2003.
Uzasadnienie
Celem Konwencji Haskiej jest przywrócenie stanu sprzed uprowadzenia, a rola sądu sprowadza się do nakazu wydania dziecka. Nie rozstrzyga ono o prawie do opieki, w przeciwieństwie do orzeczeń w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| S. V. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Prokurator Okręgowy w P. | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (18)
Główne
rozporządzenie nr 2201/2003 art. 23 § lit. e
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Orzeczenie dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej nie podlega uznaniu, jeśli jest sprzeczne z porządkiem publicznym państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie, biorąc pod uwagę dobro dziecka.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dobra dziecka ma źródło w art. 72 Konstytucji RP.
KPD art. 3 § ust. 1
Konwencja o prawach dziecka
We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.
Pomocnicze
rozporządzenie nr 2201/2003 art. 2 § pkt 4
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Termin „orzeczenie” dotyczy każdego wydanego przez sąd państwa członkowskiego orzeczenia dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej, niezależnie jak zostało nazwane w porządku krajowym.
rozporządzenie nr 2201/2003 art. 21 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Konwencja Haska art. 1
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę
Konwencja Haska art. 13 § lit. b
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę
k.p.c. art. 598^2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1146 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odwołuje się do podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzuli porządku publicznego).
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 95 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
KPD art. 8 § ust. 1 i 2
Konwencja o prawach dziecka
KPD art. 9
Konwencja o prawach dziecka
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobro dziecka jako nadrzędna zasada polskiego porządku prawnego. • Skutki uznania orzeczenia zagranicznego dla dobra dziecka są decydujące. • Orzeczenie o zwrocie dziecka na podstawie Konwencji Haskiej nie jest orzeczeniem w przedmiocie odpowiedzialności rodzicielskiej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 23 lit. a rozporządzenia nr 2201/2003, art. 3 ust. 2 i 1 KPD, art. 2 ust. 1 w zw. z art. 32 Konstytucji RP, art. 8 ust. 1 i 2 KPD, art. 9 KPD, art. 95 § 3 k.r.o. w zw. z art. 72 ust. 1 Konstytucji RP, art. 26 rozporządzenia nr 2201/2003, art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 2201/2003.
Godne uwagi sformułowania
Przeszkodą w respektowaniu skuteczności zagranicznego orzeczenia w następstwie uznania orzeczenia jest sprzeczność tego uznania, a nie samego orzeczenia, z podstawowymi zasadami polskiego porządku publicznego. • Zastosowanie klauzuli porządku publicznego (...) może mieć miejsce zatem w sytuacji, gdy skutki obowiązywania orzeczenia podlegającego uznaniu byłyby sprzeczne z zasadami porządku publicznego. • Nakaz ochrony dobra dziecka stanowi zatem podstawową i nadrzędną zasadę polskiego systemu prawa rodzinnego. • Oczywiste jest przy tym, że tych interesów nie sposób utożsamiać ze sobą.
Skład orzekający
Jacek Widło
przewodniczący
Marcin Łochowski
członek
Tomasz Szanciło
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy uznania zagranicznych orzeczeń w sprawach rodzinnych ze względu na dobro dziecka, nawet jeśli nie ma bezpośredniej sprzeczności z porządkiem publicznym."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej i uznawania orzeczeń zagranicznych w kontekście rozporządzenia Bruksela II bis.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje konflikt między zasadą wzajemnego uznawania orzeczeń UE a nadrzędną zasadą dobra dziecka, pokazując, jak polskie sądy mogą odmawiać uznania orzeczeń zagranicznych w wyjątkowych sytuacjach.
“Dobro dziecka ponad prawem UE? Sąd Najwyższy o uznawaniu zagranicznych orzeczeń rodzinnych.”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.