II CSKP 807/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka „R.” Spółka Akcyjna w restrukturyzacji wniosła pozew w postępowaniu nakazowym z weksla przeciwko K. T. (wystawcy) i M. T. (poręczycielowi) o zapłatę 253 770,58 zł. Sąd Okręgowy wydał nakaz zapłaty, ale po rozpoznaniu zarzutów pozwanych uchylił go i oddalił powództwo, uznając, że pozwani nie ponoszą odpowiedzialności za niedobory magazynowe z uwagi na brak zabezpieczeń magazynu i nieprawidłowości w systemie komputerowym. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, uchylając nakaz zapłaty jedynie w części dotyczącej odsetek, wskazując, że pozwani nie udowodnili uwolnienia się od odpowiedzialności i powinni byli przedstawić własną dokumentację. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny błędnie przerzucił ciężar dowodu na pozwanych w kwestii wykazania wysokości niedoboru. Sąd Najwyższy podkreślił, że w sytuacji, gdy zobowiązanie wekslowe jest kwestionowane ze względu na stosunek podstawowy (umowę o świadczenie usług), ciężar dowodu co do wysokości roszczenia spoczywa na powodzie, zgodnie z art. 6 k.c. i art. 471 k.c. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie rozkładu ciężaru dowodu w sprawach o zapłatę z weksla in blanco, gdy podnoszone są zarzuty dotyczące stosunku podstawowego.
Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel dochodzi roszczenia wekslowego od wystawcy weksla in blanco, a pozwany podnosi zarzuty związane ze stosunkiem podstawowym.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki jest rozkład ciężaru dowodu w przypadku dochodzenia roszczenia wekslowego opartego na wekslu in blanco, gdy pozwany kwestionuje wysokość roszczenia ze względu na stosunek podstawowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku, gdy zobowiązanie wekslowe jest kwestionowane ze względu na stosunek podstawowy, ciężar dowodu co do wysokości roszczenia spoczywa na wierzycielu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że samo wystawienie weksla in blanco nie zwalnia wierzyciela z obowiązku udowodnienia zasadności roszczenia co do wysokości, gdy pozwany podnosi zarzuty dotyczące stosunku podstawowego. W takiej sytuacji spór przenosi się na płaszczyznę stosunku podstawowego, a ciężar dowodu spoczywa na stronie dochodzącej roszczenia.
Czy pozwany, który wystawił weksel in blanco jako zabezpieczenie umowy o świadczenie usług magazynowych, może podnosić zarzuty dotyczące niewykonania lub nienależytego wykonania tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w relacji między wystawcą weksla a remitentem, wystawca może podnosić zarzuty oparte na jego stosunkach osobistych z wierzycielem, czyli zarzuty dotyczące stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że choć zobowiązanie wekslowe ma charakter abstrakcyjny, w stosunkach między wystawcą a remitentem jego samodzielność ulega złagodzeniu. Dłużnik może przeciwstawić zarzuty dotyczące stosunku podstawowego, które mogą prowadzić do pozbawienia istniejącego i ważnego weksla skuteczności.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił dowody i rozłożył ciężar dowodu w sprawie o zapłatę z weksla, gdy pozwani kwestionowali wysokość niedoboru magazynowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny błędnie przerzucił ciężar dowodu na pozwanych w kwestii wykazania wysokości niedoboru.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty pozwanych dotyczące wypełnienia weksla niezgodnie z deklaracją wekslową, przeniosły ciężar dowodu na stronę powodową, która powinna wykazać zasadność swojego roszczenia co do wysokości. Sąd Apelacyjny nieprawidłowo uznał, że to pozwani winni udowodnić rzeczywisty stan magazynowy i wysokość niedoboru.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. spółka akcyjna w W. | spółka | powódka |
| K. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Podstawowa zasada dotycząca rozkładu ciężaru dowodu; w sytuacji, gdy źródłem wierzytelności jest niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków wynikających z umowy, dłużnik podnosi zarzuty, a wierzyciela obciąża powinność wykazania faktów uzasadniających powstanie wierzytelności.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania; obowiązek ich wykazania spoczywa na wierzycielu.
p.w. art. 10
Prawo wekslowe
Przepisy Prawa wekslowego ograniczają rodzaj zarzutów, jakie mogą być podnoszone w sprawie zobowiązania wekslowego, jednak ograniczenia te nie mają zastosowania, gdy wierzycielem wekslowym jest wierzyciel ze stosunku podstawowego.
p.w. art. 17
Prawo wekslowe
Przepisy Prawa wekslowego ograniczają rodzaj zarzutów, jakie mogą być podnoszone w sprawie zobowiązania wekslowego, jednak ograniczenia te nie mają zastosowania, gdy wierzycielem wekslowym jest wierzyciel ze stosunku podstawowego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^3 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 232 § zd. drugie
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dopuszczenia dowodu z urzędu, nieistotny dla istoty sporu w tym kontekście.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący domniemań prawnych, nieistotny dla istoty sporu w tym kontekście.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący podstaw procesowych orzekania sądu drugiej instancji, nieistotny dla istoty sporu w tym kontekście.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący podstaw procesowych orzekania sądu drugiej instancji, nieistotny dla istoty sporu w tym kontekście.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia, nie był przedmiotem szczegółowej analizy w uzasadnieniu SN.
k.p.c. art. 398^15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów dotyczących rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c., art. 471 k.c.) w związku z kwestionowaniem wysokości roszczenia wekslowego ze względu na stosunek podstawowy. • Weksel in blanco został wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową, co przenosi ciężar dowodu na stronę powodową w zakresie wykazania zasadności roszczenia co do wysokości.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (art. 232 zd. drugie, art. 234, 385 i 386 § 1 k.p.c.) zostały uznane za wadliwie sformułowane i nie mogące stanowić podstawy skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
W ocenie Sądu Najwyższego niniejszą sprawę należało ocenić na gruncie całokształtu stosunków prawnych łączących wystawcę weksla z wierzycielem. • Wystawca może bowiem - w braku skutecznych zarzutów wekslowych - przeciwstawić zarzuty oparte na jego stosunkach osobistych z wierzycielem, czyli zarzutach dotyczących stosunku podstawowego. • Przy rozpoznawaniu sporu na gruncie stosunku podstawowego to na stronie powodowej spoczywa ciężar wykazania zasadności roszczenia co do wysokości. • Zakwestionowanie przez stronę pozwaną, że weksel został wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową, przeniosło ciężar dowodu na stronę powodową, która powinna wykazać zasadność swojego roszczenia co do wysokości. • Spór między stronami przeniósł się z płaszczyzny stosunku wekslowego na płaszczyznę stosunku podstawowego, stanowiącego przyczynę wystawienia weksla.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Ewa Stefańska
członek
Mariusz Załucki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie rozkładu ciężaru dowodu w sprawach o zapłatę z weksla in blanco, gdy podnoszone są zarzuty dotyczące stosunku podstawowego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel dochodzi roszczenia wekslowego od wystawcy weksla in blanco, a pozwany podnosi zarzuty związane ze stosunkiem podstawowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na precyzyjne rozważania dotyczące rozkładu ciężaru dowodu w kontekście weksli in blanco i stosunku podstawowego, co jest kluczowe w praktyce.
“Weksel in blanco to nie koniec świata dla dłużnika? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto musi udowodnić niedobór.”
Dane finansowe
WPS: 253 770,58 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.