II CSKP 781/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną D. S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który oddalił powództwo o uznanie umowy za bezskuteczną. Powódka dochodziła ochrony prawnej na podstawie art. 527 k.c., twierdząc, że umowa darowizny między dłużnikami miała na celu pokrzywdzenie jej jako wierzyciela. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że wierzytelność powódki wygasła wskutek skutecznego przejęcia przez nią przedmiotu zastawu rejestrowego (wytaczarki) o wartości znacznie przewyższającej zadłużenie. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, dodając, że nawet późniejsze umowy dotyczące zwrotnego przeniesienia własności nie zmieniały tej sytuacji. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając zasadność zarzutu naruszenia art. 21a ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że przedmiot zastawu został zajęty przez komornika przed złożeniem przez powódkę oświadczenia o przejęciu go na własność. Zgodnie z art. 21a u.z.r., od chwili zajęcia przedmiotu zastawu rejestrowego przez komornika, zastawnik nie może podejmować czynności zmierzających do pozaegzekucyjnego zaspokojenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że utrata możliwości pozaegzekucyjnego zaspokojenia nie pozbawia wierzyciela jego uprzywilejowania, ale ogranicza drogę dochodzenia do postępowania egzekucyjnego. Uchybienia komornika w zakresie zawiadomienia zastawnika o zajęciu nie wpływają na skuteczność art. 21a u.z.r. W związku z tym, że oświadczenie powódki o przejęciu przedmiotu zastawu było nieskuteczne, nie można było uznać, że jej wierzytelność wygasła, co otworzyło drogę do ponownego rozpoznania sprawy pod kątem zasadności powództwa opartego na art. 527 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oświadczenie zastawnika o przejęciu przedmiotu zastawu rejestrowego na własność jest skuteczne, jeśli zostało złożone po zajęciu tego przedmiotu przez komornika, nawet jeśli zastawnik nie został o tym fakcie poinformowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie takie nie jest skuteczne. Zgodnie z art. 21a ustawy o zastawie rejestrowym, od chwili zajęcia przedmiotu zastawu rejestrowego przez komornika, zastawnik nie może podejmować czynności zmierzających do pozaegzekucyjnego zaspokojenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 21a u.z.r. wyłącza możliwość pozaegzekucyjnego zaspokojenia od chwili zajęcia przedmiotu przez komornika, co ma na celu ochronę innych wierzycieli. Utrata możliwości pozaegzekucyjnego zaspokojenia nie pozbawia wierzyciela jego uprzywilejowania, ale kieruje dochodzenie do postępowania egzekucyjnego. Niedochowanie przez komornika obowiązku zawiadomienia zastawnika o zajęciu nie wpływa na skuteczność art. 21a u.z.r.
Czy przejęcie przez wierzyciela zastawniczego przedmiotu zastawu rejestrowego o wartości przewyższającej wysokość zabezpieczonej wierzytelności powoduje wygaśnięcie tej wierzytelności w całości?
Odpowiedź sądu
Tak, co do zasady, jednakże możliwość ta jest wyłączona, jeśli przedmiot zastawu został zajęty przez komornika przed złożeniem oświadczenia o przejęciu.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji i apelacyjny uznały, że przejęcie przedmiotu zastawu o wartości przewyższającej dług powoduje wygaśnięcie wierzytelności. Sąd Najwyższy zakwestionował skuteczność samego przejęcia w kontekście zajęcia komorniczego, co pośrednio wpływa na ocenę wygaśnięcia wierzytelności.
Czy naruszenie przez komornika obowiązku zawiadomienia zastawnika o zajęciu przedmiotu zastawu rejestrowego (art. 805¹ k.p.c.) wpływa na skuteczność oświadczenia o przejęciu przedmiotu zastawu na własność złożonego po zajęciu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchybienie komornika nie sprawia, że wierzyciel może realizować umowne uprawnienie do pozaegzekucyjnego zaspokojenia w oderwaniu od art. 21a u.z.r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że obowiązki komornika wynikające z art. 805¹ k.p.c. mają na celu umożliwienie zastawnikowi udziału w postępowaniu egzekucyjnym, a nie przywrócenie możliwości pozaegzekucyjnego zaspokojenia po zajęciu. Uchybienie komornika może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą, ale nie wpływa na skuteczność art. 21a u.z.r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. S.A. | spółka | powódka |
| M.G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| S. Sp. z o.o. | spółka | dłużnik |
| B. G. | osoba_fizyczna | dłużnik |
| R. G. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (15)
Główne
u.z.r. art. 21a
Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 805 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 805 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zawiadomienia wierzyciela zastawniczego o zajęciu przedmiotu zastawu rejestrowego ma na celu umożliwienie mu udziału w postępowaniu egzekucyjnym i zaspokojenia z pierwszeństwem, a nie przywrócenie możliwości pozaegzekucyjnego zaspokojenia.
Pomocnicze
u.z.r. art. 22 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
u.z.r. art. 22 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
u.z.r. art. 24
Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
u.z.r. art. 21
Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
k.c. art. 312
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 848
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1025 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1030
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 1034
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s. art. 36
Ustawa o komornikach sądowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oświadczenie o przejęciu przedmiotu zastawu rejestrowego złożone po zajęciu przez komornika jest nieskuteczne na podstawie art. 21a u.z.r. • Naruszenie przez komornika obowiązku zawiadomienia zastawnika o zajęciu nie wpływa na skuteczność art. 21a u.z.r.
Odrzucone argumenty
Skuteczne przejęcie przedmiotu zastawu rejestrowego o wartości przewyższającej dług powoduje wygaśnięcie wierzytelności, co uniemożliwia uwzględnienie skargi pauliańskiej. • Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił skuteczność przejęcia przedmiotu zastawu, nie uwzględniając późniejszych umów zwrotnego przeniesienia własności.
Godne uwagi sformułowania
od chwili zajęcia przedmiotu zastawu rejestrowego przez komornika (...) zastawnik nie może podejmować czynności mających na celu zaspokojenie na podstawie art. 22-27 u.z.r. • Zajęcie przedmiotu zastawu – przez czas jego trwania – uniemożliwia wierzycielowi zastawniczemu wykonanie uprawnienia kształtującego do przejęcia przedmiotu zastawu na własność. • Uchybienie przez komornika obowiązkom wynikającym z art. 805¹ k.c. nie sprawia natomiast, iżby wierzyciel mógł realizować umowne uprawnienie do pozaegzekucyjnego zaspokojenia się z przedmiotu zastawu w oderwaniu od art. 21a u.z.r.
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący, sprawozdawca
Monika Koba
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii kolizji między prawem zastawnika do pozaegzekucyjnego zaspokojenia a zajęciem komorniczym, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wierzycieli i dłużników.
“Zastaw rejestrowy a zajęcie komornicze: Kto ma pierwszeństwo?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.